پژوهش در نظام‌های آموزشی
مجله علمی

واکاوی و اولویت‌بندی عوامل، ملاک‌ها و نشانگرهای ارزشیابی کیفیت تدریس اعضای هیئت‌علمی: پژوهشی به روش‌های آمیخته اکتشافی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زهرا حاجی میرزاآقائی یزدی 1
مرضیه دهقانی 2
کیوان صالحی 2

1 کارشناسی ارشد ارزشیابی آموزشی، گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

https://doi.org/10.22034/jiera.2026.580295.3489
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل، ملاک‌ها و نشانگرهای ارزشیابی کیفیت تدریس اعضای هیئت‌علمی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران انجام شد.
روش: این مطالعه با طرح آمیخته اکتشافی در دو بخش کیفی و کمّی در ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ انجام گرفت. در بخش کیفی، از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۲ دانشجو و با روش 7 روش هفت‌مرحله‌ای دیکلمن، چارچوبی متشکل از عوامل، ملاک‌ها و نشانگرها شناسایی شد. در بخش کمّی، پرسشنامه‌ای محقق ساخته بر اساس یافته‌های کیفی تدوین و توسط ۳۲۰ دانشجو تکمیل گردید. داده‌های کمّی با استفاده از آزمون فریدمن جهت اولویت‌بندی، تحلیل شدند.
یافته‏ها: در بخش کیفی، ۷۱ نشانگر در قالب ۱۶ ملاک و ۵ عامل اصلی (آموزشی، ارتباطی، فردی استاد، فردی دانشجو و محیطی - سازمانی) شناسایی شد. در بخش کمّی عامل «فردی استاد» بالاترین اولویت را دارد، عامل «محیطی - سازمانی» در پایین‌ترین رتبه قرار گرفت. مهم‌ترین ملاک، «نگرش استاد»، «توانمندی‌های تخصصی استاد» و «ارتباط استاد با دانشجو» است. مهم‌ترین نشانگرهای شناسایی‌شده به ترتیب عبارت بودند از: «دردسترس‌بودن و پاسخگویی به‌موقع استاد»، «رعایت اصول و معیارهای ارزیابی» و «پیوند بین تدریس و پژوهش‌».
نتیجه‏گیری: از دیدگاه دانشجویان، کیفیت تدریس به ویژگی‌های فردی، تخصصی و ارتباطی استاد وابسته است. تدوین نظام‌ ارزشیابی بومی می‌تواند به بهبود کیفیت تدریس کمک شایانی نماید.

کلیدواژه‌ها

کیفیت تدریس
اعضای هیئت‌علمی
ملاک و نشانگر
ارزشیابی
موضوعات
پژوهش در نظام‌های آموزشی
دوره 20، شماره 74
پاییز 1405
صفحه 101-119

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما