پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی برنامه درسی آموزش شهروندی به دانش‏آموزان در سال 1397 انجام شده است. برای این منظور از روش‏های کیفی و کمی در قالب یک طرح آمیخته کیفی و کمی اکتشافی به‏صورت متوالی بهره برده شده است. مرحله اول پژوهش به روش کیفی از نوع نظریه مبنایی صورت گرفته است. در این مرحله 28 نفر از متخصصین حوزه‏های تعلیم و تربیت، برنامه‏ریزی درسی و علوم اجتماعی به روش زنجیره‏ای انتخاب‏شده و مورد مصاحبه قرار گرفتند. حجم نمونه بر اساس قانون اشباع نظری تعیین شده است. در مرحله دوم که با روش پیمایشی است، به‏منظور بررسی اعتبار الگوی طراحی شده ازنظرات 30 نفر از متخصصین و معلمان با سابقه بهره برده شده است. به‏منظور تجزیه‏وتحلیل داده‏ها در بخش کیفی از کدگذاری نظری کدگذاری باز، محوری، انتخابی استفاده شده است. در بخش کمی اعتبار سنجی داده‏ها با استفاده از ضریب توافق انجام شده است. یافته‏های به‏دست‏آمده نشان داد که سرفصل‏های آموزش شهروندی شامل 8 مؤلفه اصلی شامل ارزش‏های انسانی و اخلاقی، آموزش مهارت‏های زندگی جمعی (نظم و مسئولیت‏پذیری)، بازسازی فرهنگی، آموزش سیاسی، مشارکت مدنی، تأکید بر عدالت اجتماعی و آموزش چند فرهنگی است. در روش‏های آموزش و همچنین ارزشیابی نیز، بر تشکیل گروه‏های غیررسمی و نظارت بر فعالیت گروه‏ها، یادگیری در عمل و روش‏های تدریس شاگرد محور و مشارکتی تأکید شده است. برای محاسبه ضریب توافق متخصصان نسبت مجموع افرادی که گزینه‏های خیلی زیاد و زیاد را انتخاب کرده بودند به کل متخصصین تقسیم شد. بررسی ضرایب توافق در خصوص همه سرفصل‏های آموزشی و روش‏های آموزش بالاتر از 0.6 است که حاکی از اعتبار نتایج به‏دست آمده است.