نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

10.22034/jiera.2020.208291.2143

چکیده

هدف از پژوهش حاضر آسیب‏شناسی آیین‏نامه واگذاری اختیارات برنامه‏ریزی درسی به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی در سال 1396 بود. روش پژوهش کاربردی، توصیفی و از نوع مطالعات پیمایشی مقطعی بود. جامعه پژوهش کلیه اعضای هیئت‏علمی گروه علوم تربیتی دانشکده‏های روان‏شناسی و علوم تربیتی دانشگاه‌های دولتی بود که با روش نمونه‏گیری خوشه‏ای چندمرحله‏ای، نمونه‏ای به حجم 81 نفر انتخاب گردید. جهت گردآوری داده‏ها از پرسشنامه محقق‏ساخته 61 سؤالی استفاده شد. جهت تعیین پایایی و روایی ابزار از تکنیک‏های آلفای کرونباخ (92/0) و نسبت روایی محتوا (71/0) استفاده شد، جهت تحلیل داده‏ها از آزمون‏های تی تک نمونه‏ای و رتبه‏ای فریدمن استفاده شد. یافته‏های پژوهش بیانگر آن هستند که وضعیت کل آیین‏نامه و بعد اجرایی از دید پاسخگویان دارای وضعیت مطلوب بود، همچنین وضعیت بعد محتوایی آیین‏نامه دارای وضعیت بسیار مطلوب است. در باب رتبه‏بندی ابعاد اصلی اجرایی و محتوایی آیین‏نامه تفاوت معنادار در سطح 05/0 وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

احمدزاده، ن. (1384). بررسیمیزانتوجهبرنامهدرسیدورهکارشناسیرشتهعلوم تربیتیبهپرورشمهارت‏هایکارآفرینیازدیدگاهفارغ‏التحصیلاندانشکدهروان‌شناسی وعلومتربیتیدانشگاهشهیدبهشتی. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی دانشگاه شهید بهشتی.
اقدسی، م. (1381). بررسی راهکارهای مشارکت اعضای هیئت‏علمی دانشکده‏های علوم تربیتی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران در برنامه‏ریزی آموزشی و درسی. پایان‏نامه‏ کارشناسی ارشد. دانشکده‏ی علوم تربیتی و روان‏شناسی دانشگاه علامه طباطبایی.
ایمانی طالب آزاد، ل. (1382). بررسی چگونگی اجرای آیین‏نامه واگذاری اختیارات برنامه‏ریزی درسی به دانشگاه‌ها در ده دانشگاه تهران. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. رشته مدیریت آموزشی دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی دانشگاه شهید بهشتی.
آراسته، ح. (1382). نقش آموزش عالی در چشم‏انداز توسعه ایران 1404. فصلنامه سیاست علمی و پژوهشی رهیافت، 13(31)، 33-42.
آزادمنش، ن. (1384). امکان‏سنجی کاربرد و فناوری نوین اطلاعات و ارتباطات (ICT) در برنامه‏ریزی درسی آموزش عالی. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. رشته برنامه‏ریزی درسی دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی دانشگاه شهید بهشتی.
بهادر، ح.، سلطانی عربشاهی، س.، سلمان زاده، ح.، بیابانگردی، ز.، یادآور نیک‏روش، م. و شکرابی، ر. (1385). بازنگریبرنامه‏هایدرسی، مرکزمطالعاتو توسعهآموزشدانشگاهعلومپزشکیایران، تهران: تحفه.
خسروی، ک.، فتحی واجارگاه، ک.، ملکی، ح. و نوروز، د. (1392). واکاوی پذیرش نوآوری‏های برنامه درسی در نظام آموزش عالی (موردمطالعه: آئین‏نامه بازنگری برنامه درسی دانشگاه‏های ایران). فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 9(27)، 136-168.
