کلیدواژه‌ها = مطالعه کیفی
روان‌شناسی آموزشی و یادگیری

شناسایی عوامل موثر بر شکل‌گیری قلدری سایبری در دانش‌آموزان: یک مطالعه‌ی کیفی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 تیر 1405

https://doi.org/10.22034/jiera.2026.571498.3440

حسن جعفرزاده داشبلاغ، علی شیخ الاسلامی، سمیه تکلوی، نسترن سیداسماعیلی قمی

چکیده هدف: قلدری‌ سایبری در سال‌های اخیر به عنوان یکی از نگرانی‌های اساسی در بین نوجوانان بوده و موجی از پژوهش‌ها را متوجه خود کرده است. با این وجود ابعاد گوناگون این معضل به خوبی شناخته نشده است. براین اساس هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل موثر بر شکل‌گیری قلدری سایبری در دانش‌آموزان بود.

روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده‌ها یک پژوهش کیفی از نوع تحلیل مضمون است. جامعه آماری پژوهش تمامی دانش‌آموزان پسر دوره دوّم متوسطه شهر اردبیل در سال‌تحصیلی 1404-1403 بودند که تعداد 11 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند بعد از غربالگری و با در نظر گرفتن نقطه اشباع به عنوان نمونه‌آماری انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه تجربه قلدری‌– قربانی ‌سایبری (CBVEQ؛ آنتیادو و همکاران، 2016) بود. در پژوهش حاضر تحلیل داده‌ها به روش کدگذاری دو مرحله‌ای باز و مقوله‌ای و نرم افزار SPSS برای تعیین ضریب کاپا استفاده شد.

یافته‏ها: براساس یافته‌ها 40 کدمفهوم از کدگذاری اولیه شناسایی شد که بعد از اعمال کدگذاری ثانویه و مقوله‌ای 13 مفهوم فرعی و 5 مقوله اصلی شامل: دیگرآزاری، عدم همدلی، مشکل در خودتنظیمی‌هیجانی، رفتارهای تکانشی و عدم بازداری آنلاین بدست آمد.

نتیجه‏گیری: با توجه به نتایج به دست آمده عوامل مختلفی در شکل‌گیری قلدری‌سایبری موثراند که توجه به آنها می‌تواند در کنترل و پیشگیری از رفتارهای قلدری‌سایبری در دانش‌آموزان نقش کلیدی داشته باشد.

جنبه‌های اخلاقی، ارزشی و اجتماعی مرتبط با آموزش

بازنمایی تجربۀ معلمان دورۀ ابتدایی از تضعیف منزلت حرفه‏ای و راهکارهای ارتقای اقتدار آموزشی: یک مطالعۀ کیفی

