هدف از تحقیق حاضر، مقایسه­ی دانش­آموزان پسر و دختر براساس متغیرهای سرزندگی تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه، انگیزه پیشرفت تحصیلی می­باشد. روش تحقیق از نوع علی- مقایسه­ای و جامعه آماری را کلیه­ی دانش­آموزان پسر و دختر مدارس متوسط دوم شهر ایلام در سال تحصیلی 1396-1395 تشکیل می­دهد و حجم نمونه از طریق جدول کرجسی و مورگان، تعداد 374 دانش­آموز تعیین گردید که از این تعداد، 187 نفر پسر و 187 نفر دختر می­باشند. روش نمونه­گیری مورد استفاده با توجه به نواحی آموزش و پرورش شهرستان ایلام، روش نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای چند مرحله­ای بوده که مقیاس سرزندگی تحصیلی حسین چاری و دهقانی زاده(1391)، پرسشنامه ابعاد احساس تعلق به مدرسه بریو و بتی(2005) و انگیزه پیشرفت تحصیلی هرمنس (2000) را تکمیل کردند. برای تجزیه و تحلیل داده­ها، از آمار توصیفی(میانگین و انحراف معیار) و تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که در بین دانش­آموزان پسر و دختر مدارس متوسطه دوم شهر ایلام در ابعاد تعلق به همسالان، حمایت معلم، عدالت در مدرسه، ارتباط در مدرسه، مشارکت علمی و متغیرهای انگیزه پیشرفت تحصیلی و سرزندگی تحصیلی تفاوت معناداری وجود دارد، به طوری که متغیر جسنیت، 2/1 درصد واریانس تعلق به همسالان، 1/2 درصد واریانس حمایت معلم، 7/2 درصد واریانس عدالت در مدرسه، 4/1 درصد واریانس ارتباط در مدرسه، 9/1 درصد واریانس مشارکت علمی، 7/4 درصد واریانس انگیزه پیشرفت تحصیلی، 3/1 درصد واریانس سرزندگی تحصیلی را تبیین کرده و دانش­آموزان دختر نسبت به دانش­آموزان پسر براساس متغیرهای فوق دارای برتری نسبی هستند.