هسته ارزشیابی‌های خود و فرسودگی تحصیلی: نقش واسطه‎ای سبک‌های مقابله‎ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روان شناسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

چکیده

هدف از پژوهش حاضر تعیین نقش واسطه‌ای سبک‌های مقابله در رابطه بین هسته ارزشیابی‌های خود و فرسودگی تحصیلی بوده است. با استفاده از روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 233 نفر از دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب در نیمسال تحصیلی دوم 95-94 انتخاب شدند و به مقیاس هسته ارزشیابی‌های خود (جاج، ارز، بونو و تورسن، 2003)، سیاهه فرسودگی تحصیلی (برسو، سالانوا و شوفلی، 2007) و فرم کوتاه سیاهه مقابله با شرایط تنیدگی‌زا (کالزبیک، ریجکان، هنگوون و دکر، 2002) پاسخ دادند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که مقابله مسئله‌محور و مقابله هیجان‌محور در ارتباط بین هسته ارزشیابی‌های خود و مؤلفه‌های فرسودگی تحصیلی نقش واسطه‌ای معنادار دارد اما مقابله اجتنابی نقش واسطه‌ای معنادار ندارد. نتایج نشان داد مقابله مسئله‌محور و مقابله هیجان‌محور در ارتباط بین هسته ارزشیابی‌های خود با خستگی هیجانی و بی‌علاقگی تحصیلی نقش واسطه‌ای منفی معنادار و با ناکارآمدی تحصیلی نقش واسطه‌ای مثبت معنادار دارد. بر اساس یافته‎های این پژوهش می‌توان دریافت رگه‌های شخصیت به‌عنوان عامل فردی، تفاوت‌های افراد در سبک‌های مقابله و فرسودگی تحصیلی را پیش‌بینی می‎کند و درنتیجه آموزش سبک مقابله‌ای مناسب به دانشجویان، فرسودگی تحصیلی آن‌ها را کاهش می‎دهد

کلیدواژه‌ها


بهروزی، ناصر؛ پورسید، مهدی و شهنی‌ییلاق، منیجه. (1391). رابطه کمال‌گرایی، استرس ادراک‌شده و حمایت اجتماعی با فرسودگی تحصیلی. فصلنامه راهبرد فرهنگ، ‌20(5)، 83-102.

پولادی‌ری‌شهری، اله کرم. (1374). بررسی رابطه عوامل فشارزای روانی دانشجویان دختر و پسر دانشگاه چمران اهواز با عملکرد تحصیلی آنان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز.

هاشمی شیخ شبانی، سید اسماعیل؛ بشلیده، کیومرث؛ تقی پور، منوچهر ؛ و نیسی، عبدالکاظم. (1390). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس خود ارزشیابی مرکزی. پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره، 1، 99-118.

حجتی‌نیا، فاطمه؛ پور‌شافعی، هادی و دستجردی، رضا. (1392). بررسی مقایسه‌ای رابطه بین سبک زندگی و سبک‌های ‌مقابله با استرس با فرسودگی ‌شغلی آموزگاران آموزش‌وپرورش استثنایی و عادی شهر بیرجند. فصلنامه تعلیم و تربیت استثنایی، 6(13)، 6-20.

خدائی، علی و شکری، امید. (1388). مدل‌یابی روابط ساختاری بین صفات شخصیت، سبک‌های مقابله با تنیدگی و بهزیستی ذهنی دانشجویان دختر و پسر. فصلنامه علمی-پژوهشی روان‌شناسی دانشگاه تبریز، 16(4)، 120-157.

شکری، امید؛ تقی‌لو، صادق؛ گراوند، فریبرز؛ پاییزی، مریم؛ مولایی، محمد؛ عبدالله‌پور، محمد آزاد و اکبری، هادی. (1387). ساختار عاملی و ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسشنامه مقابله با موقعیت‌های استرس‌زا. تازه‌های علوم شناختی، 10(3)، 22-32.

نعامی، عبدالزهرا. (1388). رابطه بین کیفیت تجارب یادگیری با فرسودگی تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه چمران. مطالعات روان‌شناختی، 3(5)، 117-134.

نعمت‌طاوسی، محترم. (1392 الف). هسته ‌ارزشیابی‌های خود و راه‌های مقابله. روان‌شناسی معاصر، 2(8)، 57-68.

نعمت‌طاوسی، محترم. (1392 ب). تنیدگی شغلی و بهزیستی عاطفی: اثر واسطه‌ای هسته ارزشیابی‌های خود. فصلنامه روان‌شناسی تحولی: روان‌شناسان ایرانی، 38(10)، 103-121.

