تأثیر آموزش هوش اخلاقی به شیوه‌ی قصه‌گویی بر بخشودگی بین‌فردی دانش‌آموزان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه لرستان

2 دانشجوی دکترا روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه لرستان

3 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه لرستان

چکیده

هدف مطالعه­ی حاضر بررسی تأثیر آموزش هوش اخلاقی به شیوه­ی قصه­گویی بر بخشودگی بین­فردی دانش­آموزان پسر پایه ششم ابتدایی بود. این پژوهش یک مطالعه نیمه­آزمایشی با طرح پیش­آزمون– پس­آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش­آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهر اهواز در سال تحصیلی 97- 1396 بود که با روش نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای چندمرحله­ای ابتدا از بین چهار ناحیه آموزش‌وپرورش شهر اهواز یک ناحیه به­صورت تصادفی انتخاب و سپس از بین دوازده مدرسه دوره ششم ابتدایی ناحیه یک، یک مدرسه و سرانجام از بین چهار کلاس دو کلاس به­صورت تصادفی انتخاب گردید و در دو گروه (20 نفر گروه آزمایش و 20 نفر گروه گواه) گمارده شدند. آموزش هوش اخلاقی به شیوه قصه­گویی برای گروه آزمایش اجرا شد، درحالی‌که گروه گواه هیچ آموزشی دریافت ننمود. پس از اتمام جلسات، پس­آزمون روی دو گروه آزمایش و گواه انجام شد. ابزار گرد­آوری داده­ها، پرسشنامه بخشودگی بین فردی احتشام­زاده و همکاران (1389) بود. یافته­ها نشان داد پس از­ آموزش هوش اخلاقی، در گروه آزمایش افزایش معناداری در بخشودگی بین­فردی نسبت به گروه گواه ملاحظه شد (001/0 p<). درنتیجه می­توان گفت که آموزش هوش اخلاقی به شیوه قصه­گویی بر بخشودگی بین­فردی دانش­آموزان مؤثر است.

کلیدواژه‌ها


احتشام­زاده، پ.؛ احدی، ح.؛ عنایتی، م. و حیدری، ع. (1389). ساخت و اعتباریابی مقیاسی برای سنجش بخشودگی بین­فردی. مجله روان­پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، 16(4)، 443-455.

بوربا، م. (2010). پرورش هوش اخلاقی در فرزندان، ترجمه فیروزه کاووسی، 1390، تهران، رشد.

سیف، س. و بهاری، ف. (1383). رابطه بین بخشودگی و سلامت روانی همسران، فصلنامه مطالعات روان‌شناختی، 1(1)، 9-18.

درتاج، ف.؛ مصائبی، ا. و اسدزاده، ح. (1388). تأثیر آموزش مدیریت خشم بر پرخاشگری و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان 15-12 ساله. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 3(12)، 62-72.

رضایی، س.؛ خدابخشی­کولایی، آ. و تقوایی، د. (1394). اثربخشی نقاشی درمانی بر کاهش اضطراب و پرخاشگری دانش­آموزان دبستانی پسر دارای اختلالات برونی­سازی شده. نشریه پرستاری کودکان، 2(2)، 10-19.

سمدز، ل. ب. (1996). بخشودن و رها کردن. ترجمه: مریم ظهیر. تهران، آسیم.

سیف، س. و بهاری، ف. (1380). استاندارد­سازی و هنجاریابی مقیاس سنجش بخشودگی در خانواده­های ایرانی. گزارش طرح تحقیقاتی، پژوهشکده زنان دانشگاه الزهرا.

سیف، س. و بهاری، ف. (1383). رابطه بین بخشودگی و سلامت روان همسران. مطالعات روان­شناختی دانشگاه الزهرا (س)، 1(1)، 9-18.

سیمون، س. (1385). بخشودن. ترجمه مهدی قراچه­داغی، تهران، درسا.

صادقی، ا. (1395). اخلاق حرفه­ای در مدیریت سلامت زمینه­ساز رعایت حقوق بیمار. مجله اخلاق پزشکی، 4(13)، 14-26.

