زیست بوم آموزش و یادگیری الکترونیکی در دانشگاه، خوانشی از تجارب زیسته اساتید و دانشجویان
دوره 18، شماره 67، زمستان 1403، صفحه 87-108
https://doi.org/10.22034/jiera.2025.523271.3319
سعید غیاثی ندوشن
چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی شرایط تحقق زیست بوم آموزش و یادگیری الکترونیکی در دانشگاه علامه طباطبائی بر اساس تجارب زیسته اساتید و دانشجویان دانشگاه از آموزش و یادگیری الکترونیکی است
روش: روش تحقیق در این پژوهش کیفی از نوع داده بنیاد بود، که در ادامه با استفاده از مصاحبه با گروه کانونی، دادهها توسعه داده شد. قلمرو پژوهش حاضر اساتید و دانشجویان دانشگاه علامه بود که حداقل یک ترم آموزش مجازی را تجربه کرده باشند، روش نمونهگیری هدفمند بود . ابزار گردآوری دادهها مصاحبه بود، انجام مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. روش تحلیل دادهها از طریق کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد.
یافتهها: از مهمترین یافتههای پژوهش میتوان به عوامل موثر بر اکوسیستم آموزشی اشاره کرد که شامل سه دسته عوامل انسانی، آموزشی و زیرساختی است، که عوامل انسانی شامل عوامل مربوط به استاد(چالشهای اولیه، طرح درس، دستیار استاد، ارزیابی عملکرد استاد، ارزیابی عملکرد دانشجو توسط استاد)، عوامل مربوط به دانشجو(ارزیابی وضعیت دانشجو در آغاز و موانع پیشروی دانشجویان) و عوامل مربوط به تعامل(تعامل در آموزش مجازی و تعامل استاد و دانشجو) است. عوامل آموزشی که شامل منابع آموزشی و کتابخانه دیجیتال است. در نهایت عوامل زیرساختی که شامل زیرساخت آموزشی و خدمات فنی و پشتیبانی است.
نتیجهگیری: با توجه به یافتهها میتوان نتیجه گرفت که تحقق زیست بوم آموزش و یادگیری الکترونیکی نیازمند برنامهریزی مدون و داشتن برنامه برای بخشها و فرایندهای مختلف از دانشگاه در جهت تغییر اکوسیستم حاضر و تطبیق آن با نیازهای جدید است.
شناسایی شاخص های آموزشی در دوران کرونا
دوره 15، شماره 55، زمستان 1400، صفحه 41-50
عادل زاهد بابلان، مهدی مصلح گرمی، جواد امجدی حور، الهه سلطانی
چکیده شیوع کرونا و بهتبع آن تعطیلی مراکز آموزشی در جهان و ایران باعث شد تا شکل آموزش از حضوری به غیرحضوری یا مجازی تغییر یابد. ازاینرو، عدم فراهم بودن زیرساختهای لازم، عدم آشنایی معلمان و دانشآموزان با یادگیریهای مجازی باعث شد تا خانوادهها، دانشآموزان و مدارس با چالش عظیمی در زمینه یادگیری روبرو شوند. به همین دلیل، هدف از انجام این پژوهش، شناسایی شاخصهای آموزشی موجود در دوران کرونا بود. پژوهش به لحاظ ماهیت داده از نوع کیفی به سبک تحلیل محتوا بود. حجم نمونه پس از اشباع نظری به تعداد 11 نفر و بهصورت هدفمند انتخاب شد. گردآوری دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختارمند و تجزیهوتحلیل اطلاعات به روش فن مضمون و با استفاده از نرمافزار MAXQDA10 انجام شد. یافتهها نشان داد شاخصهای آموزشی در دوران بحران و شیوع کرونا به تعداد 5 مورد شامل؛ «عوامل مربوط به مدرسه، خانواده، معلمان، زیرساختهای ارتباطی و عوامل مربوط به دانشآموزان» است. لذا ایجاد زیرساختهای ارتباطی در تمامی نقاط کشور اعم از روستاها و شهرها، فرهنگسازی یادگیری الکترونیکی و برگزاری دورههای ضمن خدمت جهت ارتقای بهرهوری معلمان در انجام یادگیریهای الکترونیکی میتواند به آموزش در دوران بحران کمک نماید.
