طراحی و کاوش کیفی الگوی استقرایی ارتقای کیفیت دوره کارورزی در دانشگاه فرهنگیان مبتنی بر تجارب زیستۀ ذینفعان مدل PICS
دوره 20، شماره 74، پاییز 1405، صفحه 35-57
https://doi.org/10.22034/jiera.2026.578878.3475
محمدرضا پاشایی، رسول بهنام
چکیده هدف: کارورزی بهعنوان هستۀ اصلی تربیت معلم با چالشهای ساختاری و اجرایی روبهروست. این پژوهش با هدف شناسایی این چالشها و طراحی الگویی بومی برای ارتقای کیفیت کارورزی در دانشگاه فرهنگیان (مدل PICS) انجام شد.
روش: در این مطالعۀ کیفی با روش تحلیل مضمون استقرایی، ۱۵ مشارکتکننده از سه گروه استادان، معلمان راهنما و دانشجومعلمان با نمونهگیری هدفمند حداکثر تنوع انتخاب شدند. دادهها با مصاحبۀ نیمهساختاریافته گردآوری و بر اساس الگوی ششمرحلهای براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل شد. اعتباربخشی با معیارهای لینکلن و گوبا (۱۹۸۵) و ممیزی همتایان و بازبینی اعضا صورت گرفت.
یافتهها: تحلیل دادهها به شناسایی ۱۲ مضمون فرعی و ۴ مضمون اصلی منجر شد: نبود برنامهریزی منعطف و واقعگرا، ضعف نظارت ساختاریافته و تعامل حرفهای، کمبود زیرساختهای آموزشی و فناورانه و فقدان نظام ارزیابی معتبر و چندسطحی. این چالشها بهصورت استقرایی به چهار مؤلفۀ برنامهریزی، نظارت، زیرساخت و ارزیابی جامع تبدیل شدند و مدل PICS را شکل دادند.
نتیجهگیری: مدل PICS با تأکید بر تعامل همافزایی برنامهریزی منعطف، نظارت مربیگرانه، زیرساخت غنی و ارزیابی چندسطحی، چارچوبی زمینهمند برای بهبود کارورزی فراهم میکند؛ هرچند اثربخشی آن نیازمند اعتبارسنجی میدانی است.
