الگوی ارتقای منزلت اجتماعی، جایگاه حرفه ای و نهادی معلمان در تراز سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 25 خرداد 1405
https://doi.org/10.22034/jiera.2026.576610.3467
عباس محمدی، مهدی نوید ادهم
چکیده هدف: این پژوهش با هدف طراحی الگوی مفهومی ارتقای منزلت اجتماعی، جایگاه حرفهای و نهادی معلمان در تراز سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران انجام شد. روش: پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه دادهبنیاد سیستماتیک (اشتراوس و کوربین، 1998) انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۲ نفر از خبرگان شامل تدوینکنندگان سند تحول، مجریان زیرنظام تربیت معلم و معلمان باتجربه گردآوری شد. نمونهگیری به شیوه هدفمند و گلولهبرفی تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل دادهها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرمافزار MAXQDA انجام شد. روایی با روش بازبینی مشارکتکنندگان و پایایی با توافق ۹۱ درصدی بین دو کدگذار تأیید شد. یافتهها: تحلیل دادهها به شناسایی ۳۳ مقوله اصلی در سه بعد اجتماعی، حرفهای و نهادی انجامید که در قالب مدل پارادایمی شامل شرایط علی (ناکامی در سیاستگذاری، ضعف ساختار حمایتی، گسست نظریه و عمل، فشار اقتصادی، ضعف بازنمایی رسانهای، فقدان نظام شایستهسالاری)، شرایط زمینهای (تمرکزگرایی، شکاف فرهنگی، کمبود زیرساخت، ضعف انسجام نهادی)، عوامل مداخلهگر (محدودیت منابع مالی، ضعف نظام ارزیابی، چالشهای انگیزشی و رفاهی)، راهبردها (آموزش تخصصی، بومیسازی محتوا، فناوریهای نوین، نظام شایستگی، نهادسازی صنفی) و پیامدها (ارتقای منزلت، افزایش انگیزش، بهبود کیفیت یاددهی-یادگیری، تثبیت جایگاه معلمان در اسناد بالادستی) سازماندهی شد. نتیجهگیری: الگوی ارائه شده چارچوبی عملی برای سیاستگذاران و مدیران آموزشی فراهم میکند تا با بازآرایی ساختارهای تصمیمگیری، تقویت نظام شایستگی و توسعه آموزشهای تخصصی، زمینه ارتقای همهجانبه جایگاه معلمان را مطابق با سند تحول بنیادین فراهم آورند.