دوره 20، شماره 72، فروردین 1405، صفحه 97-112

https://doi.org/10.22034/jiera.2026.568225.3429

معصومه زیبایی نژاد، مرضیه مدنی‌فر، حمیده هادی تبار، فاطمه اردستانی

چکیده هدف: تضعیف منزلت حرفه‏ای معلمان از چالش‏های اساسی نظام آموزشی است که پیامدهای مهمی برای کیفیت یاددهی–یادگیری و اقتدار آموزشی آنان دارد. هدف این پژوهش، بازنمایی تجربۀ زیستۀ معلمان دورۀ ابتدایی از فرایند تضعیف منزلت حرفه‏ای و تبیین راهکارهای پیشنهادی آنان برای ارتقای اقتدار آموزشی بود. روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکت‏کنندگان شامل ۱۲ معلم دورۀ ابتدایی از شهرهای مختلف بودند که به‏صورت هدفمند و با تنوع حداکثری انتخاب شدند. داده‏ها از طریق مصاحبه‏های نیمه‏ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون جهت‏دار به شیوه Hsieh و Shannon (2005) تحلیل شدند. یافته‏ ها: نتایج نشان داد تضعیف منزلت حرفه‏ای معلمان پدیده‏ای چندبُعدی است که در بستر عوامل سازمانی، فرهنگی و حرفه‏ای شکل می‏گیرد. مضمون‏هایی مانند بی‏اعتمادی نهادی، فشارهای روانی و جسمی، فرهنگ سکوت، مشتری‏محوری مدارس، محدودشدن نوآوری و دخالت مدیریتی در تدریس از عوامل اصلی تضعیف جایگاه و اقتدار معلمان بودند. همچنین راهکارهایی چون بازگرداندن حرمت معلم، تقویت استقلال حرفه‏ای، فراهم‏سازی امکان نوآوری، ایجاد فضای امن برای گفت‏وگو و افزایش اعتماد سازمانی استخراج شد. یافته‏ها نشان می‏دهد ارتقای منزلت و اقتدار آموزشی معلمان مستلزم بازنگری در سیاست‏های مدرسه‏داری، اصلاح گفتمان مدیریتی و حمایت ساختاری از توسعۀ حرفه‏ای معلمان است. نتیجه‏ گیری: به‏طور کلی، منزلت حرفه‏ای معلمان دورۀ ابتدایی نه‏تنها تحت تأثیر شرایط سازمانی و مدیریت مدرسه است، بلکه از عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز تأثیر می‏پذیرد؛ ازاین‏رو، بازسازی آن نیازمند توجه هم‏زمان به این سطوح است.

جنبه‌های اخلاقی، ارزشی و اجتماعی مرتبط با آموزش

طراحی و اعتبارسنجی بسته آموزشی تحول مثبت کودکی اولیه: یک مطالعه کیفی

دوره 18، شماره 66، پاییز 1403، صفحه 23-37

https://doi.org/10.22034/jiera.2025.480755.3232

الهه حجازی، فاطمه سپهرنوش مرادی، زهرا نقش، پیام روشنفکر

چکیده هدف: تحول مثبت در کودکی اولیه می‌تواند آغازی برای ارتقا سطح توانمندی‌های کودک در دوره‌های تحولی بعدی او محسوب گردد. هدف پژوهش حاضر شناسایی مفاهیم تحول مثبت کودکی اولیه در بافت ایران و طراحی یک بسته آموزشی مبتنی بر آن بود.
روش: با توجه به هدف پژوهش از رویکرد کیفی و راهبرد پدیدارشناسی توصیفی استفاده شد. شرکت کنندگان، والدین، مربیان فعال و متخصصان این حوزه در شهر تهران بودند. در ابتدا 14 نفر از والدین، مربیان فعال در زمینه آموزش کودکی اولیه و متخصصان که به صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند به مصاحبه نیمه ساختاریافته پاسخ دادند. سپس داده های این بخش با روش اشتراس و کوربن تحلیل و کدگذاری شده و بسته آموزشی تحول مثبت در کودکی اولیه طراحی شد.
یافته‌ها: مطابق با یافته‌های پژوهش هشت مقوله اصلی حمایت‌های بافتی، توانمندسازی فردی، قوانین و انتظارات، زمان بهینه، انگیزش و یادگیری، ارزش‌های مثبت، شایستگی‌های اجتماعی و فرهنگی و هویت استخراج گردید که بسته آموزشی متناسب با آنها تدوین شد. برای اعتبارسنجی برنامه دو ضریب نسبت و شاخص روایی محتوا استفاده گردید که ضرایب در تمام آیتم‌هابر اساس نظر ده تن از متخصصان برای شاخص CVI و CVR به ترتیب
بالاتر از 79/0 و 62/0 بود.
نتیجه‌گیری: بنابراین با توجه به یافته‌ها می‌توان گفت که بسته آموزشی تحول مثبت مبتنی بر سرمایه‌های تحولی است و می‌تواند موجب تقویت تجربیات کودکی شود و همین امر موجب می گردد تا کودک در زمینه‌های شناختی،‌ اجتماعی و عاطفی به رشد و تحول بهینه دست یافته ودر بلند مدت نیز پیامدهای مثبت داشته باشد.