مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای مقابله با استرس و راهبردهای کمک خواهی بر سازگاری تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

3 دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش راهبردهای مقابله با استرس و راهبردهای کمک­خواهی بر سازگاری تحصیلی انجام شده است. روش پژوهش به‌صورت نیمه­آزمایشی با طرح پیش­آزمون- پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل و مرحله­ی پیگیری یک ماهه بود. جامعه­ی آماری شامل دانش­آموزان پایه اول دبیرستان­های دولتی دخترانه ناحیه 4 آموزش‌وپرورش شهر تبریز در سال تحصیلی 96-1395 بود. 60 دانش­آموز با داشتن ملاک­های ورود مشخص و به تصادف در 3 گروه 20 نفره (دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل) جایگزین شدند. دو گروه آزمایش به ترتیب آموزش راهبردهای مقابله با استرس و راهبردهای کمک­خواهی را هرکدام در ده جلسه 90 دقیقه­ای دریافت کردند، اما گروه کنترل در این مدت هیچ مداخله­ای را دریافت نکرد. هر دو گروه در پیش­آزمون و پس­آزمون و پیگیری با استفاده از مقیاس سازگاری تحصیلی بیرز و گوسنز (2002) مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای تحلیل داده­ها از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره درون­گروهی-بین­گروهی استفاده شد. یافته­ها نشان داد که آموزش راهبردهای مقابله با استرس و راهبردهای کمک­خواهی به‌صورت معناداری باعث افزایش سازگاری تحصیلی می­شود، اما این دو روش نسبت به یکدیگر تفاوت معناداری ندارند. همچنین اثرات آموزش راهبردهای مقابله با استرس و کمک­خواهی بر رضایت تحصیلی ماندگار بود. پیشنهاد می­شود که روان‌شناسان و مشاوران از برنامه آموزش راهبردهای مقابله با استرس و کمک­خواهی برای افزایش سازگاری تحصیلی دانش­آموزان دبیرستانی استفاده کنند.

کلیدواژه‌ها


زارعی، پ.؛ سعدی پور، ا.؛ دلاور، ع؛ و خوشنویسان، ز. (1395). مقایسه اثربخشی آموزش روش‌های ذهن آگاهی و کمک خواهی بر استرس تحصیلی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 11(43)، 104-123.

زارعی، ح. ع.؛ میرهاشمی، م؛ و پاشاشریفی، ح. (1391). ارتباط سبک‌های تفکر با سازگاری تحصیلی در دانشجویان پرستاری. مجلهایرانیآموزشدرعلومپزشکی، 12(3)، 160-167.

حسینی، س؛ و مقتدر، ل. (1388). اثربخشی آموزش راهبردهای مقابله با استرس بر سازگاری اجتماعی. اندیشه و رفتار، 3 (12)، 66-73.

خیر، م؛ و سیف، د. (1383). بررسی رابطه مهارت‌های مقابله با استرس و پیشرفت تحصیلی دانشجویان با توجه به برخی از عوامل جمعیت­شناختی. دانشور رفتار، 11 (4)، 25-34.

محلاتی، ر؛ و ابوالمعالی، خ. (1395). مقایسه ابعاد سازگاری تحصیلی و عملکرد تحصیلی در دانش‌آموزان ایرانی و مهاجر دوره متوسطه با توجه به ملیت- نوع مدرسه و جنسیت آنان. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 15(4)، 7-18.

Abdullah, M. C., Elias, H., Mahyuddin, R. & Uli, J (2009): Adjustment among First Year Students in a Malaysian University. In European Journal of Social Science, 8, 496–505.

Al-Mseidin, K. I., Omar-Fauzee, M. S., & Kaur, A. (2017). The Relationship between Social and Academic Adjustment among Secondary Female Students in Jordan.  European Journal of Education Studies, 3(2), 333-346.

Baker, R. W., & Siryk, B. (1984). Measuring adjustment to college. In Journal of Counseling Psychology 31 (2), 179–189. DOI: 10.1037/0022-0167.31.2.179.

Bembenutty, H., Kitsantas, A., & Cleary, T. J. (Eds.). (2013).  Applications of selfregulated learning across diverse disciplines: A tribute to Barry J. Zimmerman. IAP.

Beyers, W., & Goossens, L. (2002): Concurrent and Predictive Validity of the Student Adaptation to Collage Questionnaire in a Sampel of European Freshman Students. In Educational and Psychological Measurement, 6 (2), 527–538.

Cheng, K-H., Liang, J-C., & Tsai, C-C (2013). University students' online academic help seeking. The role of self-regulation and information commitments. In The Internet and Higher Education, 16, pp. 70–77. DOI: 10.1016/j.iheduc.2012.02.002.

Crede, M., & Niehorster, S. (2012). Adjustment to College as Measured by the Student Adaptation to College Questionnaire: A Quantitative Review of Its Structure and Relationships with Correlates and Consequences. In Educational Psychology Review, 24 (1), 133–165. Available online at https://eric.ed.gov/?id=EJ955635.

Dalton, M. M., & Pakenham, K. I. (2002). Adjustment of Homeless Adolescents to a Crisis Shelter. Application of a Stress and Coping Model. In Journal of Youth and Adolescence, 31 (1), 79–89. DOI: 10.1023/A:1014041201490.

