پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده از آنجا که اداره امور مربوط به تدوین ، بازنگری ، تغییر و تصویب برنامه های درسی در آموزش عالی ایران در طیفی بین رویکرد متمرکز تا رویکرد نیمه متمرکز پیروی می‌کند، از این رو فعالیت نظام‌های آموزشی به ویژه نظام آموزش عالی در راستای مدیریت بحران‌های زیست‌محیطی از سیاست‌ها و آرمان‌های سطوح کلان و بالادستی تأثیر می‌پذیرد. بر این اساس این پژوهش با هدف بررسی میزان توجه به اهداف و مفاهیم آموزش سبز در اسناد فرادستی اثرگذار بر آموزش عالی با بهره‌گیری از روش کیفی سندکاوی انجام شد. در این پژوهش چهارسند بالادستی بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت کشور با استفاده از تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش حاضرنشان از این امر دارد که به مفاهیم آموزش سبز در اسناد فرادستی تا حد زیادی مورد توجه قرار گرفته است، اما در سطوح خرد میزان توجه به این موارد کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر، توجه به آرمان‌ها و اهداف آموزش سبز در سطوح عملیاتی کمرنگ‌تر می‌گردد. از این‌رو، پیشنهاد این پژوهش، تأسیس و استقرار نهادی متشکل از متخصصان و صاحبنظران عرصه آموزش سبز به منظور تهیه و تدوین راهکارهای عملیاتی اجرای آرمان‌ها و سیاست‌های کلان در زمینه آموزش سبز است.

چکیده آینده پایدار با توسعه ذهنیت جهانی ازطریق پرورش مهارت‌ها و نوآوری در دانشگاه‌های پایدار شکل می‌گیرد. در این راستا هدف پژوهش، تحلیل کانونی پرورش مهارت‌های مبتنی بر توسعه پایدار بر شایستگی نوآوری دانشجویان مهندسی دانشگاه سیستان و بلوچستان بوده است. روش پژوهش همبستگی بوده است که در جامعه دانشجویان تحصیلات تکمیلی گروه مهندسی دانشگاه سیستان و بلوچستان با نمونه 265 نفری بر اساس روش تصادفی ساده در سال 1399 اجرا شده است. ابزار پژوهش دو پرسشنامه مبتنی بر مدل پرورش مهارت‌های مبتنی بر توسعه پایدار مولدرز و فونسیکا (2018) و مبتنی بر مدل شایستگی نوآوری دانشجویان کیانین و باتر (2018) بوده است. پایایی براساس آلفای کرانباخ به ترتیب 88/0 و 79/0 و روایی تأییدی و محتویی در هر دو ابزار مناسب گزارش شده است. روش تجزیه و تحلیل با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل کانونی و رگرسیون بوده است. نتایج نشان داد، بین کلیه مولفه‌هایی پرورش مهارت‌های مبتنی بر توسعه پایدار و شایستگی نوآوری دانشجویان مهندسی با ضریب تعیین 98/0 رابطه وجود دارد از طرفی کلیه مولفه‌های پرورش مهارت‌ها قدرت پیش بینی مولفه‌های شایستگی فردی، بین فردی و شبکه‌ای در نوآوری را دارند. می‌توان گفت در ایجاد شایستگی نواوری دانشجویان، مهارت‌های کلیدی بین-فردی، تفکر سیستمی، پیش‌بینی کننده، هنجاری و راهبردی نقش دارند و دانشگاه‌ها با پرورش مهارت‌های پایدار در جهت ایجاد شایستگی ‌های نوآوری در شکل دهی آینده جامعه پایدار سازنده هستند.

چکیده هدف پژوهش حاضر مطالعه اکتشافی به‏منظور طراحی برنامه درسی با شاخص‏های تربیت شهروندی و توسعه پایدار در سطح دانشگاه‌های تهران و اعتبارسنجی آن بود. روش پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر نوع، داده بنیاد و اکتشافی کیفی بوده است. داده‏های مرحله کیفی، از متخصصان حوزه‏های اقتصادی، اجتماعی و مطالعات برنامه درسی جمع‏آوری و در مرحله دوم همه اسناد، کتب درسی، سایت‏های اینترنتی و منابع آنلاین معتبر با موضوع احصا گردید. جامعه آماری این پژوهش شامل اساتید و اعضای هیئت‏علمی متخصص در حوزه اقتصادی، اجتماعی و مطالعات برنامه درسی دانشگاه‌های شهر تهران در سال 1397 بود و برای تعیین حجم نمونه موردنیاز از نمونه‏گیری هدفمند و گلوله برفی استفاده شد که تعداد آنان 30 نفر بود. ابزار جمع‏آوری داده‏ها، پرسشنامه محقق‏ساخته بود که برای تجزیه‏وتحلیل داده‏ها از شاخص‏های آمار توصیفی و آمار استنباطی استفاده شده است. داده‏ها طی سه مرحله کدگذاری آزاد، محوری و انتخابی 61 مؤلفه کلی به دست آمد که در قالب یک الگوی مفهومی ارائه شده است. پس از روایی سنجی طبق نظریه لاوشه، از 20 گویه در بخش اهداف 16 گویه، از 19 گویه در بخش محتوا 16 گویه، از 14 گویه در بخش روش‏های تدریس 11 گویه و از 8 گویه در بخش ارزشیابی 7 گویه حاصل شد. درنهایت الگویی جامع ارائه شد که در صورت عملیاتی شدن آن می‏توان شهروندانی با شاخص‏های توسعه پایدار و تربیت شهروندی تربیت کرد که کشور را به‌سوی توسعه هدایت کنند.

