انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 19 70 2025 09 23 Testing the Causal Model of Mathematics Academic Boredom Based on Cognitive Strategies and Academic Goal Orientations, Mediated by Academic Hope آزمون مدل علی ملال تحصیلی درس ریاضی بر اساس راهبردهای شناختی و هدف‌گرایی تحصیلی با میانجی‌گری امید تحصیلی 1 15 239774 10.22034/jiera.2026.553002.3391 FA الهام نیکوکار دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه علوم تحقیقات 0009-0009-1202-8119 نورعلی فرخی استاد گروه سنجش و اندازه گیری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران 0000-0002-5941-2750 فریبرز درتاج استاد گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران 0000-0002-9186-2196 فاطمه قائمی دانشیار گروه آموزشی پیوند و بیماری، معاونت درمان، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران 0000-0002-3157-9698 Journal Article 2025 10 23 Objective: Academic boredom, a complex and pervasive emotional phenomenon, is increasingly recognized as a key inhibitory factor in learning processes and academic achievement, particularly in cognitively challenging domains such as Mathematics. The present study aimed to investigate the causal model of Mathematics academic boredom based on cognitive strategies and academic goal orientations, mediated by academic hope, among second-grade high school students. Method: The present study was descriptive and conducted using a path analysis approach. The statistical population comprised all female students in the second period of public high schools in Tehran during the 2024-2025 academic year. A sample of 400 students was selected using multi-stage cluster sampling. Data were collected using the Academic Boredom Questionnaire (Pekrun et al., 2002), the Self-Regulated Learning Questionnaire (Bouffard et al., 1995), the Academic Goal Orientation Questionnaire (Bouffard et al., 1998), and the Academic Hope Questionnaire (Pekrun et al., 2002). The data were analyzed using path analysis in SPSS-24 and AMOS-2024 software. Results: The results indicated that the proposed research model demonstrated a good fit with the data. Furthermore, the findings revealed that cognitive strategies (β=-0/13) and mastery goal orientation (β=0/39), performance goal orientation (β=-0/15), and avoidance goal orientation (β=-0/15) had direct effects on Mathematics academic boredom. Moreover, academic hope played a mediating role in the relationship between mastery goal orientation and cognitive strategies with Mathematics academic boredom. Conclusions: Based on these findings, focusing on the strengthening of academic hope and the instruction of effective learning strategies can be utilized as an efficient ..... هدف: ملال تحصیلی، به عنوان یک پدیده هیجانی پیچیده و فراگیر، به طور فزاینده‌ای به عنوان یک عامل بازدارنده کلیدی در فرآیندهای یادگیری و پیشرفت تحصیلی، به ویژه در حوزه‌های شناختی چالش‌برانگیز مانند ریاضیات، شناخته شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل ملال تحصیلی ریاضی براساس راهبردهای شناختی و هدف‌گرایی تحصیلی با میانجی‌گری امید تحصیلی در دانش‌آموزان متوسطه دوم انجام شد روش: این پژوهش از نوع توصیفی و به روش الگویابی علی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دوم مدارس دولتی شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1404بود که از میان آن‌ها 400 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه ملال تحصیلی (Pekrun et al., 2002)، پرسشنامه یادگیری خودتنظیمی (Bouffard et al., 1995)، پرسشنامه هدف‌گرایی تحصیلی (Bouffard et al., 1998)، و پرسشنامه امید تحصیلی (Pekrun et al., 2002) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل مسیر در نرم‌افزارهای SPSS-24 و AMOS-2024 تحلیل شدند. یافته‏ها: یافته‌ها نشان داد که مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. هم‌چنین یافته‎‌ها نشان داد که راهبردهای شناختی (13/0-=β=) و جهت‌گیری هدف تسلطی (39/0β=)، عملکردی (15/0-β=) و اجتنابی (15/0-β=) اثر مستقیم بر ملال تحصیلی درس ریاضی داشته‌اند و امید تحصیلی نیز نقش واسطه‌ای را در رابطه میان جهت‌گیری هدف تسلطی و راهبردهای شناختی با ملال تحصیلی درس ریاضی ایفا می‌کند نتیجه‏گیری: بر این اساس، توجه به تقویت امید تحصیلی و آموزش راهبردهای مؤثر یادگیری می‌تواند به عنوان رویکردی کارآمد در کاهش ملال تحصیلی و ارتقای انگیزش و مشارکت دانش‌آموزان در درس ریاضی مورد استفاده قرار گیرد.

