انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 20 72 2026 03 21 The Effectiveness of the Positive Psychology Intervention Program based on Culture, on the Self-Handicapping and Academic Risk-Taking in Students اثر مداخلات روانشناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ بر خودناتوان سازی و ریسک پذیری تحصیلی دانش آموزان 1 14 242802 10.22034/jiera.2026.561627.3413 FA شهروز نعمتی استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، ایران. 0000-0001-6898-9749 رحیم بدری گرگری گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-7196-6601 یوسف ادیب استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران، رباب جاهدی علوم تربیتی ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 11 26 Objective: The purpose of this study was to investigate the effectiveness of the positive psychology intervention program based on culture, on the Self-Handicapping and Academic Risk-Taking in Students with low academic performance. Method: This research employed a quasi-experimental design with pre-test and post-test and a control group. The statistical population consisted of high school students with low academic performance in Tabriz in 2024–2025.The study sample consisted of 30 students who had high scores in academic self-handicapping and low scores in academic risk-taking. They were randomly assigned to experimental and control groups (15 participants each). All participants completed the Academic Self-Handicapping Scale developed by Midgley et al. (2000) and the Academic Risk-Taking Assessment Tool developed by Kilgus et al. (2015). The experimental group received 12 sessions of culturally adapted positive psychology interventions. Results: Data were analyzed using SPSS24statistical software. The results showed a significant effect of the positive psychology intervention program based on culture, on the Self-Handicapping and Academic Risk-Taking in experimental group (P≤ 0/01). Conclusions: Based on the findings, it is recommended that school counselors and relevant authorities utilize the current intervention program, if necessary, in both clinical and educational contexts. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثر بخشی مداخلات روانشناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ بر خودناتوان سازی تحصیلی و ریسک پذیری تحصیلی دانش آموزان با عملکرد تحصیلی پایین بود. روش: پژوهش حاضر، یک طرح شبه آزمایشی با پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دارای عملکرد تحصیلی پایین دوره متوسطه شهر تبریز در سال تحصیلی 1403-1404 بود. نمونه پژوهش 30 نفر دانش آموز بود که دارای نمرات بالایی در متغیر خودناتوان سازی تحصیلی و نمرات پایین در ریسک پذیری تحصیلی بودند. سپس به شیوه گمارش تصادفی در دو گروه گواه و آزمایش ( 15 نفر) جایگزین شد. همه افراد نمونه مقیاس خود ناتوان سازی تحصیلی ساخته میجلی و همکاران (2000) و ابزار سنجش خطر پذیری ساخته کیلگوس و همکاران ( 2015) را تکمیل نمودند و به مدت 12 جلسه مداخلات روانشناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ را دریافت نمودند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم‌ افزار آماریSPSS 24استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که مداخلات روانشناسی مثبت مبتنی بر فرهنگ بر خودناتوان سازی تحصیلی و ریسک پذیری تحصیلی، تاثیر معنی دار دارد(P≤ 0/01) . نتیجه گیری: با توجه به یافته های بدست آمده پیشنهاد می شود مشاوران مدارس و مسئولان ذی ربط برنامه مداخله حاضر را در صورت لزوم به صورت بالینی و آموزشی مورد استفاده و بهره برداری قرار دهند.