اثربخشی آموزش زبان با کمک مودل برعملکرد درک مطلب زبان آموزان ایرانی
دوره 13، شماره 44، بهار 1398، صفحه 121-139
https://doi.org/10.22034/jiera.2019.150284.1649
بهزاد نزاکت گو، جلیل فتحی
چکیده ابزارهای مبتنی بر وب و اپلیکیشنهایی که پتانسیل لازم جهت افزایش انگیزه و تعامل میان زبان آموزان را دارند، توجهات زیادی را در میان جامعهی آموزش زبان انگلیسی به خود جلب کردهاند. یکی از جدیدترین تکنولوژیهای مبتنی بر وب که برای اهداف آموزشی به کار گرفته شده است مودل است که یک محیط یادگیری مجازی با منبع آزاد است. با توجه به اهمیت تکنولوژی بهطورکلی و نادر بودن مطالعات مربوط به استفاده از مودل در آموزش زبان دوم، این مقاله با استفاده از یک پژوهش کمی و در قالب یک طرح شبه آزمایشی به بررسی تأثیر آموزش زبان دوم با کمک مودل بر توانایی درک مطلب زبان آموزان ایرانی میپردازد. بدین منظور در این مطالعه با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس، نمونهای 46 نفری از زبان آموزان دو کلاس رشتهی زبان انگلیسی در یکی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در ایران (واحد تهران شمال) بهعنوان شرکتکنندگان پژوهش استفاده گردید. در راستای هدف پژوهش، دانشجویان گروه آزمایش (25 نفر)، از یادگیری ترکیبی بهرهمند گردیدند که در آن مودل به آموزش درون کلاسی اضافه گردید، درحالیکه دانشجویان گروه کنترل (21 نفر) فقط با همان روش سنتی آموزش درون کلاسی آموزش دیدند. این پژوهش در طول یکترم به مدت 16 هفته انجام گرفت. تحلیل آماری دادهها به کمک آزمون تحلیل کوواریانس بیانگر این بود که عملکرد درک مطلب گروه آزمایش در پایان دوره بهتر از گروه کنترل بود. این یافتهها میتواند پیامدهای قابلتوجه نظری و کاربردی برای آموزش زبان انگلیسی بهعنوان زبان دوم داشته باشد.
تحلیلی بر موانع استفاده از ابزارها و فنآوریهای آموزش در نظام آموزش عالی الکترونیکی ایران
دوره 12، شماره 42، پاییز 1397، صفحه 97-120
https://doi.org/10.22034/jiera.2018.84468
محمدرحیم جعفرزاده، اکبر باشکوه
چکیده هدف از این پژوهش، بررسی وضعیت موانع استفاده از ابزارها و فنآوریهای آموزشی در نظام آموزش عالی الکترونیکی ایران بوده است. روش پژوهش حاضر از لحاظ روش جمعآوری دادهها، پیمایشی و از لحاظ ماهیت، توصیفی از نوع ارزشیابی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان و اساتید مراکز آموزش عالی الکترونیکی ایران در سال تحصیلی 96- 1395 بوده است. از این تعداد، 741 نفر بهعنوان نمونه آماری تعیین و به روش نمونهگیری گلوله برفی انتخاب و دادههای پژوهش جمعآوری گردید. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. اعتبار پرسشنامه هم بر اساس آلفای کرونباخ و هم بر اساس ضریب همبستگی درونی با استفاده از نرمافزار ایموس و روش تحلیل عاملی تأییدی، تأیید گردیده است. ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 867/0 به دست آمده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که وضعیت موانع استفاده از ابزارهای آموزش در نظام آموزش عالی الکترونیکی ایران به طور معناداری مطلوب است. بااینحال، نگرش مثبت به استفاده از فنآوری، ترجیح استفاده از فنآوری در برقراری ارتباط و احساس آرامش و راحتی در استفاده از فنآوری از مهمترین موانع استفاده از ابزارها و فنآوریهای آموزش در نظام آموزش الکترونیکی ایران بود.