نعمت‌طاوسی، مهناز و اکبرزاده‌حوری، شهناز. (1392). آزمون روان‌سنجی مقیاس هسته ارزشیابی‌های خود. فصلنامه تحقیقات روان‌شناختی، 5(20)، 85-89.

نعمت‌طاوسی، محترم و اکبر زاده‌حوری، شهناز. (1391). روی‌آورد خلقی رضایت شغلی: هسته ‌ارزشیابی‌های خود در محیط کار. فصلنامه علوم رفتاری، 6(2)، 111-118.

Alarcon, G., Eschleman, K. J., & Bowling, N. A. (2009). Relationships between personality variables and burnout: A meta-analysis. Work & Stress, 23(3), 244-263.

Best, R. G., Stapleton, L. M., & Downey, R. G. (2005). Core self-evaluations and job burnout: The test of alternative models. Journal of Occupational Health Psychology, 10(4), 441-451.

Bowling, N. A., Wang, Q., Tang, H. Y., & Kennedy, K. D. (2010). A comparison of general and work-specific measures of core self-evaluations. Journal of Vocational Behavior, 76, 559-566.

Breso, E., Salanova, M., & Schoufeli, B. (2007). In search of the third dimension of burnout. Applied Psychology, 56(3), 460-472.

Brayfield, A. H., & Rothe, H. F. (1951). An index of job satisfaction. Journal of Applied Psychology, 35(5), 307-311.

Browne, M. W. (2001). An overview of analytic rotation in exploratory factor analysis. Multivariate Behavioral Research, 36, 111-150.

Burgess, L., Irvine, F., & Wallymahmed, A. (2010). Personality, stress, and coping in intensive care nurses: A descriptive exploratory study. Nursing in Critical Care, 15 (3), 129-140.

Calsbeek, H., Rijken, M., Henegouwen, G. P. B., & Dekker, J. (2003).Factor structure of the Coping Inventory for Stressful Situations (CISS-21) in adolescents and young adults with chronic digestive disorders. In H. Calsbeek, The social position of adolescents and young adults with chronic digestive disorders (pp.83-103). Utrecht: Nivel.

Chang, C., Ferris, D. L. Johnson, R. E., Rosen, C. C., & Tan, J. A. (2012). Core Self-Evaluations: A review evaluation of the literature. Journal of management, 38(1), 81-128.

Cohen, S. L., Jang, K. L., & Stien, M. B. (2006). Confirmatory factor analysis of a short form of the coping inventory for stressful situations. Journal of Clinical Psychology, 62, 273-283.

David, A. P. (2010). Examining the relationship of personality and burnout in college students: The role of academic motivation. Educational Measurement and Evaluation Review, 1, 90-104.

Endler, N. S., & Parker, J. D. A. (1990). Multidimensional assessment of coping: A critical evaluation. Journal of Personality and Social Psychology, 58, 844 854.

Endler, N. S., & Parker, J. D. A. (1994). Assessment of multidimensional coping: Task, emotion, and avoidance strategies. Psychological Assessment, 6, 50-60.

Endler, N. S., & Parker, J. D. A. (1999). Coping Inventory for Stressful Situations (CISS): Manual. Toronto: Multi-Health Systems.

Ganster, D., & Schaubroeck, J. (1995). The moderating effects of self esteem on the work stress-employee health relationship. In R. Crandall & P. Perrewe (Eds.), Occupational stress: A handbook (pp. 167-177). Washington, DC. Taylor & Francis.

Grigsby, M. L. (2015). Personality, coping, and burnout in online doctoral psychology students (doctoral studies), Walden University. Retrieved from http://scholarworks. waldenu.edu/dissertations.

Halamandaris, K. F., & Power, K. G. (1999). Individual differences Social support and coping with the examination stress: A study of the psychosocial and academic adjustment of first year home students. Personality and Individual Differences, 26, 665-685.

Hoepf, M. R. (2010). Domain-specific core self-evaluations and stressors as predictors of strains. Retrieved April 2013 from http://scholar.google.com/scholar? hl=en&q= Hoepf%2C+M+R.

Hu, L. & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multi- disciplinary Journal, 6)1), 1-55.

Johnson, R. E., Rosen, C. C., & Levy, P. E. (2008). Getting to the core of core self-evaluation: A review and recommendations. Journal of Organizational Behavior, 29, 391–413.

Juge, T. A. (2009). Core self-evaluations and work success. Current Directions in Psychological Science, 18(1), 58-62.

Juge, T. A., Ereza, A., Bono, J. E., & Thoreson, C. J. (2003). The Core Self Evaluation Scale(CSEs): Development of a measure. Personal Psychology,56, 303-331.

Juge, T. A., & Hurst, C. (2007). Capitalizing on one’s advantages: Role of core self- evaluations. Journal of Applied Psychology, 92, 1212-1227.