https://www.jiera.ir/article_239774_170b94cef1d494938a4848f6b04205dd.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 19 70 2025 09 23 The Landscape of Computational Thinking Assessment in Elementary Education: A Critical Review of Tools and Research Trends چشم‌انداز سنجش تفکر محاسباتی در دوره ابتدایی: مروری نقادانه بر ابزارها و روندهای پژوهشی 17 32 239773 10.22034/jiera.2026.551273.3385 FA مونا بطویی آورزمان گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران مریم محسن پور دانشیار گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0002-1620-3625 ابوالفضل رفیع پور گروه آموزش ریاضی، دانشکده ریاضی و کامپیوتر، دانشگاه شهید باهنرکرمان ، کرمان، ایران Journal Article 2025 10 05 Objective: While computational thinking (CT) is a key competency in elementary education, its valid assessment faces significant conceptual and psychometric challenges. This research provides a diagnostic analysis that moves beyond mere classification, employing a dual approach: first, mapping the scientific landscape through scientometric analysis, and second, critically evaluating existing assessment tools. Method: In this systematic critical review (PRISMA 2020), 45 eligible articles were identified from Scopus and Google Scholar (2006–2025). The analysis was conducted in two phases: (1) a scientometric analysis using R and VOSviewer to map the field's conceptual structure, and (2) a qualitative critical analysis of eight key instruments, focusing on their theoretical foundations and psychometric properties. Findings: The scientometric analysis revealed a field characterized by rapid yet imbalanced growth. Keyword co-occurrence maps highlighted a strong focus on "educational applications" and "programming tools," alongside a significant absence of core assessment concepts like "validity" and "fairness." This structural gap is mirrored in the instruments, revealing three primary limitations: 1) psychometric weakness, due to over-reliance on traditional metrics (e.g., Cronbach's alpha) while neglecting modern standards (e.g., McDonald's omega, DIF analysis); 2) conceptual narrowness, focusing on algorithmic knowledge at the expense of process skills (e.g., debugging) and dispositions (e.g., perseverance); and 3) an instrumental gap for upper elementary students. Conclusion: No single instrument is sufficient for a comprehensive assessment of CT. The maturation of this field requires adopting modern psychometric standards, designing contextually-relevant tests, and developing hybrid assessment frameworks that integrate standardized tests with performance-based measures. هدف: تفکر محاسباتی یک شایستگی کلیدی در آموزش ابتدایی است، اما سنجش معتبر آن با چالش‌های مفهومی و روان‌سنجی جدی مواجه است. این پژوهش با ارائه یک تحلیل تشخیصی، فراتر از طبقه‌بندی صرف ابزارها رفته و با رویکردی دوگانه به این حوزه می‌پردازد: نخست، ترسیم نقشه علمی از طریق تحلیل علم‌سنجی؛ و دوم، ارزیابی نقادانه ابزارهای سنجش موجود. روش: در این مرور نقادانه نظام‌مند (PRISMA 2020) که پایگاه‌های Scopus و Google Scholar را (۲۰۰۶-۲۰۲۵) پوشش داد، ۴۵ مقاله واجد شرایط شناسایی شد. تحلیل‌ها در دو فاز انجام گرفت: ۱) تحلیل علم‌سنجی با نرم‌افزارهای R و VOSviewer برای ترسیم ساختار مفهومی حوزه، و ۲) تحلیل نقادانه کیفی ۸ ابزار کلیدی از منظر مبانی نظری و ویژگی‌های روان‌سنجی. یافته‏‌ها: تحلیل علم‌سنجی، میدانی با رشد سریع اما نامتوازن را آشکار ساخت. نقشه هم‌رخدادی کلیدواژه‌ها نشان داد که تمرکز شدید بر «کاربردها و ابزارهای برنامه‌نویسی» با غفلت از مفاهیم کلیدی سنجش مانند «روایی» و «انصاف» همراه است. این شکاف در ابزارها به سه محدودیت اصلی منجر شده است: ۱) ضعف روان‌سنجی ناشی از اتکا بر معیارهای سنتی (آلفای کرونباخ) و غفلت از استانداردهای مدرن (شاخص امگا)؛ ۲) محدودیت مفهومی با تمرکز بر دانش الگوریتمی و نادیده گرفتن مهارت‌های فرایندی (اشکال‌زدایی) و نگرشی (پشتکار)؛ و ۳) خلأ ابزاری برای دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی. نتیجه‏‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد هیچ ابزار واحدی برای ارزیابی جامع تفکر محاسباتی کافی نیست. بلوغ این حوزه مستلزم گذار به استانداردهای روان‌سنجی مدرن، طراحی و بومی‌سازی آزمون‌ها برای دانش‌آموزان ایرانی، و توسعه چارچوب‌های ارزیابی ترکیبی (تلفیق آزمون‌های استاندارد و سنجش عملکردی) است.

