پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ تطبیقی ابعاد و مؤلفه‏های مدارس اجتماعی در کشورهای امریکا، آلمان و هند با مدرسۀ کانون تربیتی محله در ایران انجام شد.
روش: رویکرد این پژوهش کیفی بود. جامعۀ مورد مطالعه این پژوهش شامل اسناد و گزارش‏های پژوهشی و مقالات علمی داخلی و خارجی مرتبط با مدارس اجتماعی و مدرسۀ کانون تربیتی محله در طی دهه‏های اخیر، در پایگاه‏های اطلاعاتی خارجی (مشتمل برERIC، Emerald، SAGE، Taylor & Francis ،Direct Science) و داخلی (مشتمل بر SID، Magiran، Noormags، Civilica) بود. بر مبنای روش نمونه‏گیری هدفمند 25 سند و مقاله و گزارش پژوهشی، مرتبط با مدارس اجتماعی کشورهای ایالات متحده امریکا، آلمان، هند و مدرسۀ کانون تربیتی محله ایران انتخاب شدند. برای تعیین روایی و پایایی ابزار گردآوری داده‏ها از نظر متخصصان و اعتبار بیرونی و درونی منابع استفاده شد. جهت تحلیل داده‏ها از تحلیل اسنادی و تطبیقی-تبیینی استفاده شد.
یافته ‏ها: نتایج پژوهش نشان داد که ابعاد مدارس اجتماعی در کشورهای امریکا، آلمان، هند، و همچنین مدرسۀ کانون تربیتی محله در ایران شامل هشت بُعد سیاستگذاری؛ رهبری و مدیریت؛ برنامه ‏های مدرسه؛ محیط یادگیری؛ جامعۀ بیرونی؛ اولیای دانش‏آموزان و خانواده‏ها؛ عوامل مداخله‏گر؛ پیامدها؛ و نظارت و ارزشیابی همراه با مؤلفه‏های مرتبط بود. مهم‏ترین تفاوت‏ مدارس اجتماعی با مدرسۀ کانون تربیتی محله؛ در شیوۀ مدیریت غیرمتمرکز، ارائۀ خدمات پزشکی محله‏محور به خانواده‏ها، ایجاد فضاهای نیمه‏باز و محیط‏های نشاط‏انگیز در مجاورت کلاس‏ها، بهبود شرایط اقتصادی جامعۀ محلی و مدرسه، همکاری بیمارستان‏ها، کلیساها، کلینیک ‏ها، کالج‏ها و دانشگاه‏ های محلی در ادارۀ مدرسه بود.
نتیجه ‏گیری: با توجه به یافته‏های پژوهش می‏توان نتیجه گرفت که با در نظر گرفتن ابعاد و مؤلفه ‏های مدارس اجتماعی در کشورهای مورد مطالعه و همچنین لحاظ کردن شباهت‏ها و تفاوت‏های موجود بین مدارس اجتماعی با مدرسۀ کانون تربیتی محله در ایران، توسط برنامه ‏ریزان و مدیران وزارت آموزش و پرورش در تدوین قوانین و مقررات مربوطه به منظور تبدیل مدرسه به کانون تربیتی محله در ایران، زمینه برای ارتقای جایگاه آموزشی، فرهنگی و اجتماعی مدارس فراهم می‏شود.