نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تحقیقات آموزشی

2 عضو هیئت علمی دانشگاه باهنر کرمان

چکیده

روند روزافزون مهاجرت و به ویژه مهاجرت متخصصان، مسئله ای است که بسیاری از کشورهای جهان را به خود مشغول ساخته است. بررسی و شناخت این موضوع به ویژه برای کشور ایران (از نظر گستردگی شاخص مهاجرت متخصصان) بسیار حائز اهمیت است. این مطالعه دلایل مهاجرت متخصصان ایرانی به خارج از کشور را از دید اعضای هیئت علمی دانشگاه­های کرمان مورد بررسی قرار داده است. برای این منظور، پرسشنامه­های حاوی عوامل دموگرافیک و 40 سؤال مربوط به دلایل مهاجرت تهیه و در اختیار 118 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه­های کرمان که به صورت تصادفی انتخاب شده بودند، قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که از نظر اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های کرمان، دلایل اقتصادی، دلایل اجتماعی، دلایل سیاسی، دلایل شغلی و دلایل علمی ـ پژوهشی از انگیزه‌های مهاجرت متخصصان به خارج از کشور محسوب می‌شود اما دلایل شخصی از این انگیزه‌ها محسوب نمی‌شود. همچنین یافته­های این مطالعه در مورد ترتیب و اولویت دلایل مهاجرت متخصصان نشان داد، از نظر اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های کرمان، دلایل مهاجرت متخصصان در اولویت اول،‌ دلایل شغلی، دلایل اجتماعی و دلایل اقتصادی و در اولویت دوم،‌ دلایل سیاسی و دلایل علمی و پژوهشی و در اولویت سوم (آخر)، دلایل شخصی بوده است.