خلیلی، ا.، خورسندی طاسکوه، ع.، غیاثی ندوشن، س. و آراسته، ح. (1397). چگونگی کاربست قدرت در استقلال دانشگاهی در نظام آموزش عالی ایران: یک تحلیل گفتمان انتقادی. نشریه پژوهش در نظام‏های آموزشی، 12(43)، 7-24.
دیاموند، ر، ام. (2005). برنامه‏ریزی درسی و تدوین طرح درس در آموزش عالی، ترجمه کورش فتحی‏واجارگاه. (1385). تهران: کورش.
زین‏الدینی میمند، ز. (1384). نقش اعضای هیئت‏علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان در تولید برنامه درسی. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید باهنر کرمان.
زین‏الدینی‏میمند، ز.، موسی‏پور، ن. و جوادی، ی. (1387). آمادگی اعضای هیئت‏علمی برای پذیرش برنامه‏ریزی درسی غیرمتمرکز در آموزش عالی ایران، مندرج در: نعمت‏اله موسی‏پور. (پدیدآورنده). تمرکز و عدم تمرکز در فرآیند برنامه‏ریزی‏ درسی، تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش‏وپرورش. 
شورای عالی برنامه‏ریزی. (1379). آیین‏نامه واگذاری اختیارات برنامه‏ریزی درسی به دانشگاه‌ها. تهران: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
صالحی عمران، ا. و یغموری، س. (1389). بررسی مهارت‏های اشتغال‏زای بازار کار با توجه به اقتصاد جهانی در برنامه‏های درسی آموزش عالی. فصلنامهمطالعات برنامهدرسی، 4 (16)، 165-198.
عارفی، م. (1383). بررسیبرنامه‏هایدرسیرشتةعلومتربیتی (گرایشمدیریت آموزشی) آموزشعالیایرانوارائةراهکارهاییبرایبهبودآن. رساله دکترای تخصصی دانشگاه تربیت مدرس
عارفی، م. (1384). برنامه‏ریزی درسی در آموزش عالی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
عبدی، ع. (1384). ارزیابیکیفیتبرنامهدرسیرشتهبرنامه‏ریزیدرسیدرمقطع کارشناسی ارشد. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. رشته برنامه‏ریزی درسی دانشکده علوم تربیتی دانشگاه علّامه طباطبایی.
فتحی واجارگاه، ک.، جمالی تازه‏کند، م.، زمانی منش، ح. و یوزباشی، ع. (1390). موانع تغییر در برنامه‏های درسی دانشگاهی از دید اعضای هیئت‏علمی دانشگاه شهید بهشتی و علوم پزشکی شهید بهشتی. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 11 (7)، 767-778.
فتحی‏واجارگاه، ک. و شفیعی، ن. (1386). ارزیابی کیفیت برنامه درسی دانشگاهی: مورد برنامه درسی آموزش بزرگ‏سالان. فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 2 (5)، 1-26.
قاسمی، ک.، اعتماد اهری، ع. و مکی آل آقا، ب. (1398). طراحی برنامه درسی با رویکرد جهانی‏شدن و حفظ هویت فرهنگی و اعتبارسنجی آن از دیدگاه متخصصان. نشریه پژوهش در نظام‏های آموزشی، 13(47)، 77-95.
ملامحمدی، آ. (1379). ارزیابی کیفیت برنامه درسی رشته برنامه‏ریزی آموزشی در مقطع کارشناسی ارشد. پایان‏نامه کارشناسی ارشد دانشکدة علوم تربیتی و روان‏شناسی دانشگاه تهران.
مهر محمدی، م. (1387). تحلیلی بر سیاست کاهش تمرکز از برنامه‏ریزی درسی در آموزش عالی ایران: ضرورت‏ها و فرصت‏ها. مجله آموزش عالی، 1 (3)، 1-19.
مهرمحمدی، م. (1383). برنامه درسی، مندرج در: علی‏محمد کاردان (پدیدآورنده). علوم تربیتی: ماهیت و قلمرو آن، تهران: سمت.