صفاری­نیا، م.؛ محمدی، ن. و افشار، ح. (1395). نقش بخشودگی بین­فردی در تاب­آوری و شدت درد بیماران مبتلا به درد مزمن. مجله اصول بهداشت روانی، 18(4)، 212- 219.

صنعت­نگار، س.؛ حسن­آبادی، ح. و اصغری­نکاح، م. (1391). اثربخشی قصه­درمانی گروهی بر کاهش ناامیدی و تنهایی کودکان دختر مراکز شبه خانواده. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 6 (24)، 7-23.

کرمی، م. ح. (1386). منشور اخلاق آرمانی در خمسه امیر خسرو دهلوی. مجله زبان و ادبیات فارسی. 5(8)، 89-118.

گل­پرور، م. (1389). بررسی نقش اخلاق تحصیلی، عدالت و بی­عدالتی آموزشی با تعهد و فریب­کاری علمی در دانشجویان. فصلنامه اندیشه­های تازه در علوم تربیتی، 5(4)، 25-42.

گل­محمدیان، م. (1393). مقایسه مؤلفه‌های هوش اخلاقی در زنان سازگار و ناسازگار، اولین همایش روان‌شناسی خانواده. انجمن روان‌شناسی خانواده. دانشگاه شهید چمران اهواز.

مرتضایی، ش.؛ قاسمی­پیربلوطی، م. و احمدی، ر. (1392). بررسی رابطه بین هوش هیجانی، هوش اخلاقی و قانون­مداری دانش­آموزان شهرستان شهرکرد. فصلنامه دانش انتظامی چهارمحال و بختیاری. 1(3)، 1-21.

وزیری، ش. و لطفی­کاشانی، ف. (1392). آموزش مهارت­های کنترل خشم: مهارت­های بنیادی مدرسه در زندگی. فصلنامه تعلیم و تربیت، 28(3)، 93-111.

یاسمی­نژاد، پ. (1393). تأثیر آموزش هوش اخلاقی بر مسئولیت‌پذیری، همدلی هیجانی، اخلاق تحصیلی و بخشودگی بین­فردی دانش­آموزان دختر پایه سوم مقطع متوسطه. پایان­نامه دکتری در رشته روان‌شناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز.

Bao, Z., Zhang, W., Lai, X., Sun, W., & Wang, Y. (2015). Parental attachment and Chinese adolescents' delinquency: The mediating role of moral disengagement. Journal of Adolescence, 11(4), 37-47.

Dewar, G., Burke, A. L. J., Winefield, H., & Strelan, P. (2012). Forgiveness, psychological distress and chronic pain: have we missed something? Anaesth Intensive Care, 40 (3), 536.

Baskin, T., & Enirght, R. (2004). Intervention studies on forgiveness: a Meta – analysis. Journal of counseling Development, 82(1), 79-12.

Borba, M. (2005). The step-by-step plan to building moral intelligence. Jossey-Bass Publishers, 8-10.

Clarken, H. (2009). Moral intelligence in the schools, Paper presented at the annual meeting of the Michigan Academy of Sciences, Arts and Letters Wayne State University.

Enright, R. D., & Coyle, C. T. (1998). Researching the Process Model of Forgiveness within Psychological Interventions. in F. D. Finch metal. 2004. Forgiveness and Conflict Resolution in Marriage. Journal of Family Psychology. 18 (1), 72-81.

Enright, R. D., & Coyle, T. (1998). Researching the process model of forgiveness within psychological interventions. In E.L.Worthington (Ed.). Dimensions of forgiveness, Psychological research and theological, 139-161.

Frank, A. W. (2014). Narrative ethics as dialogical story‐telling. Hastings Center Report, 44(1), 16-20

Friedberg, G. P., Adonis, M. N., Vonbergen, H. A., & Ferkauf,S. S. (2005). Short communication: September 11th related stress and trauma in New Yorkers. Journal of stress and Health, 21, 53-60.