کلیدواژه‌ها

ابراهیمی یزدان (1381). بررسی تمایل دانشجویان دانشگاههای تهران و صنعتی شریف در رشته های برق و کامپیوتر به خروج از کشور (طرح تحقیقاتی ). تهران: موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی.
آراسته، حمید رضا (1380). بررسی رضایت شغلی اعضای هیئت علمی و علل مهاجرت آنها به خارج از کشور. طرح تحقیقاتی، تهران: موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری.
جعفریان، عبدالمجید (1382). بررسی عوامل مرتبط با تمایل اعضای هیئت علمی دانشگاههای جنوب شرق به مهاجرت از کشور (سال تحصیلی 82-1381). پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید باهنر.
دلاور، علی (1380). روش تحقیق در روان شناسی و علوم تربیتی، ویرایش سوم، چاپ نهم. تهران: ویرایش.
رضایی، پروین. درتاج، فریبرز (1387). مهاجرت نخبگان، پدیده ای برای تامل. کرمان: دانشگاه علوم پزشکی.
زنجانی، حبیب الله (1380). مهاجرت. تهران: سمت.
سازمان ملی جوانان (1381). گزارش ملی جوانان، بررسی وضعیت مهاجرت جوانان. تهران: مؤلف.
سیف الدین اصل، امرعلی (1383). چالشها و راهکارهای حفظ و بکارگیری نخبگان. Ayandehnegar. org
طایفی، علی (1380). بررسی علل خروج نیروهای متخصص از کشور و راهکارهای کاهش آن. طرح تحقیقاتی، تهران: موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری.
عباسی، حسین (1380 ). بررسی پدیده فرارمغزها (برآورد ابعاد کمی مهاجرت متخصصان) (طرح نیاز سنجی نیروی انسانی متخصص وسیاست گذاری توسعه منابع انسانی کشور، طرح پژوهشی شماره 6). تهران: موسسه پژوهش وبرنامه ریزی آموزش عالی.
محمدی، مجید (1376). در فرارمغزها انتقال معکوس تکنولوژی. عسگری، حسین و کامینگز، جان توماس. تهران: قطره.
علاء الدینی، فرشید( 1381). بررسی میزان تمایل به مهاجرت و عوامل موثر بر آن در پزشکان ایرانی سال 1380. طرح تحقیقاتی.
قنبر، افسانه (1384). بررسی علل مهاجرت متخصصان ایرانی به آمریکا. طرح تحقیقاتی. بخش مطالعات توسعه پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
عسگری، حسین و کامینگز، جان توماس (1376). فرارمغزها انتقال معکوس تکنولوژی، ترجمه مجید محمدی. تهران: قطره.
نوری حکمت، سمیه. ملکی، محمدرضا. برادران عطارمقدم، حمیدرضا، دهنویه رضا (1388) . عوامل مؤثر بر مهاجرت نخبگان از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی ایران. گام های توسعه در آموزش پزشکی، دوره 6، شماره 2.
وقوفی، حسن (1380). فرارمغزها، بررسی مهاجرت نخبگان از زوایای گوناگون. تهران: زهد.
 Chellaraj, Gnanaraj; Maskus, Keith E & Mattoo, Aaditya. (2006). Skilled Immigrants, Higher Education, and U. S. Innovation. In Caglar, Ozden and Maurice Schiff (Eds. ), International Migration, Remittances & the Brain Drain(pp 245-259). Washington DC: A copublication of The World Bank and Palgrave Macmillan.
 Docquier, frederic & marfouk, abdeslam. (2006). International Migration by Education Attainment, 1990–2000. In Caglar, Ozden and Maurice Schiff (Eds. ), International Migration, Remittances & the Brain Drain(pp. 151-199). Washington DC: A copublication of The World Bank and Palgrave Macmillan.
 Dodani S. and Laporte R. E. (2006). Brain drain from developing countries: How can brain drain be converted into wisdom gain?. Journal of the Royal Society of Medicine, 98,11,487-491.
 Dychtwald K. , Erickson T. and Morison B. (2004). It's Time to Retire Retirement. Harv. Bus. Rev. 82:3,48-57+126.
 Easton, Stephen T;  Harris, Richard G & Schmitt, Nicolas, with contributions by William Gibson, Dominique M. Gross, and Antoine Soubeyran. (2005). Brains on the move, essays on human capital mobility in a globalizing world and implications for the Canadian economy. Ottawa, Ontario: C.D. Howe Institute
 Entezarkheir, Mahdiyeh. (2005). Why is Iran Experiencing Migration and Brain Drain toCanada. http://www. unb. ca/econ/acea/documents/paperoflaboureconomicsnew. pdf.
Ghosh, Bimal. (2005). Economic Effects of International Migration: A Synoptic Overview. In IOM, World migration 2005. (pp. 163-183. https://www. iom. int/DOCUMENTS/PUBLICATION/wm2005_hq. pdf  Supplemental Result.
Groizard, José L. & Llull, Joan. (2004). “Brain drain”, aid and growth.
Guerrero, Gabriela Tejada & Bolay, Jean-Claude. (2005). Enhancing development through knowledge circulation: a different view of the migration of highly skilled Mexicans. www. gcim. org/mm/File/GMP 51 english. pdf.
 Kelo, Maria & Bernd, Wchter. (2004). Brain drain brain gain migration in the European Union after enlargement. www. aca-secretariat. be/05publications/Migration. pdf.
 Koszalka, K & Sobieszczanski, J. (2003). Brain Drain – Brain Gain Introduction and Short Overview of the Situation in Eastern Europe.
www. ei-ie. org/hiednet/english/Downloads/2003_hied_Dakar_paperNSZZ. pdf -
Laczko, Frank. (2005). Enhancing the Benefits of Return Migration for Development. In IOM, World migration 2005. (pp. 287- 296). https://www. iom. int/DOCUMENTS/PUBLICATION/wm2005_hq. pdf - Supplemental Result.
 Mattoo, Aaditya, Neagu, Ileana Cristina, and Ozden, Calar. (2005). Brain Waste? Educated Immigrants in the U. S. Labor Market. worldbank. org.
 McClellan, Dorothy S. & Knez, Nikola.(2004). Brain waste &brain drain: As Reflected in the Lives of Croatian University Students. FACTA UNIVERSITATIS, Series: Philosophy, Sociology and Psychology, Vol. 3, No1, pp. 1 – 16.
 McIntosh, Phyllis. (2004) Study on Iranian in the United States. http://web.mit.edu/isg
 Rogers, Kimberly R. & Heller, Donald E. (2003). Moving On: State Policies to Address Academic Brain Drain in the South. www. personal. psu. edu/faculty/d/e/deh29/papers/ASHE_2003_brain_drain. pdf.
 Saravia N. G. and Miranda J. F. (2004). Plumbing the brain drain.
Bulletin of the World Health Organization. 82:8, 608-615.
-Torbat, akbar. (2002). The brain drain from iran to the united states. the middle east jurnal, 56:2, 272-295. http://www. ieicenter. com/article/Paging2. asp?ID=67
 WHO. (2006). International migration of health personnel: a challenge for health systems in developing countries. www. who. int/gb/ebwha/pdf_files/WHA57/A57_R19-en. pdf