مهرمحمدی، م. (1387). بازشناسی حدودوثغور موضوعی برنامه درسی به‏عنوان یک حوزه معرفتی، مندرج در: محمود مهرمحمدی و همکاران. برنامه درسی: نظرگاه‏ها، رویکردها و چشم‏اندازها، تهران: سمت و آستان قدس رضوی.
مهرمحمدی، م. و محمودی، ف. (1391). وارونگی: رویکردی نوین به طراحی برنامه‏ای درسی معطوف به تربیت حرفه‏ای (با تأکید بر علوم تربیتی). دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، 3 (6)، 141-177.
مؤمنی مهموئی، ح. (1383). بررسی نقش عوامل مؤثر بر مشارکت اعضای هیئت‏علمی دانشگاه‏های شهید بهشتی و علوم پزشکی شهید بهشتی در برنامه‏ریزی درسی. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی.
مؤمنی مهمویی، ح. (1388). بهسازی برنامه درسی آموزش‏ عالی: گامی در جهت پرورش دانش‏آموختگان خلاق. مجله راهبردهای آموزش، 2 (3)، 121-126.
مؤمنی مهموئی، ح. و فتحی واجارگاه، ک. (1385). چالش‌های ناظر بر طراحی و تولید برنامه درسی بارویکرد کاهش تمرکز، مندرج در: نعمت‏اله موسی‏پور. (پدیدآورنده). تمرکز و عدم تمرکز در فرایند برنامه‏ریزی درسی. تهران: انجمن مطالعات برنامه درسی.
مؤمنی مهمویی، ح. و فتحی ‏واجارگاه، ک. (1387). بررسی نقش عوامل مؤثر بر مشارکت اعضای هیئت‏علمی در برنامه‏ریزی درسی آموزش عالی: گامی در جهت تمرکززدایی، مندرج در: نعمت‏اله موسی‏پور. (پدیدآورنده). تمرکز و عدم تمرکز در فرآیند برنامه‏ریزی ‏درسی، تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش‏وپرورش. 
نصراصفهانی، ا.، اعتمادی‏زاده، ه. و نیلی، م. (1386). رویکردهای نظری و عملی تدوین برنامه‏های درسی در آموزش عالی. تهران: سمت.
نوروز زاده، ر. (1386). طراحی و اعتباربخشی الگوی برنامه‏ریزی درسی آموزش عالی. رساله دکتری دانشگاه تربیت‏معلم.
نوروززاده، ر. و محمودی، ر. (1385). واگذاری اختیارات برنامه‏ریزی درسی به دانشگاه‌ها گامی در جهت تمرکززدایی، چکیده مقالات پنجمین همایش انجمن مطالعات برنامه‏ریزی درسی ایران. تهران: انجمن مطالعات برنامه درسی ایران.
نوروززاده، ر.، محمودی، ر.، فتحی واجارگاه، ک. و نوه ابراهیم، ع. (1385). وضعیت سهم مشارکت دانشگاه‌ها در بازنگری برنامه‏های‏ درسی مصوب شورای عالی برنامه‏ریزی. فصلنامه پژوهش و برنامه‏ریزی در آموزش عالی، 12 (42)، 71-93.
نوروززاده، ر.، محمودی، ر.، فتحی واجارگاه، ک. و نوه ابراهیم، ع. (1387). تفویض اختیارات برنامه‏ریزی درسی به دانشگاه‌ها، گامی در جهت تمرکززدایی برنامه‏ریزی ‏درسی در نظام آموزش عالی کشور، مندرج در: نعمت‏اله موسی‏پور. (پدیدآورنده). تمرکز و عدم تمرکز در فرآیند برنامه‏ریزی ‏درسی، تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش‏وپرورش.
ورنر زد، ه. و لوک ای، و. (2001). چالش‌های فراروی آموزش عالی در هزاره سوم.  ترجمه گروهی به اهتمام رضا یوسفیان املشی. (1381). تهران: دانشگاه جامع امام حسین (ع).
