پژوهش در نظام‌های آموزشی
مجله علمی

بررسی توانایی‌های مورد اندازه‌گیری در آزمون سراسری گروه آزمایشی علوم تجربی در سال 1400

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

لیدا ایوبی 1
صبا صفریان 2
ابراهیم خدایی 3
علی مقدم زاده 4

1 دانشجوی دکتری دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری سنجش و اندازه‌گیری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران،

3 استاد دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشیار دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.22034/jiera.2025.525663.3324
چکیده
هدف: آزمون سراسری (کنکور) با هدف انتخاب دانش‌آموزان برای ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی طراحی شده است. این مطالعه در پی آن است تا ساختار مفهومی و توانایی‌های نهفته مورد سنجش در این آزمون را که در انتخابی دقیق و عادلانه نقش بسزایی دارند، شناسایی و تحلیل کند.
روش: این پژوهش به روش توصیفی–همبستگی انجام شد. نمونه‌ای تصادفی شامل ۴۸٬۴۳۶ نفر از داوطلبان گروه علوم تجربی کنکور سال ۱۴۰۰ انتخاب گردید. برای تحلیل داده‌ها از روش‌های آماری تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA)، تحلیل خوشه‌ای (Cluster Analysis)، مقیاس‌بندی چندبعدی (MDS) و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد.
یافته‏ها: نتایج تحلیل‌ها نشان داد که ساختار آزمون از سه توانایی عمده تشکیل شده است: دروس عمومی، دروس تخصصی، و زبان انگلیسی به‌عنوان یک توانایی مستقل. مدل معادلات ساختاری نیز نشان داد که توانایی‌های عمومی، زیربنای توسعه سایر ابعاد هستند و روابط میان آن‌ها از نظر آماری معنادارند. زبان انگلیسی نیز به عنوان حیطه‌ای مستقل شناسایی شد.
نتیجه‏گیری: ساختار شناسایی‌شده، الگویی منسجم از توانایی‌های اندازه‌گیری شده در آزمون ارائه می‌دهد که می‌تواند در طراحی سؤالات، تفسیر نتایج، و برنامه‌ریزی آموزشی به کار رود. تأیید مدل مفهومی پژوهش، پشتوانه‌ای نظری و تجربی برای درک بهتر سازوکار آزمون فراهم می‌کند.علاوه بر این نتایج پژوهش به بهینه‌سازی فرآیند گزینش کمک کرده و می‌تواند در جهت هم‌راستاسازی روش‌های ارزیابی با اهداف آموزشی و نیازهای متغیر جامعه مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

آزمون سراسری گروه آزمایشی علوم تجربی
توانایی نهفته
تحلیل مولفه‌های اصلی
مقیاس‌بندی چندبعدی
تحلیل خوشه‌ای
مدل‌سازی معادلات ساختاری

موضوعات

پژوهش در نظام‌های آموزشی
دوره 19، شماره 68
بهار 1404
صفحه 5-19

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما