. مقایسه‌ی بهزیستی تحصیلی، کمک خواهی تحصیلی، رابطه والد- فرزندی و استقلال عاطفی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی با مادران شاغل و خانه‌دار

دانش پایه, مسلم; حسنوند, محمدباقر; شمسیان, الهام; صادقی بخی, منیره

doi:10.22034/jiera.2026.573445.3450

. مقایسه‌ی بهزیستی تحصیلی، کمک خواهی تحصیلی، رابطه والد- فرزندی و استقلال عاطفی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی با مادران شاغل و خانه‌دار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مسلم دانش پایه ¹

محمدباقر حسنوند ²

الهام شمسیان ³

منیره صادقی بخی ⁴

¹ دانش آموخته دکتری ، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

² استادیار ، گروه کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران

³ دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی،گروه روانشناسی و مشاوره، دانشکده سبک زندگی ایرانی – اسلامی ، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی ، تهران ، ایران

⁴ دانشجوی کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی ، گروه روانشناسی و مشاوره ، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی ، تهران ، ایران.

10.22034/jiera.2026.573445.3450

چکیده

هدف: پژوهش حاضر، باهدف بررسی تفاوت در بهزیستی تحصیلی، کمک‌خواهی تحصیلی، رابطه والد–فرزندی و استقلال عاطفی دانش‌آموزان ابتدایی با توجه به وضعیت شغلی مادران (شاغل یا خانه‌دار) بود.
روش: این مطالعه از نوع کاربردی و با روش علّی–مقایسه‌ای و رویکرد کمّی انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پایه‌های چهارم تا ششم منطقه ۷ تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. از میان آن‌ها ۳۱۲ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های بهزیستی تحصیلی(Tuominen-Soini et al., 2012) ،کمک‌خواهی تحصیلی(Ryan & Pintrich,1997)،استقلال عاطفی(Steinberg & Silverberg, 1986) و رابطه والد–فرزندی (Fine, Moreland, & Schubel, 1983) بود که اعتبار و پایایی آن‌ها تأیید شده است.داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) و نرم‌افزار SPSS27 تحلیل شدند.
یافته‏ها: نتایج نشان داد که بین دو گروه دانش‌آموز با مادران شاغل و خانه‌دار، در مؤلفه‌های استقلال عاطفی، رابطه والد–فرزندی، رضایتمندی تحصیلی و درآمیزی با کار مدرسه تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 p <).دانش‌آموزان با مادر شاغل در مؤلفه‌های تحصیلی عملکرد بهتری از خود نشان دادند. دانش‌آموزان با مادر خانه‌دار در مؤلفه‌های هیجانی عملکرد بهتری داشتند. در متغیرهای کلی بهزیستی تحصیلی، ارزش مدرسه، فرسودگی و کمک‌خواهی تحصیلی تفاوت معناداری مشاهده نشد.
نتیجه ‏گیری:وضعیت شغلی مادر تأثیر متفاوتی بر مؤلفه‌های تحصیلی و هیجانی دانش‌آموزان دارد. نتایج پژوهش در چارچوب نظریه‌های رشد اجتماعی–عاطفی، خودمختاری، دل‌بستگی و سیستم‌های بوم‌شناختی قابل تبیین است و بر اهمیت توجه به کیفیت تعامل والد–فرزند و نقش مادر در رشد تحصیلی و هیجانی کودکان تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

استقلال عاطفی

بهزیستی تحصیلی

رابطه والد ـ فرزندی

کمک خواهی تحصیلی

مادر شاغل و خانه دار

موضوعات