پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده این پژوهش با هدف بررسی کیفیت عناصر فرامتنی و بررسی رابطه آن‌ها با سطح شناختی پرسش‌های درک مطلب در کتاب «فارسی پایه چهارم» انجام شد.
روش پژوهش تحلیل محتوایی توصیفی - تحلیلی مبتنی بر چارچوب عملیاتی PMF‑7 بود که هفت بُعد فرامتنی شامل سازمان‌دهی، راهبری خواندن، پیوند تصویر – متن، نشانه‌گذاری و لحن، تعاملی/ پرسشی، چندرسانه‌ای و بار شناختی و صفحه‌آرایی را سنجید. نمونه شامل هشت درس نماینده از فصول مختلف کتاب بود که هر درس توسط دو کدگذار مستقل با استفاده از چک‌لیست ۲۸ آیتمی کدگذاری شد. تحلیل‌های کمی شامل آمار توصیفی، ضریب همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه نمره کلی فرامتن و میانگین شدت شناختی پرسش‌ها، ضریب کاپا برای سنجش پایایی بین‌داوری و آلفای کرونباخ برای ارزیابی سازگاری درونی زیرمقیاس‌ها به‌کار گرفته شد.
یافته‌ها نشان داد میانگین نمره کلی فرامتن‌ها برابر با 37.25 از 56 (حدود 66.5 درصد) است؛ پایایی بین‌داوری مطلوب بود (Cohen’s Kappa ≈ 0.79) و آلفای کرونباخ زیرمقیاس‌ها در بازه 0.71 تا 0.86 قرار داشت. تحلیل رابطه‌ای نشان داد کیفیت کلی فرامتن با میانگین شدت شناختی پرسش‌ها همبستگی مثبت و معناداری دارد. تحلیل ابعادی مشخص کرد که سازمان‌دهی و پیوند تصویر - متن بیشترین نقش را در ارتقای پرسش‌های تحلیلی دارند، درحالی‌که راهبری خواندن و هم‌ترازی چندرسانه‌ای نیازمند تقویت‌اند.
نتیجه‏گیری: نتایج حاکی از آن است که اصلاحات هدفمند در قالب‌های راهبری خواندن، دستورالعمل‌های استفاده از رمزینه‌های صوتی و ویراستاری فنی می‌تواند به‌طور مؤثری سطح شناختی پرسش‌ها و کیفیت یادگیری خواندن را ارتقا دهد؛ پیشنهاد می‌شود این بازطراحی‌ها در قالب پایلوت مداخله‌ای در کلاس‌های واقعی آزمون شوند.

چکیده
هدف: در این پژوهش به بررسی اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی مبتنی بر اشعار حافظ بر درک مطلب ادبیات فارسی در دانش‌آموزان مقطع دوم متوسطه پرداخته شد.
روش: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه در رشته ادبیات و علوم انسانی منطقه ۵ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. از روش نمونه‌گیری در دسترس برای انتخاب ۳۰ نفر استفاده شد که به دو گروه ۱۵ نفری تقسیم شدند. گروه آزمایش بسته آموزشی ذهن‌آگاهی مبتنی بر اشعار حافظ (محسنی هنجنی، 1403)، را به مدت ۱۰ جلسه و هر جلسه ۹۰ دقیقه دریافت کردند، در حالی که گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکردند. آزمون درک مطلب ادبیات فارسی پیش و پس از دوره آموزشی برای هر دو گروه برگزار شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیری و نرم‌افزار SPSS28 تحلیل شدند.
یافته‏‌ها: نتایج نشان‌دهنده تأثیر مثبت آموزش ذهن‌آگاهی بر درک مطلب ادبیات فارسی دانش‌آموزان بود. این آموزش به تقویت توانایی‌های تحلیلی و درک مطلب آن‌ها کمک کرد و موجب افزایش یادگیری شد. نتایج تحلیل واریانس نشان داد که میانگین‌ گروه‌ آزمایش و گواه به طور معناداری متفاوت و میانگین گروه آزمایش بالاتر از گروه گواه بود  (p < 0.05).
نتیجه‌‏گیری: این پژوهش نشان داد که آموزش ذهن‌آگاهی می‌تواند به عنوان یک ابزار مؤثر در ارتقاء درک مطلب ادبیات فارسی دانش‌آموزان به کار گرفته شود. بر این اساس، به معلمان و برنامه‌ریزان آموزشی توصیه می‌شود که تکنیک‌های ذهن‌آگاهی را در برنامه‌های درسی خود گنجانده و از آن‌ها برای ایجاد محیطی پویا و تعاملی در کلاس استفاده کنند. این اقدام می‌تواند کیفیت یادگیری را ارتقا بخشد.

