پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف: استرس انتظارات تحصیلی، عامل اصلی استرس در بین دانش‌‏آموزان است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش واسطه‌ای اضطراب مدرسه در رابطه کمال‏‌گرایی تحصیلی و خودپنداره تحصیلی با استرس انتظارات تحصیلی بود.
روش: روش پژوهش توصیفی همبستگی بود.  نمونه‏‌ای مشتمل بر 390 دانش‌‏آموز (289 دختر، 101 پسر) از سه پایه تحصیلی (هفتم، هشتم، نهم) از مدارس متوسطه اول دولتی ناحیه یک شیراز به شیوه نمونه‏‌گیری خوشه‏‌ای چندمرحله‌‏ای انتخاب شدند و به سیاهه  استرس انتظارات تحصیلی (Ang & Huan, 2006)، کمال‏‌گرایی تحصیلی (رسولی خورشیدی و بهرامی، 1395)، سیاهه خودپنداره تحصیلی  (Chen & Thompson, 2004) و مقیاس اضطراب مدرسه (Philips, 1987) پاسخ دادند.
یافته‌ها: تحلیل داده‌‏ها با استفاده از الگوی معادلات ساختاری، نشان داد که کمال‏‌گرایی تحصیلی و خودپنداره تحصیلی به ترتیب اثر مستقیم مثبت و منفی معناداری بر استرس انتظارات تحصیلی دارند. همچنین نتایج نشان داد که اضطراب مدرسه تأثیر مستقیم معناداری بر استرس ناشی از انتظارات تحصیلی ندارد، بنابراین در رابطه بین کمال‏‌گرایی تحصیلی و خودپنداره تحصیلی با استرس انتظارات نمی‏‌تواند نقش میانجی داشته باشد.
نتیجه‌گیری: به‌طورکلی برای کاهش استرس ناشی از انتظارات تحصیلی در دانش‌‏آموزان، بهتر است روی تقویت خودپنداره و کمال‌گرایی تحصیلی و روش‌های مؤثر مقابله با استرس تمرکز کرد.

چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف تأثیر آموزش تفکر انتقادی بر انعطاف‌پذیری شناختی، سرزندگی تحصیلی و خودپنداره تحصیلی در دانش‌آموزان دختر انجام شد.
روش: پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر شیوه گردآوری نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش، دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه اول منطقه 5 شهر تهران در سال تحصیلی 1401-1402 و حجم نمونه شامل 30 دانش ‏آموز شامل (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه کنترل) بود و از شیوه نمونه‌گیری در دسترس استفاده شد. جهت گردآوری داده ‏ها از پرسشنامه‌های انعطاف‌پذیری شناختی Dennis and Vanderwaal (2010)، سرزندگی تحصیلی Martin and Marsh (2008) و خودپنداره ی تحصیلی Yasen Chen (2004) استفاده شد و محتوای آموزشی تفکر انتقادی بر اساس دیدگاه‌های Myers (1986) و Fisher and Hypel (1984) تهیه و در 8 جلسه آموزشی یک و نیم‌ساعته (90 دقیقه‌ای) در اختیار افراد گروه آزمایش قرار گرفت. روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز تحلیل کوواریانس چند متغیره بود.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های این پژوهش، تفاوت معناداری در سطح 01/0 بین میانگین نمرات آزمودنی‌های گروه آزمایش و کنترل در مرحله پس‌آزمون در متغیرهای انعطاف‌پذیری شناختی، سرزندگی تحصیلی و خودپنداره تحصیلی وجود دارد.
نتیجه‌گیری: پس می‏توان گفت، آموزش تفکر انتقادی می‏تواند روشی برای افزایش سازه‏ های شناختی مانند انعطاف‌پذیری شناختی و عوامل انگیزشی مانند سرزندگی تحصیلی و خودپنداره تحصیلی باشد.