چکیده هدف از پژوهش حاضر، بررسی و سنجش سطح توسعه‏یافتگی و تبیین شکاف بین شهرستان‏های استان اردبیل به لحاظ برخورداری از شاخص‏های آموزشی بود. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و با توجه به ترکیب شاخص‏ها از نوع توصیفی تحلیلی و به دلیل استفاده از پرسشنامه، پیمایشی و از نوع روش همبستگی بود. اطلاعات تعداد 53 شاخص در قالب امکانات فیزیکی فضاهای آموزشی و پرورشی، امکانـات علمـی - آموزشی دانش‏آموزی، پیشـرفت تحصـیلی دانش‌آموزان، شاخص‏های بهره‏وری اقتصادی، شاخص‏های منابع انسانی با مراجعه به سالنامه آماری و به‏صورت کتابخانه‏ای و شاخص‏های نهادی، شاخص‏های غیر شناختی و شاخص‏های فرایندی نیز از طریق پرسشنامه جمع‏آوری‏ شده است. برای جمع‏آوری داده‏های شاخص‏های غیر شناختی و فرایندی کلیه دانش‌آموزان متوسطه دوم استان و به تعداد 60278 با روش نمونه‏گیری طبقه‏ای نسبتی به تعداد 1100 نفر در سال تحصیلی 97-1396 انتخاب شدند بـا اسـتفاده از مدل‏های ویکور و روش وزن دهی آنتروپی به رتبه‏بندی منـاطق آموزش‏وپرورش اسـتان مبادرت گردید. سپس از طریق روش‌های آماری همچون تحلیل رگرسیونی و تحلیل واریانس و با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه‏ای به تجزیه‏وتحلیل عوامل مؤثر بر توسعه منـاطق آموزش‏وپرورش استان اردبیل اقدام گردید و درنهایت تأثیرگذارترین شاخص‏ها مشخص شدند. برازش مدل حاکی از آن است که ارتباط بین فضاهای آموزشی - پرورشی، منابع انسانی با پیشرفت تحصیلی و شاخص‏های غیر شناختی، نهادی، فرآیندی و بهره‏وری در سطح 01/0 معنادار است با توجه به نتایج ضریب تعیین، بخش‏های هشت‏گانه داده‏شده میزان 4/99 درصد از تغییرات توسعه مناطق آموزش‏وپرورش استان اردبیل را تبیین می‏کند و 6/0 درصد توسط عوامل ناشناخته تبیین و پیش‏بینی می‏شود. بر اساس یافته‏ها شهر اردبیل ازنظر توسعه‏یافتگی در رتبه اول و شهر اصلاندوز در رتبه آخر قرارگرفته است.

چکیده در چشم‏انداز پایداری، مهمترین سرمایه کشورها، سرمایه های انسانی هستند. بنابراین داناسازی و باتبع تواناسازی انسان‏ها از اعم رسالت هاست. در این بین آموزش عالی از این جهت که رسالت تولید علم، ترویج دانش و آموزش و پرورش منابع انسانی مورد نیاز بخش های مختلف جامعۀ را بر عهده دارد، از جایگاه ویژه‏ای در دستیابی به توسعه پایدار برخوردار می باشد. در این مطالعه توصیفی-تحلیلی که با هدف ترسیم الگویی مفهومی برای دانشگاه پایدار انجام شد، ادبیات پایداری در آموزش عالی و فعالیت‏های موجود جهانی درباره تلفیق پایداری در دانشگاهها بررسی و تحلیل گردید و بر این اساس الگوی اولیه، طراحی و در اختیار تنی چند از صاحب نظران آموزش عالی قرار گرفت. نظرات صاحب نظران در مورد الگو، لحاظ و در نهایت الگوی مفهومی دانشگاه پایدار با تأکید بر سه اصل اساسی تفکر سامانه‏ای (سیستمی)، برنامه ریزی مشارکتی و توسعه پایدار ترسیم شد. از مهم‏ترین بخش های الگو تشکیل کمیته پایداری در دانشگاه‏ها برای برنامه ریزی و اجرای برنامه‏های تلفیق پایداری در ابعاد آموزش، پژوهش و برون‏رسی دانشگاهی است. امید می رود این الگو به توسعه آموزش عالی در جهت پایداری اقتدار علمی کشور کمک کند.