پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده منابع انسانی نیازهای سازمان را در طی یک دورۀ طولانی برآورده می‌کنند و جانشین‌پروری فرایندی برای آماده‌سازی و نوسازی این منابع است. این پژوهش فرایند استقرار نظام جانشین‌پروری مدیریت در دانشگاه را با استفاده از طرح نظام‌دار نظریۀ داده بنیاد کاوش کرده است. بدین منظور از 17 نفر از سیاستگذاران در عرصۀ آموزش عالی، مدیران فعلی و سابق دانشگاه در سطوح مختلف علمی و اجرایی، صاحبان اثر در موضوع مذکور، متخصصان در حوزۀ منابع انسانی و اعضای هیئت علمی مطلع در زمینۀ تحقیق مصاحبه به عمل آمد و داده‌ها از مصاحبه‌ها استخراج شد. نتایج تحلیل داده‌ها طی سه مرحله، کدگذاری باز، محوری و انتخابی حاکی از دوازده مقوله کلی بود که در قالب مدل پارادایمی شامل: شرایط علّی (گفتمان­سازی، بینشمندی علمی، بلوغ و نظام پاسخگویی)؛ مقولۀ کانونی (شایسته‌گرایی)؛ راهبردهای استقرار (توانمندسازی و مدیریت استعداد)، زمینه (جوّ و محیط حمایتی، مشارکت ذی­نفعان و ثبات)؛ شرایط مداخله‌گر (استقلال دانشگاهی) و پیامدها (توانمندسازی)، فرایند استقرار نظام جانشین‌پروری مدیریت در دانشگاه و روابط بین ابعاد مختلف آن را منعکس می‌کنند.

چکیده این مقاله به بررسی رابطه بین کارکردهای رهبری آموزشی مدیران مدارس با تدریس‌مؤثر معلمان می‌پردازد و با توجه به اینکه به توصیف وضع موجود می‌پردازد، در زمره تحقیقات توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعۀ آماری شامل معلمان و مدیران مدارس ابتدایی نواحی چهارگانۀ کرج که به روش نمونه­گیری خوشه‌ای تک مرحله‌ای و طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای سنجش اطلاعات پرسشنامۀ محقق­ساخته کارکردهای رهبری آموزشی  و پرسشنامۀابعاد تدریس مؤثر بودند که برای تعیین روایی صوری آنها از نظرات متخصصان و برای تعیین روایی سازه از تحلیل عاملی تأییدی و  برای ضریب پایایی و محاسبۀ همسانی درونی گویه‌ها از آلفای کرونباخ استفاده شد. یافته‌ها نشان می­دهد که کارکردهای رهبری آموزشی مدیران عبارت­اند از: کمک مستقیم به معلمان، رشد حرفه‌ای معلمان، رشد حرفه‌ای معلمان به صورت گروهی، برنامه‌ریزی درسی و اقدام‌پژوهی و مؤلفه‌های تدریس‌مؤثر معلمان عبارت­اند از:  تسلط بر محتوی، برنامه‌ریزی درسی(طرح درس)، استفاده از روش‌های متنوع تدریس، ارزشیابی، مدیریت کلاس، درک تفاوت‌های فردی، رشد حرفه‌ای معلم و ارتباط با اولیاء. همچنین بین کارکردهای رهبری مدیران با تدریس مؤثر معلمان رابطه معناداری وجود دارد و در نهایت، به منظور پیش­بینی تدریس مؤثر معلمان از طریق کارکردهای رهبری آموزشی از رگرسیون خطی با روش همزمان استفاده شد. نتایج بیانگر تبیین 28 درصد از واریانس تدریس مؤثر معلمان از طریق کارکردهای رهبری آموزشی بوده است.