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی مقایسه‌ای تأثیر تصویر ذهنی (برند) دانشگاه بر خودپنداره تحصیلی  دانشجویان دانشگاه است. طرح کلی این پژوهش کمی از نوع پیمایشی و همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجویان (پسر- دختر) دانشکده‌های روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه‌های علامه طباطبایی و دانشگاه لرستان به تعداد 1200 که در سال تحصیلی 94-93 مشغول به تحصیل بودند، که از این تعداد 400 نفر به شیوه تصادفی طبقه‌ای با تخصیصی مناسب انتخاب شدند. ابزار پژوهش 2 پرسشنامه محقق ساخته تصویر ذهنی از دانشگاه و خودپنداره تحصیلی  هستند که به منظور تعیین پایایی آزمون از روش آلفای کرونباخ استفاده شده است و ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه تصویر ذهنی (برند) از دانشگاه 79/0 و ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه خودپنداره  78 /0 می‌باشد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آماری همبستگی اسپیرمن، t دو گروه مستقل، کلولموگرف، اسمیرنف و فریدمن استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نوع نگاه به تصویر ذهنی (برند) از دانشگاه و خودپنداره تحصیلی در بین دانشجویان دو دانشگاه علامه طباطبایی و لرستان یکسان نیست. همچنین بین نمرات تصویر ذهنی از دانشگاه با نمرات محیط عام، محیط دانشگاهی و محیط غیردانشگاهی با خودپنداره تحصیلی رابطه مثبت و معناداری دیده می‌شود. 

چکیده بررسی انگیزش گامی است اساسی در جهت شناخت رفتار آدمی. در حقیقت با بررسی انگیزش می‌خواهیم بدانیم سرچشمه رفتار آدمی و نیرویی که او را به حرکت وا می‌دارد، چیست؟ هدف از این تحقیق، مقایسه انگیزه پیشرفت، سلامت‌روان و خودپنداره تحصیلی دانشجویان رشته روان‌شناسی دانشگاه های دولتی، آزاد و غیر انتفاعی شهر تهران در سال تحصیلی 84 ـ83 بود. جامعه آماری در پژوهش کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی رشته روان‌شناسی که در دانشگاه‌های دولتی، آزاد و غیرانتفاعی شهر تهران در سال تحصیلی 84 ـ 83 مشغول به تحصیل می باشند. در این پژوهش از روش‌های آماری توصیفی شامل: میانگین، انحراف استاندارد، و ضریب همبستگی پیرسون ـ برای بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت، سلامت روان، و خودپنداره تحصیلی دانشجویان ـ استفاده شده است. براساس 7 سؤال پژوهشی، مورد بحث متغییرهای مورد بحث با ابزار پژوهش اندازه‌گیری شد. به این منظور، 270 دانشجو(180 دختر و 90 پسر) با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند و پرسشنامه انگیزه پیشرفت هرمنس(فرم 29 ماده ای)، پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و پرسشنامه خودپنداره راجرز روی آنها اجرا شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون، آزمون t و تحلیل واریانس یک راهه استفاده شد. بر اساس سؤالات تحقیق نتایج به‌ دست آمده: 1) بین انگیزه پیشرفت دانشجویان دانشگاه های دولتی، آزاد و غیر انتفاعی تفاوت معناداری وجود ندارد؛ 2) سلامت‌روان دانشجویان دانشگاه دولتی به طور معناداری بیشتر از سلامت‌روان دانشجویان دانشگاه آزاد است؛ 3) خودپنداره تحصیلی دانشجویان دانشگاه دولتی به طور معناداری بیشتر از خودپنداره تحصیلی دانشجویان دانشگاه آزاد و غیرانتفاعی است؛ 4) پسران از انگیزه پیشرفت بیشتری نسبت به دختران برخوردارند؛ 5) بین سلامت روان و خودپنداره تحصیلی دانشجویان دختر و پسر تفاوت معناداری مشاهده نشد؛ 6) خودپنداره تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه دولتی به طور معناداری بیشتر از خودپنداره تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه غیرانتفاعی است؛ 7) بین متغیرهای انگیزه پیشرفت، سلامت‌روان و خودپنداره تحصیلی رابطه معناداری وجود دارد؛ 8) سلامت عمومی دانشجویان پسر دانشگاه دولتی به طور معناداری بیشتر از سلامت عمومی دانشجویان پسر دانشگاه آزاد است؛ 9) از نظر انگیزه پیشرفت، سلامت‌روان و خودپنداره تحصیلی بین دانشجویان دختر سه دانشگاه تفاوت معناداری مشاهده نشد.