پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی میزان توجه به مؤلفه‌های هویت در کتاب درسی مطالعات اجتماعی پایه هفتم، هشتم و نهم بود. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش گردآوری داده‌ها ترکیبی بود. جامعه آماری در بخش کیفی شامل خبرگان حوزه تعلیم و تربیت بودند که در این پژوهش تعداد 9 نفر تا سطح اشباع نظری در پژوهش مشارکت داشتند؛ در بخش کمی نیز معلمان علوم اجتماعی مناطق مختلف تهران و کتاب اجتماعی پایه هفتم، هشتم و نهم به عنوان واحد تحلیل انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبه و در بخش کمی نیز تحلیل محتوا بود. روش تحلیل داده‌ها در بخش کیفی کدگذاری نظری برگرفته از روش نظریه‌پردازی داده بنیاد بود. در بخش کمّی با توجه به سؤال‌های پژوهش از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی (تحلیل عاملی تاییدی) استفاده شد. نتایج بخش کیفی نشان داد که مؤلفه‌های جامعه و روابط اجتماعی، خانواده و والدین، وسایل ارتباط‌جمعی، سن، مدرسه، نظام آموزشی، آینده شغلی، شخصیت فرد، معلمان بعنوان مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده هویت شناسایی شدند و در بخش کمی نیز مشاهده شد که کتاب پایه هفتم به مؤلفه‌های جامعه و روابط اجتماعی، خانواده و والدین، وسایل ارتباط‌جمعی، مدرسه، معلمان و آینده شغلی تاکید دارد؛ همچنین کتاب مطالعات اجتماعی پایه هشتم نیز فقط مولفه جامعه و روابط اجتماعی و خانواده و والدین مورد توجه قرار داده است. در ضمن در کتاب علوم اجتماعی پایه نهم به مؤلفه‌های جامعه و روابط اجتماعی، خانواده و والدین، وسایل ارتباط‌جمعی، سن، مدرسه و معلمان تاکید دارد.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطۀ وضعیت‌های هویت و مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستانی عشایری و شهری مستقر در شیراز انجام شد. نمونه‌ای مشتمل بر 371 دانش‌آموز دورۀ متوسطه شهری و عشایری که به شیوۀ نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شده بودند، دو پرسشنامۀ مهارت‏های ارتباطی و وضعیت‌های هویت را تکمیل کردند. برای تلخیص و تحلیل داده‌ها، علاوه بر روش‏های آماری توصیفی، از روش آماری تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شد. به‌ طور کلی نتایج حاکی از آن بود که وضعیت هویتی پیشرفته در کلیه گروه‏های مورد پژوهش، به‌طور مثبت پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی است. همچنین وضعیت هویتی آشفته به‌صورت منفی مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان شهری را پیش‌بینی می‌کند، اما پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان عشایری نیست. علاوه بر آن، وضعیت هویتی آشفته، به ‌صورت منفی پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی در پسران است اما قادر به پیش‌بینی مهارت‏های ارتباطی در دختران نیست. علاوه بر موارد مذکور، رابطۀ وضعیت‌های هویت با خرده‏مهارت‏های ارتباطی نیز در گروه‏های مورد پژوهش، بررسی شده است. یافته‌ها با توجه به تحقیقات پیشین به بحث گذاشته شده‌اند و پیشنهادهایی برای انجام پژوهش‌های بیشتر در این زمینه مطرح شده است.