https://www.jiera.ir/article_242802_967e704541da1511608aa04919ec49f6.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 20 72 2026 03 21 Applying Abductive Reasoning in Behavioral Sciences Research: A Systematic Review کاربست استدلال ابداعی در پژوهش‌های علوم رفتاری: یک مرور نظام‌مند 15 29 242830 10.22034/jiera.2026.564256.3419 FA سحر سادات طاهری تفتی دانشجوی دکتری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-1332-6689 کیوان صالحی دانشیار، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-8673-4248 Journal Article 2025 12 07 Objective: This study was conducted to elucidate the position, analyze the applications, and develop a practical guide for the abductive reasoning approach in behavioral sciences research. By offering an innovative framework, this approach enables a deeper understanding and more meaningful explanation of the complex and multidimensional problems in behavioral sciences. Method: This study was conducted as a systematic documentary review, adhering to the PRISMA (2020) guidelines. A systematic search of resources in the ScienceDirect, Scopus, and Google Scholar databases was performed using a comprehensive set of keywords, leading to the initial identification of 1,526 records. A four-stage screening process was conducted with independent review by two researchers, ultimately resulting in the selection and analysis of 62 eligible articles. Results: The data analysis resulted in the identification and classification of the applications of abductive reasoning into six principal dimensions: cognitive, methodological, practical, philosophical, critical, and emerging interdisciplinary. The results confirm its high efficacy in qualitative, quantitative, and mixed-methods research. Key strengths include its capacity for creative theorization, in-depth analysis of phenomena, and methodological flexibility, though challenges such as interpretive subjectivity remain. Conclusions: Based on the findings of this review, it can be argued that the integration of abductive reasoning with novel analytical technologies constitutes an essential step in advancing the methodology of behavioral sciences research. This convergence not only unveils new horizons for exploring complex behavioral issues by providing a unified framework, but also significantly mitigates the inherent limitations of purely quantitative or qualitative approaches when confronting ambiguous, multidimensional research questions. هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه، واکاوی کاربردها و تدوین راهنمای عملی رویکرد استدلال ابداعی در پژوهش‌های علوم رفتاری انجام شد. این رویکرد با ارائه چارچوبی نوآورانه، امکان درک ژرف‌تر و تبیین معنادارِ مسائل پیچیده و چندبعدی علوم رفتاری را فراهم می‌سازد. روش: این پژوهش در قالب یک مرور نظام‌مند اسنادی و با رعایت چارچوب پریزما (نسخه ۲۰۲۰) انجام شد. جستجوی نظام‌مند منابع در پایگاه‌های اطلاعاتی ساینس‌دایرکت، اسکوپوس و گوگل‌اسکالر با استفاده از یک مجموعه کلیدواژه جامع انجام پذیرفت و به شناسایی اولیه ۱۵۲۶ مدرک منجر شد. فرآیند غربالگری چهارمرحله‌ای با بازبینی مستقل توسط دو پژوهشگر انجام شد که در نهایت ۶۲ مقاله واجد شرایط انتخاب و بررسی شدند. یافته‏ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی و طبقه‌بندی کاربردهای استدلال ابداعی در شش بُعد اصلیِ شناختی، روش‌شناختی، عملی، فلسفی، نقادانه و بین‌رشته‌ای‌نوظهور منجر شد. این رویکرد در پژوهش‌های کیفی، کمّی و آمیخته از کارایی بالایی برخوردار است. نقاط قوت کلیدی آن شامل ظرفیت نظریه‌پردازی خلاقانه، تحلیل عمیق پدیده‌ها و انعطاف‌پذیری روش‌شناختی است. با این حال، ذهنیت‌گرایی در تفسیر یافته‌ها از جمله چالش‌های عمده این روش به شمار می‌رود. نتیجه‏گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان گفت که تلفیق استدلال ابداعی با فناوری‌های تحلیلی نوین، گامی اساسی در پیشبرد روش‌شناسی پژوهش‌های علوم رفتاری محسوب می‌شود. این پیوند، نه‌تنها با ارائه چارچوبی یکپارچه، افق‌های جدیدی برای کاوش مسائل پیچیده رفتاری می‌گشاید، بلکه محدودیت‌های ذاتی رویکردهای صرفاً کمّی یا کیفی در مواجهه با پرسش‌های مبهم و چندبُعدی را نیز به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.

https://www.jiera.ir/article_242830_8fb2e85f8d498fc350f80407af37af32.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 20 72 2026 03 21 The effect of the HOPS educational program on academic procrastination of procrastinating students تأثیر برنامه‌ی آموزشی هوپس (HOPS) بر تعلّل‌ورزی تحصیلی دانش‌‌آموزان تعلّل‌ورز 31 44 243382 10.22034/jiera.2026.579045.3478 FA علی شیخ الاسلامی استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-7700-7206 فاطمه هدایت‌جو دانشجوی کارشناسی‌ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. حسین قمری کیوی استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ایران. Journal Article 2026 04 18 Objective: The purpose of this study was to examine the effect of the HOPS (Homework, Organization and Planning Skills) educational program on academic procrastination of procrastinating students. Method: The method of the current research was semi-experimental including pretest and posttest designs with a control group. All female students of secondary education of Ardabil city in the academic year of 2025-2026 comprised the population of this research. 