چکیده در مطالعۀ حاضر، علاوه بر مرور ادبیات مربوط به خصوصی‏سازی آموزش عالی، عملکرد آن با استفاده از متون نظری و نیز پرسش از رؤسا و مدیران دانشگاه­ها و مؤسسات آموزش عالی دولتی و غیر دولتی ـ غیر انتفاعی  کشور بررسی شده است. نتایج بررسی نشان می دهد که به طور کلی روند خصوصی‏سازی آموزش عالی در ایران بسیار شبیه سایر بخش هاست و دارای ویژگی­های زیر است: بدون حضور بخش خصوصی واقعی  در کنار نقش گسترده بخش دولتی و شبه دولتی در آن، بدون رقابت، بدون آزاد­سازی بازار، بدون چارچوب­های نظارت و ارزیابی کیفیت، بدون حضور مؤسسات خارجی، بدون حمایت­های مالی و قانونی از بخش خصوصی واقعی، بدون مبانی نظری و نیز استفاده از خصوصی­سازی به عنوان ابزار گسترش آموزش عالی تنها در جهت پاسخگویی به فشارهای ناشی از تقاضای اجتماعی ورود به آموزش عالی. در پایان نیز پیشنهادهایی برای اجرای صحیح خصوصی­سازی آموزش عالی در کشور ارائه شده است.

چکیده هدف از این تحقیق، ارائه این عوامل در قالب یک مدل و بیان ارتباط میان این عوامل است. تحقیقات گوناگونی در مورد عوامل تأثیرگذار بر تمایل دانشجویان به ادامۀ به کارگیری این سیستم‌ها انجام شده است که در هر یک از این تحقیقات، عوامل مختلفی در نظر گرفته شده است. پس از مطالعه ادبیات موضوع و مدل­های ارائه شده در تحقیقات قبلی، عوامل مهم‌تر، استخراج شده و مدلی ارائه شده است. مدل حاصل در طی چند مرحله و با در نظر گرفتن نظر تعدادی از خبرگان، تغییر یافته و در نهایت، مدل نهایی ارائه شده است. به منظور اعتبار سنجی مدل پیشنهادی تحقیق، پرسشنامه­ای طراحی شد. دانشجویان دانشگاه علم و صنعت ایران به عنوان جامعه آماری انتخاب شدند. پرسشنامۀ طراحی شده بین دانشجویان دوره های یادگیری الکترونیکی این دانشگاه توزیع شد. نتایج حاصل نشان می‌دهد که ارتباطی بسیار قوی بین رضایت و تمایل به ادامۀ به کارگیری سیستم یادگیری الکترونیکی وجود دارد. همچنین، به نظر می‌رسد در کشور ما در حال حاضر فنّاوری، بعدی است که بیشترین اهمیت را داشته و رضایت از آن بیشترین تأثیر را بر تمایل افراد به ادامه به کارگیری سیستم یادگیری الکترونیکی دارا است.

چکیده این مطالعه با هدف بررسی و مقایسۀ تأثیر آموزش‌های شناختی و فراشناختی در یادگیری درس آمار توصیفی با توجه به رویکردهای مطالعه در دانشجویان روان‏شناسی و علوم تربیتی انجام شد. طی یک مطالعۀ آزمایشی به منظور بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های فراشناختی بر عملکرد حل مسئله در درس آمار توصیفی به روش نمونه‌گیری تصادفی تعداد 80 دانشجوی رشته‌های روان‏شناسی ـ علوم تربیتی که برای نخستین بار اقدام به اخذ این درس کرده بودند، انتخاب شدند. از این تعداد، 40 نفر در گروه گواه و40 نفر در گروه آزمایش قرار گرفتند. پرسشنامۀ رویکردهای مطالعه نیز توسط هر یک از خرده­گروه­ها تکمیل شد. پس از پایان این مدت آزمونی با سؤالات یکسان از مباحث تدریس شده از هر دو گروه آزمایش و کنترل گرفته شد. داده ها با استفاده از نرم افزار  SPSSبا روش آماری تحلیل واریانس یک راهه و همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین گروه آموزش فراشناختی به خصوص به شکل گروهی (0005/0>pو235/39F=) و کنترل وجود دارد و همچنین مشخص شد، افرادی که سبک مطالعۀ راهبردی دارند، صرف نظر از نوع گروهی که در آن قرار گرفته بودند، همبستگی بالاتری با نمرۀ درس آمار به دست آوردند.

