اثربخشی آموزش هوش معنوی بر مقابله با استرس و ارتباط مؤثر دانش‌آموزان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

2 استادیار گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

3 استادیارگروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

4 دانشیار گروه روانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

چکیده

هدفپژوهش­ حاضر تعیین اثربخشی ­آموزش هوش معنوی بر مقابله ­با استرس ­و ارتباط مؤثر دانش­آموزان بود. طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با روش پیش‏آزمون ‏ـ پس‏آزمون با گروه گواه و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری شامل همه دانش‏آموزان دختر پایه هشتم منطقه 12 آموزش‌وپرورش شهر تهران در سال تحصیلی 97 ـ 1396 بود­. تعداد 56 نفر به روش خوشه­ای چندمرحله­ای به‌عنوان حجم نمونه انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه به شکل تصادفی جایگزین شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه مقابله با استرس­ اندلر و پارکر (1990) و پرسشنامه مهارت‏های ­ارتباطی­ کرمی (1386) بود. داده­ها با استفاده از تحلیل ­کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند. تحلیل آماری داده‏ها نشان داد 9 جلسه مداخله آموزش­ هوش معنوی موجب افزایش معنادار در مقابله مسئله‏مدار و ارتباط مؤثر دانش‏آموزان و همچنین موجب کاهش معنادار مقابله هیجان‏مدار و مقابله اجتنابی در مواجهه با استرس شده است.

کلیدواژه‌ها


بوستان، ن.؛ و حسین­زاده، د. (1394). تأثیر آموزش هوش معنوی بر مهارت­های ارتباط ­مؤثر و روابط بین‏فردی دانش­آموزان دختر. کنفرانس جهانی افق­های نوین در علوم­ انسانی. آینده­پژوهی و توانمندسازی، شیراز: گروه پژوهش شرکت ایده بازار صنعت ­سبز.

حسین­ثابت، ف.؛ و عطایی، ه. (1394). «بررسی رابطه هوش معنوی با صبر و استرس ادراک‏شده در دانشجویان». مجله پژوهش در دین و سلامت، 2، (1)، 26-33.

رحیمی، س.؛ غباری­بناب، ب.؛ شکوهی­یکتا، م.؛ و حسن­زاده، س. (1389). بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر نظریه هوش­های­ چندگانه گاردنر بر خودکارآمدی شغلی دانش‏آموزان ناشنوای هنرستانی. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تهران.

سرمد، ز.؛ بازرگان، ع.؛ و حجازی، ا. (1396). روش­های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: آگه.

سعادتی، ه.؛ و لشنی، ل. (1390). «رابطه هوش معنوی با راهبردهای مقابله با استرس». مجله ­توانبخشی، 12، (4)، 75-81.

سهرابی، ف.؛ و ناصری، ا. (1395). هوش و مقیاس­های سنجش آن. تهران: آوای نور.

صنیعی، م.؛ و هاشمی، س. ­ح. (1394). رابطه هوش معنوی کارکنان سازمان با مهارت ارتباطی بین­فردی. دومین کنفرانس بین­المللی پژوهش­های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، کوالالامپور- مالزی، مؤسسه سرآمدکارین.

عسکری، م.؛ حیدری، ع.؛ و عسگری، پ. (1394). رابطه هوش معنوی و جهت­گیری مذهبی با بهزیستی روان‌شناختی و اضطراب وجودی در دانشجویان. فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، 9، (31)، 1-19.

عسگری، پ.؛ سیدآسیابان، س.؛ و حربی، آ. (1394). رابطه خود اثربخشی و جهت­گیری مذهبی با هوش فرهنگی و هوش معنوی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. فصلنامه پژوهش در نظام­های آموزشی، 9، (29)، 163-187.

فاطمی، م.؛ زارع، م.؛ خرازی­افرا، ف.؛ و خرازی­افرا، م. (1393). بررسی رابطه بین رشد معنویت و چگونگی مقابله با شرایط استرس­زا در بین اینترن‌های رشته پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران. مجله علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، 24(1)، 49-53.

کرمی، ا. (1386). ساخت و هنجاریابی آزمون مهارت­های ­ارتباطی و تعیین ویژگی­های روان‌سنجی آن. تهران: روان­سنجی.