https://www.jiera.ir/article_239773_d7f74d4796b727187e37e47e01fcc267.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 19 70 2025 09 23 Pre-Service Teacher's Experience of Educational Feedback and its Consequences on Motivation and Learning تجربه دانشجومعلمان از بازخورد آموزشی و پیامدهای آن بر انگیزش و یادگیری 33 47 242212 10.22034/jiera.2026.570938.3434 FA صدیقه حیدری گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه امیرالمومنین (ع) اهواز، اهواز، ایران. 0000-0001-6538-5659 Journal Article 2026 01 06 Objective: The aim of the present study was to explore the lifeworld of educational feedback in the lived experience of elementary education student teachers at Farhangian University and to explain its consequences on their motivation and learning. Method: The research was conducted with a qualitative approach and within the framework of descriptive phenomenology. The participants included 34 student teachers in the fifth semester of elementary education at Farhangian University of Khuzestan Province in the first semester of the academic year 2025-26, who were selected purposively. Data were collected through semi-structured interviews and transcribed verbatim. Data analysis was conducted based on Claise's seven-step method. To increase validity and reliability, participant review, independent coding, and expert judgment were used. Results: The findings led to the identification of a set of main themes that represented the pre-service teachers' educational feedback lifeworld. Positive feedback, including verbal encouragement, constructive criticism, respect, and attention to individual differences, increased intrinsic motivation, active participation, deep learning, and strengthened professional identity. In contrast, negative or ineffective feedback, such as indifference, unconstructive criticism, grade-based, and a focus on formal aspects, resulted in consequences such as reduced motivation, anxiety, superficial learning, and a weakening of the teacher's self-concept. Also, the role of the teacher, the classroom setting, and the emotional characteristics of the feedback played a decisive role in how student teachers received and responded. Conclusions: The results showed that educational feedback is an integral part of the pre-service teachers' learning lifeworld, which creates broad motivational, learning, identity, and educational consequences. هدف: هدف پژوهش حاضر، واکاوی بازخورد آموزشی در تجربه زیسته دانشجومعلمان آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان و تبیین پیامدهای آن بر انگیزش و یادگیری آنان بود. روش: پژوهش با رویکرد کیفی و در چارچوب پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۳۴ نفر از دانشجومعلمان ترم پنجم آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان استان خوزستان در نیمسال اول سال تحصیلی 1405-1404 بودند که به روش هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و به‌صورت کلمه‌به‌کلمه رونویسی شد. تحلیل داده‌ها براساس روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی انجام گرفت. برای افزایش اعتبار و اعتمادپذیری، از بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری مستقل و قضاوت خبرگان استفاده شد. یافته‏ها: یافته‌ها به شناسایی مجموعه‌ای از مضامین اصلی انجامید که بازخورد آموزشی دانشجومعلمان را بازنمایی نمود. بازخورد مثبت، شامل تشویق کلامی، نقد سازنده، احترام و توجه به تفاوت‌های فردی، موجب افزایش انگیزش درونی، مشارکت فعال، یادگیری عمیق و تقویت هویت حرفه‌ای شد. در مقابل، بازخورد منفی یا ناکارآمد، نظیر بی‌تفاوتی، نقد غیرسازنده، نمره‌محوری و تمرکز بر جنبه‌های صوری، پیامدهایی همچون کاهش انگیزه، اضطراب، یادگیری سطحی و تضعیف خودپنداره معلمی را به دنبال داشت. همچنین نقش استاد، بستر کلاس و ویژگی‌های هیجانی بازخورد، در نحوه دریافت و واکنش دانشجومعلمان نقشی تعیین‌کننده داشت. نتیجه‏گیری: نتایج نشان داد بازخورد آموزشی بخشی جدایی‌ناپذیر از زیست‌جهان یادگیری دانشجومعلمان است که پیامدهای انگیزشی، یادگیری، هویتی و تربیتی گسترده‌ای ایجاد می‌کند. از این‌رو، طراحی و ارائه بازخورد حمایتی، منصفانه و شخصی‌سازی‌شده می‌تواند زمینه‌ساز یادگیری معنادار، انگیزش پایدار و شکل‌گیری هویت حرفه‌ای معلمان آینده باشد و نقش مؤثری در بهبود کیفیت تربیت معلم ایفا کند.

