چالشهای هوش مصنوعی برای صداقت تحصیلی: یک مرور نظامند
دوره 19، شماره 71، زمستان 1404، صفحه 77-93
https://doi.org/10.22034/jiera.2026.567125.3424
رامین نجفی
چکیده هدف: ورود هوش مصنوعی (AI) به آموزش، علیرغم فرصتهای گسترده آن برای ارتقای یاددهی-یادگیری، چالشهایی اساسی را در حفظ صداقت تحصیلی ایجاد کرده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی نظاممند چالشهای ناشی از AI برای صداقت تحصیلی، بررسی عوامل مؤثر و مداخلات آموزشی مقابلهای است.
روش: پژوهش از نوع مرور نظاممند و بر اساس مدل PRISMA انجام شد. بدین منظور، پایگاه داده Scopus با رشتههای جستجوی مرتبط با «هوش مصنوعی»، «بیصداقتی تحصیلی»، «آموزش رسمی» و «مداخله» بررسی گردید. از مجموع ۳۲۲ مقاله شناساییشده، پس از غربالگری و ارزیابی متن کامل، ۳۳ مقاله تجربی واجد شرایط وارد فرایند کدگذاری و تحلیل محتوا شدند.
یافته ها: یافتهها نشان داد که چالشهای بیصداقتی تحصیلی در عصر AI در پنج دسته اصلی طبقهبندی میشوند: ۱) ابهام سیاستی، ۲) ضعف ابزارها و دشواری تشخیص، ۳) وابستگی افراطی به AI، ۴) تهدید عدالت و اعتماد آموزشی، و ۵) افت کیفیت یادگیری. در مقابل، مداخلات معلمان و اساتید شامل بازطراحی ارزشیابی و تکالیف، آموزش و توانمندسازی اخلاقی و مهارتی، یکپارچهسازی مسئولانه AI، افزایش تعاملات انسانی، راهبردهای تشخیص، شفافسازی سیاستها، و پیشگیری و تنبیه گزارش شد.
نتیجه گیری: درنتیجه، پژوهش بیانگر آن است که برای حفظ صداقت تحصیلی در عصر AI، بازتعریف نقش معلم، توسعه سواد اخلاقی فناورانه و سیاستگذاری نهادی یکپارچه ضروری است.