 محمودی­راد، غ.؛ و باقریان، ف. (1394). تأثیر آموزش هوش معنوی بر استرس شغلی پرستاران. مجله مدیریت پرستاری، 4 (1)، 69-79.

منصور، م. (1395). روان‌شناسی ژنتیک (تحول روانی از تولد تا پیری). تهران: سمت.

نادری­اثر، م.؛ احدی، ح.؛ بهرامی، ه.؛ و حاتمی، ح. (1397). اثربخشی آموزش گروهی هوش معنوی بر میزان گرایش به اعتیاد در دانش­آموزان دوره دبیرستان. فصلنامه پژوهش در نظام­های آموزشی، 12 (ویژه­نامه)، 163-173.

Asgari, P.; Seyed Asiaban, S.; & Harbi, A. (1394). "The Relationship between Self-efficacy and Religious Orientation with Cultural Intelligence and Spiritual Intelligence in Students of Ahvaz Islamic Azad University". Journal of Research in Educational Systems, 9, (29), 163 - 187. [Persian]

Askari, M.; Heidari, A.; & Asgari, P. (1394). "The Relationship between Spiritual Intelligence and Religious Orientation with Psychological Well-Being and Existential Anxiety in Students". Journal of Research in Educational Systems, 9, (31), 1 - 19. [Persian]

Boostan, N.; & Hosseinzadeh, D. (1394). The Effect of Spiritual Intelligence Training on Effective Communication Skills and Interpersonal Relationships in Female Students. World Conference on New Horizons in Humanities. Future Research and Empowerment, Shiraz: Idea Bazaar Green Industry Research Group. [Persian]

Bowell, R. A. (2004). The seven steps of spiritual intelligenc (the practical pursuit of purpose، success، and happiness).Nicholas Brealey Publishing.

­Dekmar, B.; Terrell, D.; Coyle, P. H. (2006). Spiritual formation in women: A theoretical examination of Christian spirituality and self-concept. Atlanta, Georgia: Psychological Studies Institute.

Dunne, M. P.; Sun, J.; Nguyen, N. D.; Truc, T.; Loan, K. X.; & Dixon, J. (2010). “The influence of educational pressure on the mental health of the adolescence in east Asia”. Journal of science research, Hue University, 61(1), 18-27.

Emmons, R. A. (2000). “Is spirituality intelligence? Motivation, cognition and the psychology of ultimate concern”. The international journal for the psychology of religion, 10 (1), 3-26.

Endler, N. S.; & Parker, J. D. A. (1990). Coping inventory for stressful situations. (ciss). Manual Multi-Health System.

Fatemi, M. M.; Zare, M.; Kharrazi Afra, F.; & Kharrazi Afra, M. (1393). Investigating the relationship between spiritual growth and how to cope with stressful conditions among medical interns of Islamic Azad UniversityTehran Medical Branch. Journal of Medical Sciences Islamic Azad University, 24 (1), 49 - 53. [Persian]

Fitzgerald, B. (2005). An existential view of adolescent development.Adolescence,40, 793-799.

Gardner, H. (2000). A case against spiritual intelligence. The International Journal for the Psychology of Religion, 10, 27-34.

Ghoreishi, F. (2002). Confrontation des Crises Chez des Adolescents, Contribution Á létude de la Variabilite Inter Culturelle. (France Et Iran). Universite Paul Valery Montpellier France.

Hosseinsabet, F.; & Ataee, H. (1394). Investigating the Relationship between Spiritual Intelligence with Patience and Perceived Stress in Students. Journal of Research in Religion and Health, Vol. 2, N0. 1: 26-33. [Persian]

Hosseini, M.; Elias, H.; Krauss, S. E.; & Aishah, S. (2010). “A review study on spiritual intelligence, adolescence and spiritual intelligence, factors that may contribute to individual differences in spiritual intelligence and the related theories”. Journal of Social Sciences, 6(3): 429-438.

Jaskiewicz M.G. (2009). An integrative review of the health care needs for female adolescent. The Journal for Nurse Practitoners; 5: (2). 74-83.