https://www.jiera.ir/article_242212_e28159a83a9196b03c88f605bf2f1d50.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 19 70 2025 09 23 Application of a Mixed Approach in Evaluating the Teaching Quality of Faculty Members: Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran کاربست رویکرد آمیخته در ارزشیابی کیفیت تدریس اعضای هیئت‌علمی: دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران 49 64 239768 10.22034/jiera.2026.533383.3386 FA زهرا حاجی میرزاآقائی یزدی کارشناسی ارشد ارزشیابی آموزشی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0001-6387-2645 مرضیه دهقانی دانشیار گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-5328-2732 کیوان صالحی دانشیار گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-8673-4248 Journal Article 2025 10 05 Objective: The aim of this study was to evaluate the current status of the teaching quality of faculty members of the Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, using a localized tool to identify strengths and weaknesses and provide an evidence-based basis for improving educational processes. Method: The research was conducted with a mixed exploratory design. In the qualitative phase, the data-driven theory method was used at the conceptual level, and semi-structured interviews were conducted with 22 students until data saturation was reached. An evaluation framework was developed including 5 factors, 16 criteria, and 70 indicators. In the quantitative phase, a researcher-made instrument (in the form of a scale based on a framework of developed criteria and indicators) was administered to 410 students, with a content validity index of 0.98 and a Cronbach's alpha of 0.88, based on this framework. Data were analyzed using descriptive statistics. Results: the overall state of teaching quality to be "relatively unfavorable" (M=5/03 out of 10). A key imbalance was observed: only the "Professor-related personal factor" (M=6.81) was rated "relatively favorable," indicating faculty competence. In contrast, other factors -Educational (M=5/32), Communicational (M=5/11), and Student-related (M=4/63)- were rated unfavorably. The "Structural factor," with the lowest mean (M=3/28), was the most significant weakness, indicating serious challenges. Conclusions: It is concluded that competent professors operate in a weak structural and policy context. Improving quality requires a dual approach that simultaneously focuses on developing the pedagogical skills of professors as well as fundamental reforms in faculty infrastructure. هدف: هدف این پژوهش، ارزشیابی وضعیت موجود کیفیت تدریس اعضای هیئت‌علمی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران با استفاده از یک ابزار بومی‌سازی‌شده بود تا با شناسایی نقاط قوت و ضعف، مبنایی مبتنی بر شواهد برای بهبود فرآیندهای آموزشی فراهم شود. روش: پژوهش با طرح آمیخته اکتشافی انجام شد. در فاز کیفی از روش نظریه برخاسته از داده‌ها در سطح نظم‌دهی مفهومی استفاده شد و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته تا رسیدن به اشباع داده‌ها با ۲۲ دانشجو انجام شد، چارچوب ارزشیابی شامل ۵ عامل، ۱۶ ملاک و ۷۰ نشانگر تدوین گردید. در فاز کمّی، ابزار محقق‌ساخته (در قالب یک مقیاس مبتنی بر چارچوب ملاک‌ها و نشانگرهای تدوین‌شده) با تأیید شاخص نسبت روایی محتوایی ۰.۹8 و آلفای کرونباخ ۰.۸۸، مبتنی بر این چارچوب در میان 410 دانشجو اجرا شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی تحلیل شدند. یافته‏ها: وضعیت کلی کیفیت تدریس با میانگین 03/5 (از ۱۰) «نسبتاً نامطلوب» است. یک عدم توازن کلیدی مشاهده شد: تنها «عامل فردی مرتبط با استاد» (میانگین ۶.۸۱) در سطح «نسبتاً مطلوب» قرار داشت که بیانگر شایستگی استادان است. در مقابل، سایر عوامل شامل آموزشی (میانگین 32/5)، ارتباطی (میانگین 11/5) و فردی دانشجو (میانگین 63/4) نامطلوب ارزیابی شدند. «عامل ساختاری» با کسب پایین‌ترین میانگین (28/3) به‌عنوان بزرگ‌ترین نقطه‌ضعف شناسایی شد که نشان‌دهنده چالش‌های جدی زیرساختی است. نتیجه‏گیری: نتیجه‌گیری می‌شود که اساتید شایسته در یک بستر ساختاری و سیاستی ضعیف فعالیت می‌کنند. ارتقای کیفیت نیازمند یک رویکرد دوگانه است که هم‌زمان بر توسعه مهارت‌های پداگوژی اساتید و نیز اصلاحات بنیادین در زیرساخت‌های دانشکده تمرکز نماید.