Gini, G., Pozzoli, T., & Hymel, S. (2014). Moral disengagement among children and youth: A meta‐ analytic review of links to aggressive behavior. Aggressive behavior, 40(1), 56-68.

Gross,J. J. (2002). Emotion regulation: Affective, cognitive, and social consequences. Psychophysiology, 39, 281-291.

Hargrave, T. D. (1994). Families and forgiveness: Healing intergenerational wounds. New York: Brunner/Mazel.

Hargrave, T., & Sells, J. (1998). Forgiveness: Theoretical and Empirical Review. 20, 21-36.

Hargrave,T. D., & Sells, G. N. (1997). The development of a forgiveness scale. Journal of marital and Family Therapy, 23, 41-63.

Hargrave, T. D. (1994). Families and forgiveness: Healing intergenerational wounds. New York: Brunner/mazel.

IsmaeliTarzi, Z., Hashashtifar, M., & Ismaelitarzi, H. (2012). Investigating ting the relationship between moral intelligence and the managers, creditability. Morality in sciences and technology quarterly periodical, 70-84.

Karimi, M., Salehi, M., & Gholtash, A. (2014). The Relationship between professional Ethics and moral Intelligence with organizational behavior citizenship in female High school teachers.Reef Resources Assessment and management technical paper. 40.

Lennick, D., & Kiel, F. (2005). Moral intelligence the key to enhancing business performance and leadership success, Wharton school publishing, an imprint of Pearson Education, 18(33), 29- 45.

Maltby, J., Wood, A. M., Day, l., & Kon, T. W. A. (2008). Personality predictors of levels of forgiveness two and half years after the transgression. Journal of Research in Personality, 42, 1088-1094.

McCullough, M. E., Worthington, J. R., E. L., & Rachal, K. (1997). Interpersonal forgiveness in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 73, 321-336.

McCollough, M. E., Bellah, C. G., Kilpatrick, S. D., & Johnson, J. l. (2001). Vengefulness: Relationships with forgiveness, rumination. well-being and the big five Personality and Social Psychology Bulletin, 27, 601-610.

McCullough, M. E., Rache, K. C., Sandage, S. J., Worthington, E. L., Brown, S. W., & Hight, T. L. (1998). Interpersonal forgiving in close relationships II: Theoretical elaboration and measurement. Journal Personality Social Psychology,75(6), 1586-603.

Neto, F. (2007). Forgiveness, personality and gratitude. Personality and Individual pifferences, 43, 2313-2323.

North, J.(1998). The Ideal of Forgiveness: A Philosopher's Exploration. in R. D. Enright & Exploring forgiveensess, 15- 34.

Saiedi, S. (2013). Investigating the relationship between moral intelligence and extending citizenship behaviors among Tehran´s citizens. M.A.thesis.Tehran university.

Thompson, L.Y., Snyder, C. R., Hoffman, L., Michael, S.T., Rasmussen, H.N., & Billings, L.S. (2005). Dispositional forgiveness of self, other and situations. Journal of Personality. 73, 316-60.

Rahimi, G. R. (2012). Investigating the effect of the employees, moral intelligence on their occupational success in Islamic Azad university, region 13,National conference of values and moralities in management. Bo nab Islamic Azad university.

Ross, S. R., Kendall, A. C., Matters, K. G., Wrobel, T. A., & Rye, M. S. (2004). A person logical examination of self and other forgiveness in the five factor model. Journal of personality Assessment, 82, 707-214.

Worthington, E. L., & Wade, N. G. (1998). The Psychology of Forgiveness and Implications for Clinical Practice. Journal of Social and Clinical Psychology. 18, 385-416.

Worthington, E, L., Sandage, S. J., & Berry, J. W. (2000). Group- interventions to promoteforgiveness.In M. E. Mccullough, K. I. PARGAMENT, & C. E. thoresen (Eds.), forgiveness: theory,research, and practice (pp.228-253). New York: Guilford.

Zdenk, B., & Schochor, D. (2007). Developing moral literacy in classroom, Journal of Educational of Administer Action, 45(4), 514-32.