چکیده هدف این مطالعه مقایسه اثرات ارزیابی پویا رایانه‏ای، ارزیابی پویا و ارزیابی ایستا بر عملکرد درک مطلب بود. همچنین نگرش زبان‏آموزان نسبت به ارزیابی‏های ایستا، پویا و پویا رایانه‏ای موردبررسی قرار گرفت. روش پژوهش از نوع ترکیبی و راهبرد اکتشافی – متوالی بوده است. به این منظور، امتیازات آزمون به‏عنوان داده‏های کمی و محتوای به‏دست‏آمده از مصاحبه‏های نیمه ساختاریافته به‏عنوان داده‏های کیفی مورداستفاده قرار گرفتند. شرکت‏کنندگان در این مطالعه شامل 60 زبان‏آموز ایرانی بودند که زبان انگلیسی را به‏عنوان یک زبان خارجی می‏آموختند و سطح مهارت آنان در زبان انگلیسی، متوسط بود. زبان آموزان به گروه‏های ارزیابی پویا و ارزیابی پویا رایانه‏ای تقسیم‏بندی شدند. به‏منظور اطمینان حاصل کردن از عدم وجود تفاوت معنادار و قابل‏توجه در درک مطلب هر یک از این گروه‏ها، عملکرد خوانش زبان‏آموزان قبل از انجام این مطالعه موردبررسی و ارزیابی قرار گرفت. پس‏ازآن زبان‏آموزان در پس‏آزمون خواندن و درک مطلب شرکت کردند. در پایان در خصوص بررسی نگرش آنان نسبت به ارزیابی‏های ایستا، پویا و پویا رایانه‏ای از شرکت‏کنندگان مصاحبه نیمه ساختاری به عمل آمد. نتایج تحلیل آماری نشان داد که هر دو ارزیابی پویا و پویا رایانه‏ای، تأثیرات قابل‏توجهی بر بهبود عملکرد درک مفاهیم شرکت‏کنندگان داشته‏اند. همچنین ارزیابی پویا رایانه‏ای نسبت به ارزیابی پویا در زمینه عملکرد درک مطلب مؤثرتر بوده است. تحلیل مصاحبه‏ها نشان داد که همه شرکت‏کنندگان، نگرش مثبتی نسبت به ارزیابی پویا رایانه‏ای در مقایسه با انواع قدیمی ارزیابی‏های پویا و ایستا داشتند.