https://www.jiera.ir/article_239768_2a762364b60daa5201827b8dc562335d.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 19 70 2025 09 23 Path Analysis Model of Perfectionism with English Language Learning Mediated by Emotional Creativity and Cognitive Flexibility in Students الگوی تحلیل مسیر کمال گرایی با یادگیری زبان انگلیسی با واسطه گری خلاقیت هیجانی و انعطاف پذیری شناختی در دانش آموزان 65 77 242211 10.22034/jiera.2026.572895.3446 FA علیرضا همایونی گروه روانشناسی، واحد بندر گز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندر گز، ایران 0000-0003-1697-5673 Journal Article 2026 01 30 Objective: The present study aimed to investigate correlation of perfectionism with English language learning mediated by emotional creativity and cognitive flexibility in students. Method: The research method was correlational using path analysis, and the statistical population included all female students in the second grade of secondary school, that 235 of whom were selected as the convenience sampling method and responded to the Averill's Emotional Creativity Questionnaire (1991), Dennis & Vander Wal' Flexibility (2010), and Hewitt & Flett's Perfectionism (1991). The students' end-of-semester English language course scores were used to measure the English language learning variable. The data were analyzed using the Pearson correlation coefficient formula and path analysis using SPSS 24 and Amos 23 software. Results: The results showed that perfectionism, emotional creativity, and cognitive flexibility have a direct effect on English language learning. Also, perfectionism has an indirect effect on English language learning through the mediation of cognitive flexibility and emotional creativity (0/001). The research model was also confirmed and the results showed that the research model had a good fit for the variables and 35% of the variance in English language learning was explained by the research variables. Conclusions: According to the research findings, it is recommended that educational authorities and practitioners pay special attention to the role of perfectionism, emotional creativity, and cognitive flexibility of students in learning a second language, especially English as an international language, in order to increase their language learning ability. چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه کمال گرایی با یادگیری زبان انگلیسی با واسطه گری خلاقیت هیجانی و انعطاف پذیری شناختی در دانش آموزان انجام شد. روش: روش تحقیق از نوع همبستگی با استفاده از تحلیل مسیر بوده و جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم بودند که تعداد 235 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند و به پرسشنامه های خلاقیت هیجانی آوریل (1991)، انعطاف پذیری دنیس و واندروال (2010)، کمالگرایی هویت و فلت (1991) پاسخ دادند. از نمرات پایان ترم درس زبان انگلیسی دانش‌آموزان برای سنجش متغیر یادگیری زبان انگلیسی استفاده شد. داده های به دست آمده با آزمون ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر و با استفاده از نرم افزار های 24 SPSS و23 Amos سنجش قرار گرفت. یافته‏ها: نتایج نشان داد که کمال گرایی، خلاقیت هیجانی، انعطاف پذیری شناختی بر یادگیری زبان انگلیسی اثر مستقیم دارند. همچنین، کمال گرایی با واسطه گری انعطاف پذیری شناختی و خلاقیت هیجانی بر یادگیری زبان انگلیسی اثر غیر مستقیم دارد (001/0). مدل پژوهش نیز تایید شد و نتیجه نشان داد مدل پژوهش متغیرها برازش مناسبی دارد و 35 درصد واریانس یادگیری زبان انگلیسی توسط متغیرهای پژوهش تبیین شدند. نتیجه‏گیری: با توجه به یافته های پژوهش ی پیشنهاد می‌شود در یادگیری زبان انگلیسی به نقش کمال گرایی، خلاقیت هیجانی و انعطاف پذیری شناختی دانش آموزان در آموزش زبان دوم بویژه زبان انگلیسی به عنوان زبان بین المللی توجه ویژه داشته باشند تا بتوان توانایی یادگیری زبان انها را افزایش دهند

