ارائه مدلی برای ارتقاء اخلاق پژوهشی در راستای تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی (مورد: دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان اردبیل)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه، ساوه، ایران

3 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه مدیریت آموزشی عالی، دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

چکیده

زمانی که از اخلاق و رعایت اصول اخلاقی در پژوهش صحبت می­شـود، منظـور ایـن است که پژوهش نه تنها باید دارای روش کار مناسب باشـد، بلکه از نظر اخلاقی نیز باید قابـل دفـاع باشـد. هدف این پژوهش ارائه مدلی جهت ارتقای اخلاق پژوهشی در راستای تجاری سازی تحقیقات دانشگاهی دانشگاه­های آزاد اسلامی استان اردبیل است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع داده آمیخته از نوع اکتشافی بود. جامعه آماری بخش کیفی پژوهش شامل متخصصان و خبرگان دانشگاهی و افراد ذی­صلاح دارای پست­های اجرایی در زمینه تجاری سازی بودند که از سوابق اجرایی در سطوح تصمیم­گیری برخوردار بوده و محققان دارای کتب و مقالاتی در این حوزه بودند که با استفاده از روش نمونه­گیری هدفمند و اصل اشباع ده نفر به­عنوان حجم نمونه انتخاب شد. گروه دوم از جامعۀ آماری این پژوهش، شامل کلیه اساتید هیت علمی و حق التدریس دانشگاه آزاد اسلامی استان اردبیل در سال 1395 ، به تعداد 537 نفر بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و نسبی و فرمول کوکران، تعداد 172 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شد. در این پژوهش به منظور گردآوری داده‌ها از روش کتابخانه­ای، مصاحبه نیمه ساختار یافته (بخش کیفی) و پرسشنامه محقق ساخته (بخش کمی) استفاده شد. مصاحبه با خبرگان بیانگر روا بودن مصاحبه بود و به­منظور محاسبه پایایی از روش پایایی بین دو کدگذار استفاده شد که نتایج بیانگر پایا و روا بودن مصاحبه بود. به­منظور بررسی روایی پرسشنامه نیز از روایی صوری، محتوا و سازه استفاده شد و به­منظور محاسبه پایایی آن نیز از ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شد که نتایج بیانگر روا و پایا بودن پرسشنامه محقق ساخته بود. برای تحلیل داده­های کیفی پژوهش از طریق تحلیل محتوا استفاده شد. در بخش کمّی نیز با توجه به سؤال­های پژوهش از روش­های آمار توصیفی و استنباطی (مدل­سازی معادلات ساختاری، تحلیل عاملی اکتشافی و آزمون تی تک نمونه ای) و با استفاده از نرم افزارهای Spss و Amos استفاده شد. نتایج نشان داد مؤلفه­های اخلاق پژوهشی شامل مؤلفه­های فردی، محیطی و سازمانی هستند و مؤلفه های تجاری­سازی، شامل مؤلفه های فردی، محیطی و مدیریت می­باشند. مدل ارائه شده در پژوهش از برازش مناسبی برخوردار بود و یافته­های پژوهش همچنین نشان دادند که در بین مؤلفه­های اخلاق پژوهشی، مؤلفه فردی و محیطی و در بین مؤلفه­های تجاری سازی، مؤلفه فردی و مدیریتی از وضعیت مطلوبی برخوردار نیستند. در حالیکه، مؤلفه سازمانی در اخلاق پژوهشی و مؤلفه محیطی در تجاری سازی از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردارند.

کلیدواژه‌ها