چکیده روند روزافزون مهاجرت و به ویژه مهاجرت متخصصان، مسئله ای است که بسیاری از کشورهای جهان را به خود مشغول ساخته است. بررسی و شناخت این موضوع به ویژه برای کشور ایران (از نظر گستردگی شاخص مهاجرت متخصصان) بسیار حائز اهمیت است. این مطالعه دلایل مهاجرت متخصصان ایرانی به خارج از کشور را از دید اعضای هیئت علمی دانشگاه­های کرمان مورد بررسی قرار داده است. برای این منظور، پرسشنامه­های حاوی عوامل دموگرافیک و 40 سؤال مربوط به دلایل مهاجرت تهیه و در اختیار 118 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه­های کرمان که به صورت تصادفی انتخاب شده بودند، قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که از نظر اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های کرمان، دلایل اقتصادی، دلایل اجتماعی، دلایل سیاسی، دلایل شغلی و دلایل علمی ـ پژوهشی از انگیزه‌های مهاجرت متخصصان به خارج از کشور محسوب می‌شود اما دلایل شخصی از این انگیزه‌ها محسوب نمی‌شود. همچنین یافته­های این مطالعه در مورد ترتیب و اولویت دلایل مهاجرت متخصصان نشان داد، از نظر اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های کرمان، دلایل مهاجرت متخصصان در اولویت اول،‌ دلایل شغلی، دلایل اجتماعی و دلایل اقتصادی و در اولویت دوم،‌ دلایل سیاسی و دلایل علمی و پژوهشی و در اولویت سوم (آخر)، دلایل شخصی بوده است.

چکیده هدف مقاله حاضر، بررسی تأثیر فضای کارآفرینی ایجاد­شده از سوی دانشگاه آزاد بر تمایل دانشجویان کشاورزی نسبت به راه اندازی کسب و کارهای خلاق است. جامعۀ آماری تحقیق، دانشجویان کشاورزی دانشگاه آزاد ایلام بودند (320) که 169 نفر آنان از طریق جدول بارتلت به روش نمونه­گیری تصادفی انتخاب شدند. بر اساس نتایج، تمایل کارآفرینانه دانشجویان در حد متوسطی برآورد شد. مهم­ترین حمایت­های دانشگاه از دیدگاه فراگیران، ارائۀ دروس مربوط به کارآفرینی، جلب اعتبار، بازاریابی یا جلب مشتری، تأمین حمایت مالی مورد نیاز فراگیران در راه­اندازی یک کسب و کار جدید و حفظ و گسترش آن بود. موارد اخیر به علاوهٔ برگزاری بازدیدهای علمی از کسب و کارهای کارآفرینانه و دعوت از کارآفرینان موفق، کمترین میزان توجه را در دانشگاه از دیدگاه دانشجویان به خود اختصاص داده بودند. با این حال، دانشگاه بیشترین حمایت خود را بر ارائهٔ دروس مربوط به کارآفرینی در سرفصل های آموزشی متمرکز کرده است. نتایج مدلسازی نشان داد که حمایت­های کارآفرینانه دانشگاه از طریق نگرش نسبت به کارآفرینی و مهارت­های عمومی اثر غیر مستقیم معنی­داری بر تمایل دانشجویان  به راه­اندازی کسب و کار دارد. یافته های مطالعهٔ حاضر می­تواند دستاوردهایی برای نظام آموزش عالی کشاورزی داشته باشد. بدین صورت، راهکارهایی به منظور ایجاد یک فضای کارآفرینی مساعد برای تقویت زمینۀ راه­اندازی کسب و کارهای خلاق از سوی دانشجویان کشاورزی، پیشنهاد شد.

