پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه و اعتبارسنجی الگوی رهبری هوشمند برای مدیران مدارس و براساس یک مدل مفهومی بومی استخراج‌شده از ادبیات پژوهش انجام شد.
روش: این مطالعه به روش کیفی-کمّی انجام شد، که در بخش کیفی، از تحلیل مضمون و در بخش کمّی از روش پیمایشی استفاده شد. ابتدا با روش تحلیل مضمون استقرایی از 40 منبع علمی، براساس دیدگاه Atride-Sterling، 97 مضمون پایه شناسایی گردید که پس از محاسبۀ توافق دو کدگذار و تأیید روایی محتوایی آن توسط 15 نفر متخصص، مبنای شکل‌گیری الگوی رهبری هوشمند قرارگرفت. با تکیه بر مدل مفهومی ‌‌‌‌تأییدشده توسط خبرگان، به‌عنوان مبنای طراحی ابزار پژوهش، بر روی نمونۀ آماری شامل 314 نفر از مدیران مدارس به شیوۀ نمونه‌گیری غیرتصادفی از نوع دردسترس اجرا شد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامۀ 97 مادّه‌ای محقق‌ساخته با روایی محتوایی و سازۀ مناسب بود که پایایی آن نیز با ضریب آلفای کرونباخ 923/0 ‌‌‌‌تأیید شد. داده‌های پژوهش با استفاده از به‌کارگیری نرم‌افزارهای Amos26 و SPSS26 مورد تحلیل قرار گرفت.
یافته ‏ها: براساس تحلیل مضمون، 3 مضمون فراگیر (معنایی، استدلالی و بینشی)، 12 مضمون سازمان‌دهنده و 97 مضمون پایه برای رهبری هوشمند مدیران مدارس به‌دست آمد که مبنای شکل‌گیری الگوی رهبری هوشمند برای مدیران مدارس شد. نتایج تحلیل ‌عاملی تأییدی نشان داد که مدل از برازش کافی برخوردار است و اعتبار مدل تأیید شد.
نتیجه ‏گیری: مقیاس رهبری هوشمند مدیران مدارس از اعتبار مناسبی در سنجش و برازش مدل برخوردار شد. این ابزار، به‌دلیل جامعیت، انعطاف‌پذیری، سهولت در استفاده، کیفیت و تناسب آن، از ظرفیت مناسبی برای استفاده در پژوهش‌های آتی برخوردار است.

چکیده هدف: انتخاب مدیران به‌گونه‌ای که بتوانند رسالت‌ها‌ و مأموریت‌های نظام‌های آموزشی را محقق نماید، یکی از مسئله‌ها و چالش‌های جدی و استراتژیک آموزش‌وپرورش است. ازاین‌رو، شناخت عوامل مؤثر و دخیل در انتخاب مدیران مدارس به دلیل شایسته‌‏گزینی و شایسته‏‌گماری آن‏ها ضرورت دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‏‌بندی عوامل مؤثر بر انتخاب مدیران مدارس انجام گرفت.
روش: این پژوهش از نوع پژوهش‏‌های آمیخته بود که در سال 1402 با استفاده از روش فراترکیب و تحلیل مضمون انجام گرفت. ازنظر هدف، کاربردی - توسعه‌‏ای و ازنظر روش توصیفی – پیمایشی بوده است. در مرحله اول با جستجو در پایگاه‌‏های مختلف علمی تعداد 357 منبع اولیه در بازه زمانی 2000 تا 2023 که به کلیدواژه‌های پژوهش اشاره شده بود، استخراج گردید. سپس با در نظر گرفتن معیارهای موردنظر تعداد 34 مقاله و 7 نفر خبره با استفاده از روش نمونه‏‌گیری هدفمند معیار انتخاب گردید. روایی داده‏‌ها با بهره‌‏گیری از آزمون کاپا 79 درصد به دست آمد. در ادامه با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون و نرم‏افزار مکس کیودا، منابع منتخب مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.
یافته‌‏ها: یافته‏‌ها نشان از 93 مضمون پایه، 78 مضمون سازمان‏‌دهنده و 13 مضمون فراگیر (صلاحیت‌‏‏ها؛ مهارت‏‏‌ها؛ رهبری؛ بومی‏‌گرایی؛ ذی‌نفعان؛ قدرت؛ مدیریت مشارکتی؛ تجربه؛ حرفه‏‏‌گرایی؛ معنویت‏‎گرایی؛ تعهد سازمانی؛ پاسخگویی؛ شبکه‏‌سازی) دارد. به‌منظور اولویت‏‌بندی عوامل ازنظر درجه اهمیت، با بهره‌‏گیری از نظرات 7 نفر از خبرگان دانشگاه شهید چمران اهواز و اداره کل آموزش‌وپرورش استان خوزستان و با استفاده از نرم‌افزار SPSS (رتبه‏‌بندی فریدمن) عوامل یادشده رتبه‏‌بندی شدند.
نتیجه‌‏گیری: نتایج نشان داد عوامل "شبکه‏‌سازی" "صلاحیت و شایستگی محوری" و "ذینفعان" به ترتیب از بیش‏ترین درجه اهمیت برخوردارند؛ بنابراین برنامه‏‌ریزان و سیاست‏‌گذاران آموزش‌وپرورش بایستی در انتخاب و انتصاب مدیران مدارس علاوه بر عوامل دیگر به سه عامل دارای اهمیت توجه ویژه‏‌ای داشته باشند.

چکیده پژوهش حاضر باهدف تعیین رابطه بین وفاداری سازمانی و سایش‏اجتماعی با میانجی‌گری تعهد سازمانی مدیران مدارس میاندوآب انجام شد. به لحاظ هدف کاربردی و ازنظر نحوه گردآوری اطلاعات توصیفی از نوع همبستگی با استفاده از مدل‏یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه مدیران مدارس شهرستان میاندوآب در همه مقاطع تحصیلی (ابتدائی، متوسطه اول، متوسطه دوم، کاردانش و فنی حرفه‌ای) در سال تحصیلی 1401-1400 تشکیل داد که از میان آن‏ها، تعداد 262 نفر با استفاده از روش نمونه‏گیری طبقه‌ای نسبتی انتخاب شدند. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات موردنیاز از پرسشنامه‌های وفاداری سازمانی (Kumar & Shekhar, 2012)، تعهد سازمانی (Balfour & Wechsler, 1996)، سایش‏اجتماعی (Duffy et al, 2002) استفاده گردید. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‏ها و بررسی روابط علی بین متغیرها از روش مدل‏یابی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد که وفاداری سازمانی بر سایش‏اجتماعی تأثیر منفی و معناداری (01/0 > p) و تعهد سازمانی بر سایش اجتماعی تأثیر منفی و معناداری (01/0 > p) دارد. همچنین تأثیر میانجی‏گری تعهد سازمانی در رابطه بین وفاداری سازمانی با سایش‏اجتماعی (01/0 > p) تائید شد؛ بنابراین می‏توان بیان کرد که برای کنترل و کاهش سایش‏اجتماعی مدیران مدارس و جهت جلوگیری از بروز رفتارهای مخرب، توجه به تعهد سازمانی و وفاداری سازمانی لازم و ضروری به نظر می‏رسد.