Gall, S. N-L. (1981). Help-seeking. An understudied problem-solving skill in children. In Developmental Review, 1(3), 224–246. DOI: 10.1016/0273-2297(81)90019-8.

Hastings, R. P., & Johnson, E. (2001). Stress in UK Families Conducting Intensive Home-Based Behavioral Intervention for Their Young Child with Autism. In Journal of Autism and Developmental Disorders, 31 (3), 327–336. DOI: 10.1023/A:1010799320795.

Holt, L. J. (2014). Attitudes about Help-Seeking Mediate the Relation between Parent Attachment and Academic Adjustment in First-Year College Students. Holt, Laura J. In Journal of College Student Development, 55 (4),  418–423. Available online at https://eric.ed.gov/?id=EJ1033501.

Järvelä, S. (2011). How does help seeking help?–New prospects in a variety of contexts. Learning and Instruction, 21(2), 297-299.

Karabenick, S. A. (2004). Perceived Achievement Goal Structure and College Student Help Seeking. In ournal of Educational Psychology, 96 (3), 569–581.

Karabenick, S. A. (2011). Classroom and Technology-Supported Help Seeking: The Need for Converging Research Paradigms. In Learning and Instruction 21 (2), 290–296.

Oburu, P. (2004). Social adjustment of Kenyan orphaned grandchildren, perceived caregiving stresses and discipline strategies used by their fostering grandmothers. Kenya: Psykologiska Institutionen.

Øverli, Ø., Sørensen, C., Pulman, K. G., Pottinger, T. G., Korzan, W., Summers, C. H., & Nilsson, G. E. (2007). Evolutionary background for stress-coping styles: relationships between physiological, behavioral, and cognitive traits in non-mammalian vertebrates . Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 31(3), 396-412.

P. Surya; Mr.S.Mahendran (2017). Adjustment Problem And Its Impact On Achievement In Mathematics Among Secondary School Students.

Pakenham, K. I. (1999): Adjustment to multiple sclerosis. Application of a stress and coping model. In Health psychology: official journal of the Division of Health Psychology, American Psychological Association, 18 (4),  383–392.

Páramo Fernández, M. F., Araújo, A. M., Tinajero-Vacas, C., Almeida, L. S., & Rodríguez-González, M. S. (2017). Predictors of students’ adjustment during the transition to university in Spain. In Psicothema, 29(1),  67–72. DOI: 10.7334/psicothema2016.40.

Perez, R. (1983): Effects of Stress, Social Support and Coping Style on Adjustment to Pregnancy among Hispanic Women. In Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 5 (2), 141–161. DOI: 10.1177/07399863830052002.

Raviv, A., Sills, R., & Wilansky, P. (2000), Adolescents' help-seeking behaviour. The difference between self- and other-referral. In Journal of adolescence, 23(6), 721–740. DOI: 10.1006/jado.2000.0355.

Ryan, A. M., & Shin, H. (2011). Help-seeking tendencies during early adolescence: An examination of motivational correlates and consequences for achievement. Learning and Instruction, 21(2), 247-256.

Ryan, A. M., Shim, S. S., Lampkins-uThando, S. A., Kiefer, S. M., & Thompson, G. N. (2009). Do gender differences in help avoidance vary by ethnicity? An examination of African American and European American students during early adolescence.  Developmental psychology, 45(4), 1152. –1163. DOI: 10.1037/a0013916.

Ryan, A., Pintrich, P., & Midgley, C. (2001): Avoiding Seeking Help in the Classroom: Who and Why? In Educational Psychology Review, 13 (2),  93–114. Available online at http://www.jstor.org/stable/23363528.

Skinner, E. A., & Zimmer-Gembeck, M. J. (2007). The development of coping. Annu. Rev. Psychol., 58, 119-144. DOI: 10.1146/annurev.psych.58.110405.085705.

Struthers, C. W., Perry, R. P., & Menec, V. H. (2000). An examination of the relationship among academic stress, coping, motivation, and performance in college. Research in higher education, 41(5), 581-592. DOI: 10.1023/A:1007094931292.

Struthers, C. W., Perry, R. P., & Menec, V. H. (2000). An examination of the relationship among academic stress, coping, motivation, and performance in college. Research in higher education, 41(5), 581-592. DOI: 10.1023/A:1007094931292.

Suárez-Orozco, C., Rhodes, J., & Milburn, M. (2009). Unraveling the immigrant paradox: Academic engagement and disengagement among recently arrived immigrant youth. Youth & Society, 41(2), 151-185. DOI: 10.1177/0044118X09333647.

Thomas, D. M., Love, K. M., Roan-Belle, C., Tyler, K. M., Brown, C. L., & Garriott, P. O. (2009). Self-efficacy, motivation, and academic adjustment among African American women attending institutions of higher education. The Journal of Negro Education, 159-171.

Yadak, S. M. (2017). The Impact of the Perceived Self-Efficacy on the Academic Adjustment among Qassim University Undergraduates. Open Journal of Social Sciences, 5(1), 157-174. DOI: 10.4236/jss.2017.51012.

Zimmerman, B. J. (2008). Investigating self-regulation and motivation: Historical background, methodological developments, and future prospects. American educational research journal, 45(1), 166-183.