40 procrastinating students were recruited through randomized cluster sampling which were randomly assigned to experimental group (n=20) and control group (n=20). The participants of the experimental group, received 12 sessions of the HOPS educational program while the control group sticked to their normal routine. The Solomon and Ruth Bloom's Academic Procrastination Scale (1984) were taken to collect data. The data were analyzed using statistical method of covariance in SPSS software. Results: The results demonstrated that the academic procrastination of procrastinating students in posttests of the experimental group were significantly lower that the control group and the research hypothesis based on the effect of the HOPS educational program on academic procrastination of procrastinating students was approved. Conclusions: Thus, it can be concluded that the HOPS educational program is indeed effective on academic procrastination of procrastinating students; therefore, applying this program for decreasing student's academic procrastination in schools is suggested. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر برنامه‌ی آموزشی هوپس (مهارت‌های تکالیف، سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی) بر تعلّل‌ورزی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز انجام گرفت. روش: روش پژوهش، نیمه‌‌‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‌ی‌ آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان دختر دوره‌ی متوسطه‌ی اوّل شهر اردبیل در سال‌تحصیلی 1405-1404 تشکیل می‌دادند که از میان آن‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای، 40 دانش‌آموز تعلّل‌ورز انتخاب شده و به طور تصادفی در گروه آزمایش (20 نفر) و گروه کنترل (20 نفر) جایگزین شدند. شرکت‌کنندگان گروه آزمایش، 12 جلسه برنامه‌ی آموزشی هوپس را دریافت نمودند و گروه کنترل به روال عادی خود ادامه دادند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس تعلّل‌ورزی تحصیلی سولومون و رات‌بلوم (1984) استفاده شد. داده‌ها با روش آماری تحلیل کوواریانس با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‏ها: یافته‌ها نشان داد که دانش‌آموزان تعلّل‌ورز گروه آزمایش نسبت به دانش‌آموزان تعلّل‌ورز گروه کنترل در پس آزمون، به طور معناداری، تعلّل‌ورزی تحصیلی کمتری داشتند و فرضیه‌ی پژوهش مبنی بر تأثیر برنامه‌ی آموزشی هوپس بر تعلّل‌ورزی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز، مورد تایید قرار گرفته است. نتیجه‏گیری: بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که برنامه‌ی آموزشی هوپس بر تعلّل‌ورزی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز تأثیر دارد. لذا، توصیه می‌شود از این برنامه‌ی آموزشی به منظور کاهش تعلّل‌ورزی تحصیلی دانش‌آموزان تعلّل‌ورز در مدارس استفاده شود.

https://www.jiera.ir/article_243382_0cb3c4188236e73f86dd5e853c45aefb.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 20 72 2026 03 21 Modeling structural equations of Academic Well-Being Based on Grit: The Mediating Role of Character Strengths among University Students مدل‌سازی معادلات ساختاری بهزیستی تحصیلی بر اساس پشتکار با نقش میانجی توانمندی‌های منش در دانشجویان 45 61 243053 10.22034/jiera.2026.572820.3445 FA مسلم دانش پایه دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران. 0000-0003-0635-2632 دلسا نادری گروه روانشناسی، دانشکده سبک زندگی ایرانی اسلامی، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران. 0009-0008-9491-8088 فرحناز قائمی گروه زیست شناسی ،واحد کرمان ، دانشگاه ازاد اسلامی ،کرمان ، ایران. 0000-0001-9314-932X فاطمه شهسواری کارشناسی ارشد، مشاوره و راهنمایی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران 0000-0002-9057-1661 زهره درتاج پزشک، تهران، ایران. 0009-0006-4035-1755 Journal Article 2026 01 29 Objective: “This study aimed to explain academic well-being based on perseverance with the mediating role of character strengths among university students.” Method: The research was applied in purpose and descriptive–correlational in nature, using structural equation modeling. The statistical population consisted of students in Tehran in 2025, and 408 participants were selected through convenience sampling. Standardized questionnaires assessing perseverance, character strengths, and academic well-being were used as measurement instruments and were distributed online. Data analysis was performed using SPSS version 26 and AMOS version 24. Skewness and kurtosis indices confirmed the normal distribution of data, and the correlation matrix served as the basis for testing the structural model. Results: The findings indicated that perseverance had a significant direct effect on academic well-being, and character strengths significantly mediated the relationship between perseverance and academic well-being. Conclusions: These results suggest that strengthening character-related attributes can enhance the connection between perseverance and students’ academic well-being. هدف: این پژوهش با هدف تبیین بهزیستی تحصیلی بر اساس پشتکار با نقش میانجی توانمندی‌های منش در میان دانشجویان انجام شد. روش: روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بود و با نمونه‌گیری در دسترس، ۴۰۸ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های استاندارد پشتکار، توانمندی‌های منش و بهزیستی تحصیلی بود که به‌صورت آنلاین در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفت. داده‌ها پس از جمع‌آوری با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ تحلیل شد. شاخص‌های چولگی و کشیدگی بیانگر طبیعی بودن توزیع داده‌ها بود و ماتریس همبستگی مبنای آزمون مدل قرار گرفت. یافته‏ ها: یافته‌ها نشان داد پشتکار اثر مستقیم و معناداری بر بهزیستی تحصیلی دارد و توانمندی‌های منش نیز نقش میانجی معناداری در رابطه بین پشتکار و بهزیستی تحصیلی ایفا می‌کند. نتیجه‏ گیری: نتایج بیانگر این است که تقویت مؤلفه‌های منش می‌تواند پیوند میان پشتکار و بهزیستی تحصیلی دانشجویان را ارتقا بخشد.