وزیری، م. (1378). نظام برنامه‏ریزی درسی در آموزش عالی ایران «ویژگی‏ها و جهت‏گیری‏ها». رساله دکتری برنامه‏ریزی درسی دانشگاه تربیت مدرس.
Abdi, A. (2004). Evaluating quality of curriculum in the field of educational planning in Master's Degree Course. Master's Degree thesis in the field of educational planning in the Faculty of educational sciences, Allameh Tabatabaei University. [in Persian]
Aghdasi, M. (2002). Checking out participation approaches of members of the Science Committee in Faculties of Educational Sciences in Governmental universities of Tehran universities in the field of educational planning. Master's Degree thesis, Faculty of Psychology & Educational Sciences of Allameh Tabatabaei University, Tehran. [in Persian]
Ahmadzadeh, N. (2005). Checking out the amount of curriculum attention of Bachelor's Degree programme in the field of Educational Sciences to develop entrepreneurial skills from the perspective of the graduates of Faculty of Psychology & Educational Sciences of Shahid Beheshti University, Master's Degree thesis, Faculty of Psychology & Educational Sciences, Shahid Beheshti University. [in Persian]
Arasteh, H. R. (2003). Role of higher education in perspective of Iran development 2025. Rahyaft periodical of researching and scientific policy, 13)31(, 33-42. [in Persian]
Arefi, M. (2004). Checking out curriculums in the field of educational sciences (educational management), higher education of Iran and offering approaches for its improvement. specialized doctorate thesis, Tehran, Tarbiat Modarres University of Tehran, Faculty of Human Sciences. [in Persian]
Arefi, M. (2004). Educational planning in higher education. Tehran: Shahid Beheshti University. [in Persian]
Azadmensh, N. (2005). Feasibility of application and new information technology and communication (ICT) in curriculum of higher education. Master's Degree thesis, Field of educational planning of University of Tehran, Faculty of Psychology & Educational Sciences, Shahid Beheshti University. [in Persian]
Bahador, H., Soltani Arabshahi, S. K., Salamanzadeh, H., Biabangardi, Z., Nikravesh, M., & Shekarabi, R. (2006). Reviewing curriculums, studies center and education development of Medical University of Iran. Tehran: Tohfeh Publication Institute. [in Persian]
Briggs, C. L. (2007). Curriculum collaboration: A key to continuous program renewal. The Journal of Higher Education, 78(6), 676-711.
Diamond, R. M., (2006). Educational planning and compilation of the lesson plan in higher education, translated by Fathi Vajargah, K. Koroush Publication Institute. [in Persian]
Dumas, A, & Hanchans, S. (2010). How does job-training increase firm performance? The case of Morocco. International Journal of manpower, 31)5(,585-598.
Fathi Vajargah, K., & Shafiei, N. (2007). Evaluating quality of university curriculum, adult education curriculum. curriculum studies periodical, 2)5(, 1-26. [in Persian]
Fathi Vajargah, K., Jamali Tazehkand, M., Zamanimanesh, H., & Yuzbashi, A. (2011). Barriers of change in curriculums of universities in view of members of science committee of Shahid Beheshti University and Medical University of Shahid Behesht University. Iranian magazine of education in Medical university, 11)7(, 767-778. [in Persian]
Fraser, S. P. (2006). Shaping the university curriculum through partnerships and critical conversations. International Journal for Academic Development, 11(1), 5-17.
Ghasemi, K., Etemad Ahari, A., & Maki Aleagha, B. (2019). Curriculum design with a globalization approach and preservation of cultural identity and validation of it from the perspective of specialists. jiera, 13(47), 77-95.
Helton, P. S. (2000). Factors that influence higher education faculty involvement in curriculum and instruction diversity initiatives: A study of involved faculty (Doctoral dissertation, University of Virginia).
Imani Talebi Azad, L. (2002). Checking out quality of execution of the by-law for delegation of the authorities of educational planning to universities in ten universities in Tehran. Shahid Beheshti University, Master's Degree thesis, Field of Educational Management. [in Persian]
Kern, A. T. (1994). Accelerated curriculum development in higher education under conditions of urgent need: A case study (Doctoral dissertation). Texas Teach University.