چکیده ابزارهای مبتنی بر وب و اپلیکیشن­هایی که پتانسیل لازم جهت افزایش انگیزه و تعامل میان زبان آموزان را دارند، توجهات زیادی را در میان جامعه­ی آموزش زبان انگلیسی به خود جلب کرده­اند. یکی از جدیدترین تکنولوژی­های مبتنی بر وب که برای اهداف آموزشی به کار گرفته شده است مودل است که یک محیط یادگیری مجازی با منبع آزاد است. با توجه به اهمیت تکنولوژی به‌طورکلی و نادر بودن مطالعات مربوط به استفاده از مودل در آموزش زبان دوم، این مقاله با استفاده از یک پژوهش کمی و در قالب یک طرح شبه آزمایشی به بررسی تأثیر آموزش زبان دوم با کمک مودل بر توانایی درک مطلب زبان آموزان ایرانی می‌پردازد. بدین منظور در این مطالعه با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، نمونه­ای 46 نفری از زبان آموزان دو کلاس رشته­ی زبان انگلیسی در یکی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در ایران (واحد تهران شمال) به‌عنوان شرکت‌کنندگان پژوهش استفاده گردید. در راستای هدف پژوهش، دانشجویان گروه آزمایش (25 نفر)، از یادگیری ترکیبی بهره­مند گردیدند که در آن مودل به آموزش درون کلاسی اضافه گردید، درحالی‌که دانشجویان گروه کنترل (21 نفر) فقط با همان روش سنتی آموزش درون کلاسی آموزش دیدند. این پژوهش در طول یک‌ترم به مدت 16 هفته انجام گرفت. تحلیل آماری داده­ها به کمک آزمون تحلیل کوواریانس بیانگر این بود که عملکرد درک مطلب گروه آزمایش در پایان دوره بهتر از گروه کنترل بود. این یافته­ها می‌تواند پیامد­های قابل‌توجه نظری و کاربردی برای آموزش زبان انگلیسی به‌عنوان زبان دوم داشته باشد.

چکیده در این مطالعه، به بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای دقیق‎خوانی بر درک مطلب و اضطراب ‎امتحان دانش‎آموزان پرداخته شده است. روش پژوهش، از نوع آزمایشی با طرح پیش‎آزمون – پس‏آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری پژوهش دانش‎آموزان دختر منطقۀ 5 تهران بودند که در سال تحصیلی 96-1395 در پایۀ هشتم تحصیل می‎کردند و با روش نمونه‎گیری خوشه‏ای انتخاب و به روش تصادفی در 2 گروه آزمایش و 2 گروه کنترل (مجموعاً چهار گروه) جایگزین شدند. در پیش‎آزمون و پس‎آزمون آزمودنی‏ها، با استفاده از آزمون محقق ساختة درک مطلب و پرسشنامۀ اضطراب امتحان فریدبن(1997) مورد ارزیابی قرار گرفتند. به گروه‌های آزمایشی در 8 جلسه فنون اساسی دقیق‎خوانی آموزش داده شد. در حالی‎که، در این مدت، گروه‏های کنترل این آموزش‎ها را دریافت نکردند. نتایج پژوهش با استفاده از تحلیل کوواریانس نشان داد که در نتیجۀ آموزش دقیق‎خوانی، اختلاف معنی‎دار در درک مطلب و اضطراب امتحان در گروه‎های آزمایش نسبت به گروه‎های کنترل در پیش‎آزمون و پس‏آزمون وجود دارد(05/0>P). بنابراین، آموزش دقیق‎خوانی می‏تواند نمرات درک مطلب را افزایش دهد و اثر کاهشی در میزان اضطراب امتحان دانش‎آموزان داشته باشد. به دلیل سودمند بودن دقیق‎خوانی، می‎توان از آن به عنوان یک روش مطالعه در مدارس استفاده کرد.

چکیده هدف این پژوهش، بررسی و مقایسه متغیرهای ساختاری متن، برای نمونه، سبک شرح
متن، بر روی دانشجویان رشته های روانشناسی و علوم تربیتی بوده است. نمون ۀ مورد
مطالعه، عبارت بودند از دانشجویان مشغول به تحص یل در دانشگاه ها ی دولت ی شهر
تهران که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده اند. این دانشجویان در ای ن
3) به × 300 نفر بوده اند که در یک طرح عاملی دوراهه ( 4 ( بخش از تحقیق (آزمایش 1
صورت جایگزینی تصادفی قرار گرفتند. ابزارها ی پژوه ش نی ز عبارت بود از متون
آموزشی، پرسشنامه درک مطلب و پرسشنامۀ نگرشسنج به منظور تحلیل داده ها نی ز از
تحلیل واریانس دو راهه و آزمون تعقیبی توکی استفاده شد. بخشی از نتایج آزمون نشان
دادند که ساختار توضیحی (استفاده از مثال ها) بر روی درک مطلب مؤثرتر از
ساختارهای توصیفی و تحلیلی است.