https://www.jiera.ir/article_243053_5ebc3fb4bb7845a96d58b6c45a39c47d.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 20 72 2026 03 21 : A Study of Universities of Medical Sciences الگوی یکپارچه شرایط، فرایند و پیامدهای کیفیت آموزشی (مورد مطالعه: دانشگاه‌های علوم پزشکی) 63 78 243054 10.22034/jiera.2026.577700.3471 FA عاطفه حیدری دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. 0009-0000-2723-3283 نقی کمالی دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. 0000-0001-5841-9259 محمد مجتبی زاده استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران. 0000-0003-3664-1339 Journal Article 2026 02 23 Objective: The aim of this study was to design an integrated model of the conditions, processes, and outcomes of educational quality in universities of medical sciences. Method: This applied, descriptive, and qualitative study was conducted using the grounded theory approach based on the Strauss and Corbin (1990) model. Data were collected through semi-structured interviews with 21 experts. Purposeful sampling was employed and continued until theoretical saturation was achieved. Data analysis was carried out in three stages: open, axial, and selective coding. To ensure the trustworthiness of the findings, credibility, transferability, confirmability, and dependability criteria were applied. The reliability of the coding process was confirmed using Cohen’s kappa coefficient (0.808). Results: The findings indicated that educational quality is a multidimensional, dynamic, and systemic phenomenon shaped through continuous interaction among conditions, strategies, and outcomes. In total, 90 initial concepts were extracted and organized into 30 major categories and 10 core categories, including curriculum quality, comprehensive educational services, faculty competencies, educational evaluation, clinical learning, educational governance, digital education, internal evaluation, educational ethics and justice, and educational data intelligence. These categories were integrated into a comprehensive model entitled the “Integrated Educational Quality System,” encompassing five main dimensions: causal conditions, contextual conditions, intervening conditions, interactive strategies, and consequences. Conclusions: Achieving educational quality in universities of medical sciences requires adopting an integrated and systematic approach that simultaneously addresses structural, managerial, procedural, value-based, and outcome-oriented dimensions. The proposed model provides a context-based and evidence-informed framework for policymaking, performance improvement, enhancement of clinical learning, and strengthening social accountability. هدف: هدف پژوهش طراحی الگوی یکپارچه شرایط، فرایندها و پیامدهای کیفیت آموزشی در دانشگاه‌های علوم پزشکی بود. روش: پژوهش حاضر، کاربردی، توصیفی و کیفی و مبتنی بر رویکرد نظریه داده‌بنیاد با الگوی اشتراوس و کوربین (1990) بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۱ نفر از خبرگان گردآوری شد. نمونه‌گیری هدفمند و تا اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد. برای اطمینان از اعتبار یافته‌ها، از معیارهای اعتمادپذیری، انتقال‌پذیری، تأییدپذیری و قابلیت اطمینان استفاده گردید و پایایی کدگذاری با ضریب کاپای کوهن 808/0 تأیید شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که کیفیت آموزشی پدیده‌ای چندبعدی، پویا و سیستمی است که از تعامل مستمر میان شرایط، راهبردها و پیامدها شکل می‌گیرد. در مجموع، ۹۰ مفهوم اولیه استخراج شد که در قالب ۳۰ مقوله عمده و ۱۰ مقوله هسته‌ شامل کیفیت برنامه درسی، خدمات آموزشی جامع، مهارت اساتید، ارزیابی آموزشی، یادگیری بالینی، حکمرانی آموزشی، آموزش دیجیتال، ارزیابی درونی، اخلاق و عدالت آموزشی و هوش داده‌ای آموزشی سازمان‌دهی گردید. این مقوله‌ها در قالب الگویی جامع با عنوان «نظام یکپارچه کیفیت آموزشی» بازسازی شدند که پنج بعد اصلی شرایط علی، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردهای تعاملی و پیامدها را در بر می‌گیرد. نتیجه‌گیری: تحقق کیفیت آموزشی در دانشگاه‌های علوم پزشکی مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه و نظام‌مند است که هم‌زمان به ابعاد ساختاری، مدیریتی، فرایندی، ارزشی و پیامدی توجه داشته باشد. الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی و مبتنی بر شواهد برای سیاست‌گذاری، بهبود عملکرد، ارتقای یادگیری بالینی و تقویت پاسخگویی اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.jiera.ir/article_243054_6f8dfeffb3dd07db0d140d914ffd3bb4.