Khalili, E., Khorsandi, A., Ghiasi, S., & Arasteh, H. (2018). Understanding Power Practice in University Autonomy in Higher Education System of Iran: A Critical Discourse Analysis. jiera, 12(43), 7-24. [in Persian]
Khosravi, M., Fathi Vajargah, K., Maleki, H., & Norouzi, D. (2013). Looking at accepting innovation of the curriculum in higher education system (Subject of Study: Reviewing by-laws about revising curriculums of universities of Iran). Educational Psychology Periodical, 9)27(,136-168. [in Persian]
Kırkgöz, Y. (2009). The challenge of developing and maintaining curriculum innovation at higher education. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 73-78.
Kutz, M., & Scialli, J. (2008). Four-corner model for curricular development in athletic training education. Athletic Training Education Journal, 3(1), 13-20.
Larson, T. E. (2003). Decentralization in US public higher education: A comparative case study of New Jersey, Illinois, and Arkansas (Doctoral dissertation, University of Denver).
Leveille, D. E. (2006). Accountability in higher education: A public agenda for trust and cultural change. Research & Occasional Paper Series. Center for Studies in Higher Education.
Mazzoli, J. A., (2000). Faculty Perceptions of Influence on the Curriculum in Higher Education. Submitted in partial full filament of requirement for the Degree of Doctor of philosophy, University of South Carolina.
Mehr Mohammadi, M. (2004). Curriculum, mentioned in: Kardan, A. (Creator). Educational sciences: the nature and its realm. Tehran: SAMT. [in Persian]
Mehr Mohammadi, M. (2008). Recognizing subject limits and frontiers as an epistemic field, mentioned. in: Mehr Mohammadi, M., et al. Curriculum: opinions, approaches and perspective. Tehran: SAMT and Astan Ghods Razavi. [in Persian]
Mehr Mohammadi, M. (2008). Analysis on policy of decreasing concentration from educational planning in higher education of Iran, necessities and opportunities. higher education magazine, 1)3(,1-19. [in Persian]
Mehr Mohammadi, M., & Mahmoodi, F. (2012). Inversion: a new attitude to the designing of curriculum, focoused on professional education (with emphasis on educational sciences). Curriculum studies journal of higher education, 3)6(,141-177. [in Persian]
Minister of Sciences, Research and Technology. (1998). Executive instruction for revising pattern of curriculum in the university's fields [in Persian].
Molla Mohammadi, A. (2000). Evaluating quality of curriculum in the field of educational planning in Master's Degree Course. Master's Degree thesis of the Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Tehran. [in Persian]
Momeni Mehmouei, H. (2002). Checking out the role of effective factors on participation of the members of Science Committee of Shahid Beheshti University and Shahid Beheshti Medical University in educational planning. Master's Degree thesis, Faculty of Educational Science, Shahid Beheshti University, Tehran. [in Persian]
Momeni Mehmouei, H. (2007). Improving curriculum of higher education, a step toward training creative graduates. Educational Approaches Magazine, 2)13(,121-126. [in Persian]
Momeni Mehmouei, H., & Fathi Vajargah, K. (2006). Supervising challenges on designing and producing curriculum with approach for decreasing concentration, mentioned in: Mousapoor, N. (Creator). Concentration and decentralization in the process of educational planning. Tehran: Educational Studies Research Institute [in Persian].