https://www.jiera.ir/article_242211_2e748c2cf113b34f98f9bbcaa2f3e535.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 19 70 2025 09 23 Development and validation of the Organizational Cronyism Questionnaire in Educational Organizations ساخت و اعتباریابی پرسشنامه کرونیسم سازمانی در سازمان‌های آموزشی 79 98 242210 10.22034/jiera.2026.572993.3447 FA محمود زیوری رحمان استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه سید جمال الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران 0000-0002-1930-7809 فریبا درتاج استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور کرمان، ایران. 0009-0005-0431-5370 سیروس قنبری استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0002-2541-693X Journal Article 2026 01 31 Objective: Organizational cronyism is a significant issue in public organizations, particularly educational institutions, whose identification and assessment require reliable tools. The present study aimed to develop and validation a questionnaire for identifying organizational cronyism in educational settings. Method: This research employed a mixed-method approach with a sequential exploratory design. In the qualitative phase, data were collected and analyzed using descriptive phenomenology through semi-structured interviews with 17 employees of the Department of Education in Hamedan Province. Based on the qualitative findings, a 65-item questionnaire was developed. Following face and content validity assessments, it was administered to 545 employees of the same organization using stratified random sampling. The psychometric properties of the questionnaire were examined using exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, Pearson’s correlation coefficient, and Cronbach’s alpha. Results: Psychometric analyses revealed that the final questionnaire, consisting of 44 items and five main factors—'favoritism,' 'unfair allocation,' 'unregulated appointments,' 'partisanship,' and 'kinship hierarchy'—explained 57.94% of the total variance. Confirmatory factor analysis results indicated that all final items had factor loadings above 0.40, and the fit indices (CFI = 0.908, TLI = 0.901, RMSEA = 0.057) demonstrated a good fit of the measurement model. The questionnaire's convergent validity was 0.621, its reliability coefficient measured by Cronbach’s alpha was 0.92, and the test-retest correlation coefficient was 0.733. The results confirmed that the Organizational Cronyism Questionnaire has satisfactory validity and reliability. Conclusions: The Organizational Cronyism Questionnaire is a comprehensive, reliable, and valid instrument for assessing organizational cronyism in educational environments. هدف: کرونیسم سازمانی یکی از مسائل مهم در سازمان‌های دولتی به ویژه سازمان‌های آموزشی است که ارزیابی آن نیازمند ابزارهای معتبر است. پژوهش حاضر با هدف ساخت و اعتباریابی پرسشنامه‌ای برای شناسایی کرونیسم سازمانی در سازمان‌های آموزشی انجام شد. روش: روش پژوهش ترکیبی با رویکرد اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی و از طریق مصاحبه نیمه‌ساختار یافته با 17 نفر از کارکنان آموزش و پرورش استان همدان، داده‌ها جمع‌آوری و تحلیل شد. از نتایج بخش کیفی، یک پرسشنامه 65 سوالی تدوین و پس از بررسی روایی صوری و محتوایی، در بین 545 نفر از کارکنان آموزش و پرورش استان همدان با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای اجرا گردید. ویژگی‌های روانسجی پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تایید، ضریب همبستگی پیرسون و آلفای کرونباخ بررسی شد. یافته ‏ها: تحلیل‌های روان‌سنجی نشان داد که پرسشنامه با 44 سوال و 5 عامل اصلی شامل «نسبت‌گرایی»، «تخصیص ناعادلانه»، «انتصاب‌های بدون ضابطه»، «حزب‌گرایی»، و «سلسله‌مراتب خویشاوندی» 94/57 درصد از واریانس کل را تبیین می‌کند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد بار عاملی همه سوالات نهایی بیشتر از 40/0 می‌باشد و شاخص‌های برازش 0.908=CFI، 0.901=TLI، و 0.057=RMSEA بودند که نشان‌دهنده برازش خوب مدل اندازه‌گیری می‌باشد. روایی همگرای پرسشنامه 621/0 و ضریب پایایی آن با روش آلفای کرونباخ 92/0 و ضریب همبستگی بازآزمایی 733/0 به‌دست آمد. نتایج نشان داد که پرسشنامه کرونیسم سازمانی از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است. نتیجه ‏گیری: پرسشنامه کرونیسم سازمانی، ابزاری جامع، پایا و معتبر برای سنجش کرونیسم سازمانی در محیط‌های آموزشی است.