مقایسه تأثیر سه روش آموزش حضوری، الکترونیکی و تلفیقیبر یادگیری و یادداری دانشجویان رشته علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی
دوره 8، شماره 24، بهار 1393، صفحه 17-39
حمیدرضا مقامی، اسماعیل زارعی زوارکی، علی دلاور، داریوش نوروزی
چکیده در دهههای اخیر رویکرد سنتی تدریس و یادگیری با ظهور فناوریهای نوین دچار تغییر و تحول
اساسی شده است. هدف از این پژوهش مقایسه تأثیر سه روش آموزش حضوری، الکترونیکی و تلفیقی
بر یادگیری و یادداری دانشجویان رشته علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی میباشد . روش پژوهش
حاضر از نوع نیمه آزمایشی بوده است. لازم به ذکر است که در پژوهش حاضر روش نمونه گیری
بهصورت غیر تصادفی (در دسترس و داوطلبانه) بوده و روش جایگزینی دانشجویان در گروه های
آزمایش بهصورت تصادفی بوده است. بر همین اساس، از طرح پژوهش نوع پیشآزمون- پسآزمون با
گروه کنترل پیشرفته چرخشی 1 استفادهشده است. یافتهها نشان میدهد که در پ یشآزمون بین میزان
یادگیری سه گروه تلفیقی، مجازی و حضوری تفاوت معناداری مشاهده نمیشود، ولی در پس آزمون
بین میزان یادگیری گروه تلفیقی با میزان یادگیری گروه مجازی و حضوری تفاوت معناداری مشاهده
میشود. به همین ترتیب بین میزان یادداری گروه تلفیقی با میزان یادداری گروه مجازی و حضوری
تفاوت معناداری مشاهده میشود. بر اساس یافتهها میتوان نتیجه گرفت گه یادگیری تلفیقی به شرط
اجرای درست میتوان بر میزان یادگیری تأثیر مثبتی بگذارد.
بررسی و تبیین عوامل مؤثر در پذیرش و کاربرد سیستم های یادگیری الکترونیکی در بین دانشجویان یادگیری الکترونیکی دانشگاه علم و صنعت ایران
دوره 6، شماره 19، زمستان 1391، صفحه 101-126
روشن احمدی، غلامعلی احمدی، گلریز زامیاد
چکیده هدف از این تحقیق، ارائه این عوامل در قالب یک مدل و بیان ارتباط میان این عوامل است. تحقیقات گوناگونی در مورد عوامل تأثیرگذار بر تمایل دانشجویان به ادامۀ به کارگیری این سیستمها انجام شده است که در هر یک از این تحقیقات، عوامل مختلفی در نظر گرفته شده است. پس از مطالعه ادبیات موضوع و مدلهای ارائه شده در تحقیقات قبلی، عوامل مهمتر، استخراج شده و مدلی ارائه شده است. مدل حاصل در طی چند مرحله و با در نظر گرفتن نظر تعدادی از خبرگان، تغییر یافته و در نهایت، مدل نهایی ارائه شده است. به منظور اعتبار سنجی مدل پیشنهادی تحقیق، پرسشنامهای طراحی شد. دانشجویان دانشگاه علم و صنعت ایران به عنوان جامعه آماری انتخاب شدند. پرسشنامۀ طراحی شده بین دانشجویان دوره های یادگیری الکترونیکی این دانشگاه توزیع شد. نتایج حاصل نشان میدهد که ارتباطی بسیار قوی بین رضایت و تمایل به ادامۀ به کارگیری سیستم یادگیری الکترونیکی وجود دارد. همچنین، به نظر میرسد در کشور ما در حال حاضر فنّاوری، بعدی است که بیشترین اهمیت را داشته و رضایت از آن بیشترین تأثیر را بر تمایل افراد به ادامه به کارگیری سیستم یادگیری الکترونیکی دارا است.
