چالش‌ آموزش علوم انسانی در دانشگاه‌های ایران: یک مطالعه‌ی کیفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

هدف این پژوهش، کشف و شناسایی چالش­ها و مشکلات موجود در فرایند آموزش رشته­های علوم انسانی در دانشگاه­های ایران می­باشد. این پژوهش از حیث معرفت‌شناختی و روش‌شناختی، دارای رویکردی کیفی است. برای جمع­آوری داده­ها از مصاحبه­های عمیق کیفی و تکنیک KII[1] (مصاحبه با افراد مطلع کلیدی) با استادان برجسته و دارای صلاحیت در پانزده رشته­ی منتخب حوزه­ی علوم انسانی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که چالش­های آموزش رشته‌های علوم انسانی در ایران عبارت‌اند از؛ چالش­های محیطی و بومی، چالش­های زبانی، سیاسی، ایدئولوژیک، اجتماعی، چالش‌های نهادی و فرهنگی. از دیگر یافته­های پژوهش می­توان به ضعف بنیه­ی نظری آموزش دانشگاهی و علوم انسانی اشاره کرد. مشکلات عمده­ی دیگر عبارت‌اند از؛ نبود سیستم ارزشیابی دقیق از تدریس استادان و نیز عدم توجه لازم و کافی به رشته­های علوم انسانی در سطح سیاست­گذاری، عدم توجه به شرایط بوم شناختی، وابستگی کامل رشته­های علوم انسانی به نهادهای سیاستگذار و نیز سطحی­نگری به مقوله­ی تدریس و بالأخره عدم توجه به تفاوت­های فردی



 

کلیدواژه‌ها


حاتمی، جواد. طراحی الگویی برای آموزش نگـرش هـای  اجتمـاعی  و ارزیـابی  برنامـه ی درسـی  تعلیمـات  اجتمـاعی  دوره ی راهنمایی بر اساس آن. رساله ی دکتری. دانشگاه تربیت مدرس. 1384.

خالقی، حسن. گزارش در مورد تغییر برنامه های درسی از سوی دانشگاه ها. دومین همایش ملی توسعه آموزش و برنامـه ریـزی  درسی دانشگاه ها. تهران. دانشگاه تربیت مدرس. 21-20 تیرماه 1386.

سعیدی رضوانی، محمود و پرتو عین الدین، مسلم. بررسی عوامل مؤثر بر جذب دانش آموزان دبیرستان هـای  شـهر  تهـران  بـه  زندگانی و شخصیت امام علی (ع). در علیرضا صادق زاده قمصری (گردآورنده). مجموعـه  مقـالات  همـایش  تربیـت  در سیره و کلام امام علی (ع) (صص 672 – 662). تهران: نشر تربیت اسلامی. 1379.

فردانش، هاشم و حاتمی، جواد. تأملی بر مقوله ی نگرش، در حیطه ی عاطفی برنامه های درسی. فصلنامه ی علمـی - پژوهشـی  پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت. شماره 1 و 2. 1383.

فردانش، هاشم. طراحی آموزشی از منظر رویکردهای رفتارگرایی، شناخت گرایی و ساخت گرایی. فصلنامه علمی- پژوهشـی  علوم انسانی دانشگاه الزهراء. ش 25-24. 1377.

قاضی طباطبایی، محمود و ودادهیر، ابوعلی. سوگیری هنجاری در علم و تحقیقات دانشگاهی ایران. نشریه دانشکدة ادبیـات  و علوم انسانی دانشگاه تبریز. 1380.

قاضی طباطبایی، محمود و ودادهیر، ابوعلی. سوگیری هنجاری در علم و تحقیقات دانشگاهی ایران. نشریه دانشکدة ادبیـات  و علوم انسانی دانشگاه تبریز. 1380.

کاظمی، یحیی. مقایسه تأثیر روش های تدریس سخنرانی، بحث گروهی، و ایفای نقش بر تغییر نگرش دانش آموزان نسبت بـه  معلم خود و هدف های ارزشی درس دینی سال اول راهنمایی تحصیلی. (پروژه تحقیقـاتی ). وزارت آمـوزش  و پـرورش :

پژوهشکده ی تعلیم و تربیت. 1381.

معروفی، یحیی و کیامنش، علیرضا و مهر محمدی، محمود و علی عسگری، مجید. ارزش یابی کیفیت تدریس در آموزش عالی. فصل نامه مطالعات برنامه درسی، سال دوم،شماره ی 5، صص 112 – 81،1386.

ستاره، آزیتا. بررسی وضعیت تحقیقات در میان اعضای هیئت علمی دانشکده های علوم تربیتی. تهران: فصل نامه تعلیم و تربیت، سال چهارم شماره 3 و 1374.4.

امیر هوشنگی، احمد. بررسی میزان آشنایی اعضای هیئت علمی جدید الاستخدام دانشگاه تبریز با روش ها و فنون تدریس: یک مطالعه کیفی. پایان نامه کارشناسی ارشد،1387.