Karami, A. (1386). Construction and standardizing the communication skills test and determining its psychometric properties. Tehran: Psychometric publication. [Persian]

King, D. B. (2008). Personal meaning production so a component of spiritual intelligence. The 5th Biennial International Conference on Personal Meaning. Toronto, Ontario, 24-27.

Lysne CJ.; & Wachholtz A. B. (2011). Pain, spirituality, and meaning making, what can we learn from the literature?, J Religions;2(1):1-16.

Marashi, A. (2011), Spiritual Intelligence Training impact on psychological well-being. Anxiety and spiritual intelligence on Iran oil School Students, PhD thesis.

 Mahmoudi Rad, Gh.; & Bagherian, F. (1394). The Effect of Spiritual Intelligence Training on Nurses' Job Stress. Quarterly Journal of Nursing Management, Vol. 4, No. 1: 69-79. [Persian]

Mansoor, M. (1395). Genetic Psychology (psychological change from birth to aging). Tehran: Samt Publications. [Persian]

Mascaro, N.; & Rosen, D.H. (2006). The role of existential meaning as a buffer against stress. Journal Of Humanistic psychology,46,168-190.

McTavish, S. (2000). Life Skills: Activities for success and well being. New York: Lippincott Williams & Wilkins.

Mishra, P.; & Vashist, K. (2014). A review study of spiritual intelligence, stress and well-being of adolescents in 21st century.: International Journal of Research in Applied, Natural and Social Sciences (IMPACT: IJRANSS), Vol. 2, Issue 4, 11-24.

Naderi Asar, M.; Ahadi, H.; Bahrami, H.; & Hatami, H. (1397). "The Effectiveness of Spiritual Intelligence Group Training on the Tendency to Addiction in High School Students". Journal of Research in Educational Systems, 12 (Special Issue), 163 - 173. [Persian]

Rahimi, S.; Ghobaribonab, B.; & Shokoohiyekta, M.; & Hasanzadeh, S. (1389). Investigating The effect of Gardner multiple intelligence theory-based education on the job self-efficacy of deaf high school students. Masters Thesis, College of Psychology University of Tehran. [Persian]

Rogers, C. R. (1999). A theory of therapy, personality, and interpersonal relationships as developed in the client-center. framework. New York: McGraw-Hill.

Saadati, H.; Lasheni, L. (1390). The Relationship of Spiritual Intelligence with Stress Coping Strategies. Journal of Rehabilitation, Vol. 12, No. 4: 75-81. [Persian]

Saniea, M.; & Hashemi, S. H. (1394). The Relationship between Spiritual Intelligence of Organization Staff and Interpersonal Communication Skills. Second International Conference on Modern Research in Management, Economics and Accounting, Kualalumpur-Malaysia, Institute of Saramadkarin. [Persian]

Sarmad, Z.; Bazargan, A.; & Hejazi, E. (1396). Research Methods in Behavioral Sciences.Tehran: Agah Publications. [Persian]

Sisk, D. A. (2002). Spiritual intelligence: The tenth intelligence that integrates all other intelligences. Gifted Education International, 16(3), 208-212.

Smith, S. (2004). Exploring the interaction of emotional Intelligence and spirituality. Traumatology.; 10(4): 231-243.

Sobhi Gharamaleki, N.; & Porzoor, P. (2014). “A Comparison of Spiritual Intelligence and Emotional Intelligence of College Students and Religious Students”. Journal of Culture In The Islamic University;2 (11). 297- 310.

Sohrabi, F.; & Naseri, E. (1395). Spiritual Intelligence and its Measurement Scales. Tehran: Avaye Noor Publications. [Persian]

Veiseh, Z.; Mashhadi Farahani, M.; & Rafezi, Z. (2015). “Determaining the impact of training life skills on emotional, spiritual and happiness intelligence of high school and pre-university students.Indian”. Journal of Fundamental and Applied Life Science, Vol. 5 (S3), pp. 227-268.

World Health Organization. (1999) Partners in of skills education: conclusions from a united nations Inter-Agency meeting. Geneva: Department of Mental Health.

World Health Organization. (2005). International Statiscial Classification of Diseases and Health Related Problems ICD-10. 2nd Edition, Geneva, Switzerland.

Zeng, Y. (2011). Association of religious participation with mortality among Chinese old adults. Research on Aging, 1: 51-83.