پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف: این پژوهش با هدف تبیین بهزیستی تحصیلی بر اساس پشتکار با نقش میانجی توانمندی‌های منش در میان دانشجویان انجام شد.
روش: روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بود و با نمونه‌گیری در دسترس، ۴۰۸ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های استاندارد پشتکار، توانمندی‌های منش و بهزیستی تحصیلی بود که به‌صورت آنلاین در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفت. داده‌ها پس از جمع‌آوری با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ تحلیل شد. شاخص‌های چولگی و کشیدگی بیانگر طبیعی بودن توزیع داده‌ها بود و ماتریس همبستگی مبنای آزمون مدل قرار گرفت.
یافته‏ ها: یافته‌ها نشان داد پشتکار اثر مستقیم و معناداری بر بهزیستی تحصیلی دارد و توانمندی‌های منش نیز نقش میانجی معناداری در رابطه بین پشتکار و بهزیستی تحصیلی ایفا می‌کند.
نتیجه‏ گیری: نتایج بیانگر این است که تقویت مؤلفه‌های منش می‌تواند پیوند میان پشتکار و بهزیستی تحصیلی دانشجویان را ارتقا بخشد.

چکیده هدف: پژوهش حاضر، باهدف بررسی تفاوت در بهزیستی تحصیلی، کمک‌خواهی تحصیلی، رابطه والد–فرزندی و استقلال عاطفی دانش‌آموزان ابتدایی با توجه به وضعیت شغلی مادران (شاغل یا خانه‌دار) بود.
روش: این مطالعه از نوع کاربردی و با روش علّی–مقایسه‌ای و رویکرد کمّی انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پایه‌های چهارم تا ششم منطقه ۷ تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. از میان آن‌ها ۳۱۲ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های بهزیستی تحصیلی(Tuominen-Soini et al., 2012) ،کمک‌خواهی تحصیلی(Ryan & Pintrich,1997)،استقلال عاطفی(Steinberg & Silverberg, 1986) و رابطه والد–فرزندی (Fine, Moreland, & Schubel, 1983) بود که اعتبار و پایایی آن‌ها تأیید شده است.داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) و نرم‌افزار SPSS27 تحلیل شدند.
یافته‏ها: نتایج نشان داد که بین دو گروه دانش‌آموز با مادران شاغل و خانه‌دار، در مؤلفه‌های استقلال عاطفی، رابطه والد–فرزندی، رضایتمندی تحصیلی و درآمیزی با کار مدرسه تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 p <).دانش‌آموزان با مادر شاغل در مؤلفه‌های تحصیلی عملکرد بهتری از خود نشان دادند. دانش‌آموزان با مادر خانه‌دار در مؤلفه‌های هیجانی عملکرد بهتری داشتند. در متغیرهای کلی بهزیستی تحصیلی، ارزش مدرسه، فرسودگی و کمک‌خواهی تحصیلی تفاوت معناداری مشاهده نشد.
نتیجه ‏گیری:وضعیت شغلی مادر تأثیر متفاوتی بر مؤلفه‌های تحصیلی و هیجانی دانش‌آموزان دارد. نتایج پژوهش در چارچوب نظریه‌های رشد اجتماعی–عاطفی، خودمختاری، دل‌بستگی و سیستم‌های بوم‌شناختی قابل تبیین است و بر اهمیت توجه به کیفیت تعامل والد–فرزند و نقش مادر در رشد تحصیلی و هیجانی کودکان تأکید می‌کند.

چکیده هدف: هدف این پژوهش، بررسی نقش واسطه‌گری کمک‌طلبی تحصیلی در رابطۀ بین امید به تحصیل و بهزیستی تحصیلی در دانش‌آموزان بود.
روش: روش پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعۀ آماری پژوهش، تمامی دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطه شهر شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از بین آن‌ها 516 دانش‌آموز (223 پسر و 293 دختر) با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند و به پرسش‌نامه‌های امید به تحصیل خرمایی و کمری، بهزیستی تحصیلی تومینن- سوینی و همکاران و کمک‌طلبی تحصیلی رایان و پنتریچ پاسخ دادند. برای تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-24 و AMOS-26 استفاده شد.
یافته‏‌ها: یافته‌های پژوهش نشان دادند که مدل پژوهش با داده‌های جمع‌آوری شده برازش مطلوبی دارد. همچنین، یافته‌ها نشان دادند که امید به تحصیل دارای تأثیر مثبت و معنی‌داری بر پذیرش کمک‌طلبی و تأثیر منفی و معنی‌داری بر اجتناب از کمک‌طلبی بود. در حالی که اجتناب از کمک‌طلبی بر بهزیستی تحصیلی تأثیر معنی‌داری نداشت، پذیرش کمک‌طلبی دارای تأثیر مثبت و معنی‌داری بر بهزیستی تحصیلی بود. همچنین، امید به تحصیل به‌صورت غیرمستقیم، از طریق اجتناب از کمک‌طلبی و پذیرش کمک‌طلبی و تأثیر هم‌زمان این دو، دارای تاثیر غیرمستقیم معنی‌دار بر بهزیستی تحصیلی بود.
نتیجه‌‏گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امید به تحصیل به‌طور غیرمستقیم و از طریق کمک‌طلبی تحصیلی، بهزیستی تحصیلی دانش‌آموزان را ارتقا می‌دهد. این نتایج بر اهمیّت طراحی برنامه‌ها و مداخلات آموزشی با محوریت تقویت امید تحصیلی و مهارت‌های کمک‌طلبی تأکید دارد و می‌تواند راهنمای معلمان و برنامه‌ریزان آموزشی برای ارتقای بهزیستی تحصیلی باشد.