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 20 72 2026 03 21 A meta-analysis of studies on the effect of project-based learning on the development of critical thinking skills among secondary school students فرا تحلیل پژوهش های مربوط به تأثیر یادگیری مبتنی برپروژه برتوسعه مهارت های تفکرانتقادی درمیان دانش آموزان مقطع متوسطه 91 95 243384 10.22034/jiera.2026.565151.3420 FA زهرا طالبی قهرمانلوی علیا هیات علمی دانشگاه 0000-0002-0558-7790 Journal Article 2025 12 09 This study aimed to determine the overall effect size of project-based learning (PBL) on the development of critical thinking and to examine its effectiveness across different educational levels through a systematic meta-analytic approach. The present research employed a quantitative meta-analysis conducted in accordance with the PRISMA guidelines. A total of 17 experimental and quasi-experimental studies published between 2019 and 2025 were selected based on predefined inclusion and exclusion criteria. The pooled effect size was calculated using Hedges’s g under a random-effects model (REML). Publication bias was examined using Egger’s and Begg’s tests as well as the trim-and-fill method.The results indicated that project-based learning had a positive and statistically significant effect on critical thinking (g = 0.92, 95% CI: 0.83 to 1.01), representing a moderate-to-large effect size. Overall heterogeneity was low and non-significant (I² = 0%), although substantial heterogeneity was observed in certain subgroups, particularly at the university level. Subgroup analyses revealed variations in effect sizes across educational levels; however, these differences were not statistically significant. Tests for publication bias provided no conclusive evidence of serious bias, and the trim-and-fill analysis did not alter the overall effect size. The findings support project-based learning as an effective, evidence-based instructional approach for enhancing critical thinking within educational systems. Nevertheless, given the limited number of eligible studies and variations in conceptualization and contextual factors, the generalizability of the results should be interpreted with caution هدف: این پژوهش با هدف تعیین اندازه اثر کلی یادگیری مبتنی بر پروژه بر تفکر انتقادی و تبیین میزان اثربخشی این رویکرد در سطوح مختلف تحصیلی، از طریق یک فراتحلیل نظام‌مند انجام شد.پژوهش حاضر یک فراتحلیل کمّی است که بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام گرفت. در مجموع، ۱۷ مطالعه تجربی و شبه‌آزمایشی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، انتخاب شدند. اندازه اثر ترکیبی با شاخص هجزجی و با استفاده از مدل اثرات تصادفی محاسبه شد. نتایج نشان داد یادگیری مبتنی بر پروژه تأثیر مثبت و معناداری بر تفکر انتقادی دارد (g = 0.92؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: 0.83 تا 1.01) که بیانگر اثری متوسط تا بزرگ است. ناهمگونی کلی مطالعات پایین و غیرمعنادار بود (I² = 0٪)، هرچند در برخی زیرگروه‌ها، به‌ویژه در مطالعات دانشگاهی، ناهمگونی قابل توجه مشاهده شد. تحلیل زیرگروهی تفاوت‌هایی در اندازه اثر بین سطوح تحصیلی نشان داد، اما این تفاوت‌ها از نظر آماری معنادار نبودند. نتایج آزمون‌های سوگیری انتشار شواهد قاطعی از وجود سوگیری نشان نداد و تحلیل تریم اند فیل اندازه اثر کلی را تغییر نداد.بر اساس شواهد موجود، یادگیری مبتنی بر پروژه می‌تواند به‌عنوان رویکردی اثربخش برای ارتقای تفکر انتقادی در نظام‌های آموزشی مورد حمایت قرار گیرد. با این حال، با توجه به محدود بودن تعداد مطالعات و تفاوت‌های مفهومی و زمینه‌ای، تعمیم نتایج نیازمند احتیاط بوده و انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر در بافت‌های آموزشی متنوع توصیه می‌شود