Nasr Esfahani, A. R., Etemadizadeh, H., & Nili, M. R. (2005). Theoretical and practical approaches in compilation of the curriculum in higher education, Esfahan, University of Esfahan. Tehran: The Organization for the Study and Compilation of the Humanities Books of the Universities. [in Persian]
Norouzzadeh, R. (2005) Designing and accrediting to the curriculum pattern in higher education. Unpublished doctorate thesis of Tarbiate Moalem University. [in Persian]
Norouzzadeh, R., et al. (2004). Delegating authorities for planning to the university, a step toward decentralization of the universities planning in higher education system, Book of collection of essays of Association of educational planning studies (Forthcoming). [in Persian]
Norouzzadeh, R., & Mahmoodi, R. (2004). Delegating authorities for educational planning to the universities, a step toward decentralization, Abstract of essays of 5th Conference of Educational Planning Studies Association of Iran, Tehran, Educational Planning Studies Association of Iran. [in Persian]
Norouzzadeh, R., Mahmoodi, R., Fathi Vajargah, K., & Naveh Ebrahim, A. (2004). Status of universities participation in revising curriculums ratified by Planning Higher Council. Researching and Planning in higher education periodical, 12)42(,71-93. [in Persian]
Norouzzadeh, R., Mahmoodi, R., Fathi Vajargah, K., & Naveh Ebrahim, A. (2006). Delegating authorities for educational planning to the universities, a step toward decentralization of educational planning in State Higher Education System, mentioned in: Mousapoor, N. (Creator). Concentration and decentralization in process of educational planning. Tehran: Educational Studies Research Institute. [in Persian]
Planning Higher Education (2000). By-law for delegation of the authorities of educational planning to universities. Tehran: Ministry of Sciences, Research and Technology [in Persian].
Randy, L. S., (1998). Case Study of New Course Development in Higher Education. university of Georgia. Retirved: http:// wwwlip.umi.com/ dessertation
Rogers, A., Taylor, P., & Lindley, W. (2002). Participatory curriculum development in agricultural education: A training guide. Rome: FAO
Salehi Omran, E., & Yaghmoori, S. (2010). Checking out employment skills of the market, by virtue of world economy in educational planning of higher education. curriculum studies periodical, 4)16(, 165-198. [in Persian]
Salmi, J. (2007). Autonomy from the state vs responsiveness to markets. Higher Education Policy, 20(3), 223-242.
Shultz, K. S., Whitney, D. J. & Zickar, M. J. (2014). Measurement Theory in Action. New York; London; Routledge.
Stark, J. S., Briggs, C. L., & Rowland-Poplawski, J. (2002). Curriculum leadership roles of chairpersons in continuously planning departments. Research in Higher Education, 43(3), 329-356.
Stark, J. S., Lowther, M. A., Sharp, S., & Arnold, G. L. (1997). Program-level curriculum planning: An exploration of faculty perspectives on two different campuses. Research in Higher Education, 38(1), 99-130.
Steuerle, C. E., Peterson, G. E., & Reischauer, R. D. (Eds.). (2010). Vouchers and the provision of public services. Brookings Institution Press.
Temu, A., & Kasalo, W. (2003). Reviewing curricula-rational, process and outputs: ANAFE experience with the DACUM method in Africa. Rome: FAO.
Vaziri, M. (1997). Educational Planning System in higher education of Iran, "Feature and Orientation". unpublished Doctorate thesis about educational planning, Faculty of Human Sciences, Tarbiate Modarres University, Tehran. [in Persian]
Werner. Z, H., & Weber, L. A. (2000). The challenge facing the higher education in third millennium. Group translation, by the effort of Yousefian Amlashi, R., Tehran: Publication Office of Emam Hossein Jame University. [in Persian].
Wolf, P. (2007). A model for facilitating curriculum development in higher education: A faculty‐driven, data‐informed, and educational developer–supported approach. New Directions for Teaching and Learning, 2007(112), 15-20.
Zeinoddini Meimand, Z. (2005). Role of members of science committee of Shahid Bahonar University of Kerman in producing curriculum. Master's Degree thesis, Shahid Bahonar University of Kerman. [in Persian]
Zeinoddini Meimand, Z., Mousapoor, N., & Javadi, Y. (2008). Preparation of members of science committee for accepting decentralized educational planning in higher education of Iran. Mentioned in: Mousapoor, N. (Creator). Concentration and decentralization in process of educational planning. Tehran: Educational Researching Institute. [in Persian]