Judge, T.A., Hulin, C. L., & Dalaal, R. S. (2009). Job satisfaction and job affect. In S. W. J. Kozlowski (Ed.), The Oxford Handbook of Industrial and Organizational Psychology. New York: Oxford University Press.

Judge, T. A., & Kammeyer-Mueller, J. D. (2012). Job Attitudes. Annual Review of Psycho- logy, 63, 341–367.

Kammeyer-Mueller, J. D., Judge, T. A., & Scott, B. A. (2009). The role of core self-evaluations in the coping process: Testing an integrative model. Journal of Applied Psychology, 94, 177-195.

Klin, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. (3rd Ed). New York: London, The Guilford Press.

Lazarous, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer.

Lent, J., & Schwartz, R. C. (2012). The impact of work setting, demographic characteristics, and personality factors related to burnout among professional counselors. Journal of Mental Health Counseling, 34(4), 355-372.

Lian, P., Sun, Y., Ji, Z., Li, H., & Peng, J. (2014). Moving away from exhaustion: How core self-evaluations influence academic burnout. PLoS One, 9(1), e87152.

Lingard, H. (2003). The impact of individual and job characteristics on burnout among civil engineers in Australia and the implications for employee. Construction Management and Economics, 21, 69-80.

Mazerolle, S. M., Monsma, E., Dixon,C., & Mensch, J. (2012). An Assessment of Burnout in Graduate Assistant Certified Athletic Trainers. Journal of Athletic Training, 47(3), 320–328.

McCrae, R. R., & John, O. P. (1992). An introduction to the five factor model and eats application. Journal of Personality, 60, 175-215.

McWilliams, L. A., Cox, B. J., & Enns, M. W. (2003). Use of the coping inventory for stressful situations in a clinically depressed sample: Factor structure, personality correlates and prediction of distress. Journal of Clinical Psychology, 59, 423-437.

Narumoto, J., Nakamura, K., Kitabayashi, Y., Shibata, K., Nakamae, T., & Fukui, K. (2008). Relationships among burnout, coping style and personality: Study of Japanese Professional caregivers for elderly. Psychiatry and Clinical Neurosciences, 62(2), 174 176.

Ng, T., Sorenen, K., & Eby, L. (2006). Locus of control at work: A meta-analysis. Journal Organizational Behavior, 27(8), 1057-1087.

Oyler, J. D. (2007). Core self-evaluations and job satisfaction: The role of organizational and community embedded nests [Dissertation]. Virginia Polytechnic Institute and State University.

Pearsall, M. J., Ellis, A. P. J., & Steinm, J. H. (2009). Coping with challenge and hindrance stressors in teams: Behavioral, cognitive, and affective outcomes. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 109, 18-28.

Rafnsson, F. D., Sarmi, J., Windle, M., Mears, S. A., & Endler, N. S. (2006). Factor structure and psychometric characteristics of the Icelandic version of the coping inventory for stressful situation (CISS). Personality and Individual Differences, 40, 1247-1258.

Salmela-Aro, K., Savolainen, H., & Holopainen, L. (2009). Depressive symptoms and school burnout during adolescence evidence from two cross lagged longitudinal studies. Journal of Youths and Adolescence, 38, 1316-1327.

Schaufeli, W. B., & Enzmann, D. (1998). The burnout companion to study & practice: Acritical analysis. Philadelphia: Taylor & Francis.

Slivar, B. (2001). The syndrome of burnout, self-image, and anxiety with grammar school students. Horizons Psychology, 10 (2), 21-32.

Spector, P. E., Zapf, D., Chen, P., & Frese, M. (2000). Why negative affectivity should not be controlled in job stress research: Don’t throw the baby out with the bath water. Journal of Organizational Behavior, 21, 79-95.

Stumpp, T., Ute, R., Hulsheger, R., Muck, P. M., & Maier, G. W. (2009). Expanding the link between core self-evaluations and affective job attitudes. European Journal of Work and Organizational Psychology, 8, 148-166.

Thoits, P. A. (2013). Self, identity, stress, and mental health. In C. S. Aneshensel, Handbooks of sociology and social research (pp. 357-377). New York: Springer.

Van Katwyk, P. T., Fox, S., Spector, P. E., & Kelloway, E. K. (2000). Using the Job-related Affective Well-being Scale (JAWS) to investigate affective responses to work stressors. Journal of Occupational Health Psychology, 5, 219-230.

Yagil, D., Luria, G., & Gal, I. (2008) Stressors and resources in customer service roles: Exploring the relationship between core self-evaluations and burnout. International Journal of Service Industry Management, 19, 575–595.

Zellars, K. L., Perrewe, P. L., & Hochwarter, W. A. (2000). Burnout in health care: The role of the five factors of personality. Journal of Applied Social Psychology, 30, 1570-1598.