رابطة سواد اطلاعاتی دانشجویان آموزش الکترونیکی با عملکرد تحصیلی و رضایتمندی آنان از دورهشان
دوره 5، شماره 13، تابستان 1390، صفحه 35-58
مهرانگیز علینژاد، عباس حری، محمدرضا سرمدی، سید محمد شبیری
چکیده چکیده
دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی، نمیتوانند از تغییراتی که در جامعه رخ میدهد؛ بیتفاوت باشند . این
تغییرات، چالش های بیشماری را به دنبال دارد و آموزش الکترونیکی، یکی از را هحل ها یی است که مراکز
آموزشی، برای پاسخ به چالش های موجود به کار گرفته اند. پژوهشگران، در این پژوهش سعی دارند نخست
سطح سواد اطلاعاتی یادگیرندگان، عملکرد تحصیلی و رضایتمندی یادگیرندگان از دوره ها ی آموزش
الکترونیکی در دانشگاه های مورد بررسی (شیراز، صنعتی امیرکبیر و علم و صنعت) را با روش پیمایشی و به
وسیلۀ پرسشنامۀ محققساخته بس نجند و سپس میز ان رابطۀ سواد اطلاعاتی یادگیرندگان را با عملکرد
تحصیلی و میزان رضایتمندی آنان از دوره هایشان مورد بررسی قرار دهند. این پژوهش ، از بعد هدف ، از
نوع کاربردی و از بعد میزان کنترل متغیرها، از نوع پیمایشی تحلیلی است . جامعۀ آماری این پژوهش، شامل
دانشجویان سال آخر مقاطع تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد مشغول به تحصیل در بخش آموزش
و « نمودار پراکنش » الکترونیکی سه دانشگاه صنعتی یاد شده است. در این پژوهش، برای تحلیل داده ها ، از
برای تعیین رابطۀ بین سواد اطلاعا تی دانشجو یان با پیشر فت « اسپیرمن » و « پیرسون » آزمون های همبستگی
« تحلیل واری انسی ک طرفه » ،« جعبه ای » تحصیلی و رضایتمندی از دوره شان استفاده شد. همچنین، از نمودار
نمونه های مستقل، برای مقایسه سواد اطلاعاتی دانشجویان برحسب دانشگاه محل «t» (تکعاملی) و آزمون
تحصیل، رشتۀ تحصیلی، مقطع تحصیلی و جنس آ نها استفاده شد.
بررسی نگرش دانشجویان نسبت به یادگیری الکترونیکی
دوره 5، شماره 13، تابستان 1390، صفحه 137-152
مقصود امین خندقی، معصومه محمدحسین زاده
چکیده چکیده
روند استفاده از آموزش الکترونیکی به سرعت در حال افزایش است . بدون شک، موفقیت در امر
آموزش الکترونیکی مستلزم استقبال مخاطبان از این نوع آموزش است. یکی از روشهای پ یش بین ی
استقبال افراد از موضوعی خاص و به تبع آن پیش بینی رفتار ایشان، اطلاع از نگرش آنان نسبت به آن
موضوع است، هدف اصلی این پژوهش بررسی نگرش دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد نسبت
به آموزش الکترونیکی و بررسی میزان همبستگی میان مؤلفه های مختلف این نگرش است . جامعۀ
آماری این مطالعۀ توصیفی، شامل تمامی دانشجویان دانشکدة پرستار ی و پیراپزشک ی دانشگاه علوم
1387 حداقل یک واحد یادگ یری - پزشکی مشهد بود که در نیمسال اول سال تحصیلی 1388
الکترونیکی را گذرانده بودند. ابزار پژوهش، پرسشنامۀ برگرفته از پژوهش س یدنقوی ( 1386 ) بود که
چهار مؤلفۀ اساسی دربارة نگرش دانشجویان نسبت به آموزش الکترونیکی را مورد سنجش قرار
میدهد. نتایج پژوهش نشان داد که میانگین نمرات نگرش دانشجویان نسبت به مح یط ها ی آموزش
الکترونیکی در چهار مؤلفۀ 1) مح یط آموزش چندرسانه ای، 2) مح یط یادگ یری مبتن ی بر هد ایت
71 و 70 ،74 ،74/ آموزش دهندگان، 3) محیط یادگیری مستقل و 4) محیط یادگیری مؤثر به ترتیب 5
( از 100 بود که نسبتاً مطلوب است. همچنین رابطۀ مستقیمی میان این مؤلفه ها (به جز بین مؤلفه 1 و 4
مشاهده شد. نتایج حاکی از آن بود که دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد پس از شرکت در
دوره های آموزش الکترونیکی درک و نگرش مناسبی نسبت به آن پیدا کرده اند.