https://www.jiera.ir/article_243384_99995164b0c6e7e81a78f115aad2ac52.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 20 72 2026 03 21 Elementary School Teachers’ Experiences of Professional Status Erosion and Strategies to Enhance Educational Authority: A Qualitative Study بازنمایی تجربه معلمان دوره ابتدایی از تضعیف منزلت حرفه‌ای و راهکارهای ارتقای اقتدار آموزشی؛ یک مطالعه کیفی 97 112 243400 10.22034/jiera.2026.568225.3429 FA معصومه زیبایی نژاد استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 - 14665 تهران،ایران 0009-0007-7732-7983 مرضیه مدنی‌فر استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران 0009-0004-2770-9439 حمیده هادی تبار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی -888 56441 تهران، ایران 0009-0004-2770-9439 فاطمه اردستانی فاطمه اردستانی ،دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره شغلی ، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه علامه طباطبایی 0009-0000-8315-3894 Journal Article 2025 12 23 Objective: The declining of teachers’ professional status is a fundamental challenge in educational systems, with serious consequences for the quality of teaching–learning processes and teachers’ educational authority. This study aimed to represent the lived experiences of primary school teachers regarding the weakening of their professional status and to explain their proposed strategies for enhancing educational authority. Method: This qualitative study adopted an interpretive phenomenological approach. Participants included 12 primary school teachers from different cities, selected through purposive sampling with maximum variation. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using directed thematic analysis based on Hsieh and Shannon’s (2005) approach. Results: The results indicated that the weakening of teachers’ professional status is a multidimensional phenomenon shaped by organizational, cultural, and professional factors. Major themes included institutional distrust, psychological and physical pressures, a culture of silence, customer-oriented schools, restricted innovation, and managerial interference in teaching, all of which undermined teachers’ status and authority. Proposed strategies included restoring respect for teachers, strengthening professional autonomy, enabling innovation, creating safe spaces for dialogue, and enhancing organizational trust. The findings suggest that improving teachers’ professional status and educational authority requires revising school governance policies, reforming managerial discourse, and providing structural support for teachers’ professional development. Conclusions: Overall, the study shows that the professional status of primary school teachers is influenced not only by organizational conditions and school management but also by cultural and social factors; therefore, rebuilding this status requires simultaneous attention to all these levels. هدف: تضعیف منزلت حرفه‌ای معلمان از چالش‌های اساسی نظام آموزشی است که پیامدهای مهمی برای کیفیت یاددهی–یادگیری و اقتدار آموزشی آنان دارد. هدف این پژوهش، بازنمایی تجربه زیسته معلمان دوره ابتدایی از فرایند تضعیف منزلت حرفه‌ای و تبیین راهکارهای پیشنهادی آنان برای ارتقای اقتدار آموزشی بود. روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۲ معلم دوره ابتدایی از شهرهای مختلف بودند که به‌صورت هدفمند و با تنوع حداکثری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون جهت‌دار به شیوه سیه و شانون (2005) تحلیل شدند. یافته‏ها: نتایج نشان داد تضعیف منزلت حرفه‌ای معلمان پدیده‌ای چندبعدی است که در بستر عوامل سازمانی، فرهنگی و حرفه‌ای شکل می‌گیرد. مضمون‌هایی مانند بی‌اعتمادی نهادی، فشارهای روانی و جسمی، فرهنگ سکوت، مشتری‌محوری مدارس، محدودشدن نوآوری و دخالت مدیریتی در تدریس از عوامل اصلی تضعیف جایگاه و اقتدار معلمان بودند. همچنین راهکارهایی چون بازگرداندن حرمت معلم، تقویت استقلال حرفه‌ای، فراهم‌سازی امکان نوآوری، ایجاد فضای امن برای گفت‌وگو و افزایش اعتماد سازمانی استخراج شد. یافته‌ها نشان می‌دهد ارتقای منزلت و اقتدار آموزشی معلمان مستلزم بازنگری در سیاست‌های مدرسه‌داری، اصلاح گفتمان مدیریتی و حمایت ساختاری از توسعه حرفه‌ای معلمان است. نتیجه‏گیری: به‌طور کلی، منزلت حرفه‌ای معلمان دوره ابتدایی نه‌تنها تحت تأثیر شرایط سازمانی و مدیریت مدرسه است، بلکه از عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز تأثیر می‌پذیرد؛ ازاین‌رو، بازسازی آن نیازمند توجه هم‌زمان به این سطوح است.

https://www.jiera.ir/article_243400_a3c9a7a94ba0f48a304acebc3ec5440f.pdf