https://www.jiera.ir/article_242210_527c3c2a1de6dc3f709f56618883ca8d.pdf

انجمن پژوهش‌های آموزشی ایران پژوهش در نظام‌های آموزشی 2383-1324 19 70 2025 09 23 A Systematic Review of Instructors’ Core Competencies in the Digital Era for Harnessing Artificial Intelligence in Educational Systems تحلیل شایستگی‌های کلیدی مدرسان در عصر دیجیتال برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی در نظام‌های آموزشی : یک مطالعه نظام‌مند 99 113 242209 10.22034/jiera.2026.544025.3364 FA رحیم مرادی دانشیار، دانشگاه اراک، اراک، ایران 0000-0001-9401-9631 Journal Article 2025 08 29 Objective:The primary aim of this study is to systematically analyze the key competencies required by university instructors in the digital age to effectively utilize artificial intelligence (AI) in higher education. Method: This research was conducted through a systematic literature review and targeted searches in reputable international databases, including Scopus, ScienceDirect, ProQuest, ERIC, Springer, Google Scholar, and ResearchGate. Using keywords such as “artificial intelligence,” “competency,” “instructor,” and “digital,” a total of 438 scientific sources published between 2018 and the end of the first quarter of 2024 were identified. After removing 115 duplicate articles and screening the titles and abstracts of the remaining 323, 268 articles were excluded due to irrelevance to the research focus. Ultimately, 55 articles were selected for full-text review, and based on qualitative and subject-specific criteria, 20 studies were chosen for final analysis. Results: The findings revealed that the AI-related competencies required by instructors in the digital era can be categorized into five main components: (1) AI mindset and pedagogy (including understanding benefits and challenges, contextual strategies, and managing long-term impacts); (2) AI ethics (emphasizing human-centered use, social skills, and the value of human dignity); (3) Foundational AI knowledge (including data and algorithm literacy, AI analytics, data modeling, and basic coding); (4) Practical skills (covering use, experimentation, deep integration, and working with AI-powered tools); and (5) AI-enhanced teaching methods (such as AI-assisted assignment management, curriculum design and delivery, and teaching enhancement). هدف: هدف اصلی این پژوهش، تحلیل نظام‌مند شایستگی‌های کلیدی مدرسان آموزش عالی در عصر دیجیتال برای بهره‌برداری مؤثر از هوش مصنوعی در نظام‌های آموزشی است. روش: این مطالعه با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند و جستجوی هدفمند در پایگاه‌های داده معتبر بین‌المللی شامل Scopus، ScienceDirect، ProQuest، ERIC، Springer، Google Scholar و ResearchGate انجام شد. با استفاده از کلیدواژه‌هایی نظیر «هوش مصنوعی»، «شایستگی»، «مدرس» و «دیجیتال»، مجموعاً 438 منبع علمی منتشر شده بین سال‌های 2018 تا پایان سه‌ماهه اول 2024 شناسایی شد. پس از حذف مقالات تکراری (115 مورد) و بررسی عنوان و چکیده 323 مقاله باقی‌مانده، تعداد 268 مقاله به‌دلیل عدم انطباق با هدف پژوهش کنار گذاشته شد. در نهایت، 55 مقاله برای بررسی کامل انتخاب و از میان آن‌ها، 20 مقاله براساس معیارهای کیفی و تخصصی برای تحلیل نهایی گزینش گردید. یافته‏ها: نتایج پژوهش نشان داد که شایستگی‌های هوش مصنوعی مورد نیاز مدرسان در عصر دیجیتال شامل پنج مؤلفه اصلی است: 1) ذهنیت هوش مصنوعی و آموزش (شامل زیرمؤلفه‌های درک مزایا و چالش‌ها، راهبردهای زمینه‌ای و مدیریت اثرات بلندمدت)، 2) اخلاق هوش مصنوعی (شامل زیرمؤلفه‌های اهمیت انسان، استفاده انسان‌محور و مهارت‌های اجتماعی)، 3) دانش پایه هوش مصنوعی (شامل زیرمؤلفه‌های سواد داده و الگوریتم، استفاده از تحلیل هوش مصنوعی و مدل‌های داده‌ای و کدنویسی)، 4) مه

https://www.jiera.ir/article_242209_1bcb7465fcb2c38be12deea9922b6a1e.pdf