چکیده نظام آموزش عالی مغز متفکر جامعه و اردوگاه علم جدید است. بدون تردید دانشگاه آزاد اسلامی نقش غیر قابل انکاری در توسعۀ علمی و پژوهشی کشور ایفا کرده است، اما در سال­های اخیر این دانشگاه با کاهش تقاضای ورود دانشجو مواجه شده است، این طرح پژوهشی با هدف یافتن نقش عوامل (آموزشی، پژوهشی، رفاهی، علاقه خود دانشجویان، شهریه، منزلت اجتماعی، فرصت­های کاریابی دانش­آموختگان، منابع کالبدی) در روند کاهش دانشجو به این دانشگاه انجام پذیرفت. تعداد 525 نفر دانشجو و عضو هیئت علمی از منطقه هفت دانشگاه آزاد انتخاب و داده­ها از طریق پرسشنامه جمع­آوری و با (آزمون های دو جمله ای و فریدمن) مورد تحلیل آماری قرار گرفت، نتایج نشان داد که عوامل شهریه و بی­علاقه­گی خود دانشجویان و شانس کمتر کاریابی درس آموختگان از دیدگاه گروه نمونه (دانشجویان) به عنوان عوامل عمده کاهش دانشجو به این دانشگاه ارزیابی شده در حالی­که از دیدگاه متخصصان (اعضاء هیئت علمی) عامل شهریه، امکانات آموزشی، جایگاه اجتماعی و توان علمی استادان این دانشگاه در مقایسه با دانشگاه­های دولتی نامطلوب ارزیابی شده در حالیکه امکانات کالبدی (زیر بنایی) و امکانات رفاهی این دانشگاه بسیار مطلوب تلقی شده است. به منظور افزایش دانشجویان ورودی به این دانشگاه استراتژی­های توسعة امکانات آموزشی و پژوهشی، متعادل­سازی شهریه، انطباق با نیازهای بازار کار پیشنهاد شده است.

چکیده این پژوهش با هدف بررسی رابطۀ مدیریت اطلاعات و ابعاد سازمانی با بهره‌وری در شبکۀ مشاوران بنیاد شهید و امور ایثارگران انجام شده است. جامعۀ این پژوهش کلیۀ مشاوران مشغول به کار در سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران و مدارس شاهد شیراز هستند که در سال تحصیلی 1389 در محل خدمت خود در حال فعالیت بودند و تعداد آنها 102 نفر است برای تحلیل و پاسخ گویی به سؤالات پژوهش از روش‌های آماری کای اسکور، فریدمن و تحلیل رگرسیون چند متغیری استفاده شد. بین اهمیت مؤلفه­های بعد ساختاری در افزایش بهره‌وری تفاوت معنی­دار در سطح p<0/0001 مشاهده شد. بین اهمیت مؤلفه‌های بعد محتوایی در افزایش بهره­وری نیز تفاوت معنی­دار در سطح p<0/0001 مشاهده شد. اهمیت مدیریت اطلاعات در افزایش بهره‌وری در سطح در p<0/0001 معنی­دار نشان داد. همچنین ضریب تعیین به دست آمده برای متغیرهای ابعاد سازمانی و مدیریت اطلاعت در پیش­بینی بهره‌وری شبکۀ مشاوران در سطح p<0/0001 معنی­دار شد. در نهایت، پیشنهاد شد تغییرات ابعاد سازمانی با توجه به اولویت‌های مشخص شده پیاده­سازی شوند و همچنین سیستم مدیریت اطلاعات نیز در این شبکه اعمال شود. 

چکیده هدف از تحقیق حاضر، بررسی رابطۀ بین خستگی ذهنی و هوش هیجانی با عملکرد تحصیلی در بین دانش ­آموزان دبیرستان­های پسرانه شهر یزد است. جامعهٔ آماری این تحقیق، کلیهٔ دانش­آموزان دبیرستان­های پسرانۀ شهر یزد است. از این جامعه نمونه ای به حجم 154 دانش­آموز انتخاب شدند و با استفاده از پرسشنامهٔ هوش هیجانی بار-ان، مقیاس خستگی فیسک و همکاران و معدل دانش­آموزان به عنوان شاخص عملکرد تحصیلی، اطلاعات مربوط به متغیر­های مورد مطالعه جمع­آوری شد. سپس چارچوب مفهومی تحقیق بر اساس مدل یابی معادلات ساختاری، آزمون شد و مدل پژوهش مورد تأیید قرار گرفت. نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن است که بین ابعاد هوش هیجانی، مهارت های اجتماعی و هشیاری اجتماعی با خستگی ذهنی رابطۀ معنادار و معکوس وجود دارد.