چکیده گسترش بیماری کرونا و اضطراب کرونا با تعطیلی مدارس و تغییر سریع شیوه آموزشی، بر زندگی تحصیلی و آموزشی دانش‏آموزان تأثیرگذار بوده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه اضطراب کرونا با بهزیستی تحصیلی دانش‏آموزان با توجه به نقش میانجیگری امید تحصیلی بود. روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش‏آموزان دوره اول و دوم متوسطه شهر ارومیه است (حدوداً 20000 نفر)، نمونه پژوهش شامل 400 نفر است که با روش نمونه‏گیری خوشه‏ای چندمرحله‏ای انتخاب شده‏اند. جهت جمع‏آوری داده‏ها از سه پرسشنامه، مقیاس اضطراب کرونا ویروس (CDAS) (علی پور و همکاران، 1398)، مقیاس امید به تحصیل (AHS) (خرمایی و کمری، 1395)، و پرسشنامه استاندارد بهزیستی تحصیلی پیترینن و همکاران (2014) استفاده شد که به‌صورت آنلاین در اختیار دانش‏آموزان قرار گرفت. داده‏های جمع‌آوری‌شده به‌وسیله آزمون تحلیل مسیر و با استفاده از نرم‌افزار لیزرل مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. یافته‏های به دست آمده در سطح (01/0 > P) نشان داد بین اضطراب کرونا با امید تحصیلی و بهزیستی تحصیلی دانش‏آموزان رابطه منفی و معناداری وجود دارد و امید تحصیلی نقش میانجیگری را بین اضطراب کرونا و بهزیستی تحصیلی دانش‏آموزان ایفا می‏کند. درنتیجه افزایش اضطراب کرونا با کاهش امید به تحصیل همراه می‏شود و این کاهش امید تحصیلی منجر به کاهش بهزیستی دانش‏آموزان می‏گردد. بر این اساس، نیاز است تا مدارس و نظام آموزشی در زمان حضور بیماری کرونا و پس‌ازآن، آموزش‌ها، اقدامات و مشاوره‏های لازم را برای بهبود اضطراب کرونا، بهزیستی تحصیلی و امید تحصیلی دانش‏آموزان انجام دهند.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر توانمندی منش (شامل خرد، شجاعت، انسانیت، عدالت، میانه‏روی و تعالی) بر اشتیاق و بهزیستی تحصیلی دانش‏آموزان با میانجیگری استفاده از توانمندی‏های منش انجام گردید. بدین منظور 354 دانش‏آموز پایه دوازدهم از مدارس شهرستان قلعه گنج به‏صورت تصادفی چندمرحله‏ای انتخاب شدند. شرکت‏کنندگان پرسشنامه‏های ارزش‏ها در عمل (پترسون و سلیگمن، 2004)، بهزیستی مدرسه (تیان و همکاران، 2014)، اشتیاق تحصیلی (منگ و جین، 2016) و پرسشنامه استفاده از توانمندی‏های منش (گاوینجی و لاینلی، 2007) را تکمیل کردند. برای آزمودن برازش الگوی پیشنهادی و بررسی روابط مستقیم و غیرمستقیم مسیرها، از الگویابی معادلات ساختاری و بوت استراپ استفاده شد. نتایج نشان داد که برخی مسیرهای مستقیم توانمندی‏های منش به بهزیستی و اشتیاق تحصیلی معنادار بودند اما همه مسیرهای توانمندهای منش بر بهزیستی و اشتیاق تحصیلی از طریق استفاده از توانمندی‏های منش معنادار شدند. بر این اساس مدارس باید فرصت استفاده از توانمندی‏های منش را برای دانش‏آموزان فراهم کنند. تلویحات کاربردی یافته‏ها موردبحث قرار گرفت.
کلمات کلیدی : اشتیاق تحصیلی ، بهزیستی تحصیلی ،توانمندی منش