پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف: این مطالعه با هدف بررسی تجربیات دانشجویان کارشناسی درباره هم‌آفرینی برنامه‌ریزی درسی در آموزش عالی ایران انجام شد. روش: پژوهش کیفی با رویکرد تحلیل مضمون به روش براون و کلارک Braun & Clarke (2006) انجام گرفت. داده‌ها به‌صورت استقرایی تحلیل و مضامین مستقیماً از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته استخراج شدند. نمونه‌گیری هدفمند با بیشینه‌سازی تنوع، از چهار دانشگاه منتخب با سابقه نوآوری آموزشی صورت پذیرفت. فرایند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع مفهومی ادامه یافت و در مجموع ۱۱ مصاحبه با دانشجویان کارشناسی انجام شد. برای افزایش اعتبار نتایج، بازبینی مشارکت‌کنندگان به‌کار گرفته شد و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار MAXQDA 2020 انجام گرفت. یافته ‏ها: یافته‌ها نشان داد تجربه‌های دانشجویان شامل مشارکت در طراحی برنامه‌های درسی، انتخاب محتوا، روش‌های ارزشیابی و همکاری در تصمیمات آموزشی بود. همچنین، عوامل مؤثر بر تحقق هم‌آفرینی، مزایا و چالش‌های اجرایی آن شناسایی شدند. اجرای این رویکرد آموزشی نیازمند بازنگری در ساختارهای سنتی آموزش، تغییر نقش اساتید به تسهیل‌گر و تقویت توانمندی‌های دانشجویان برای مشارکت فعال بود. نتیجه‏ گیری: نتایج نشان داد هم‌آفرینی برنامه‌درسی در آموزش عالی ایران به‌عنوان رویکردی نوآورانه و تحول‌آفرین، نقش مهمی در ارتقای کیفیت یادگیری دارد. اصلاحات سیاستی مانند افزایش انعطاف‌پذیری در طراحی برنامه‌های درسی و ترویج فرهنگ آموزشی مبتنی بر مشارکت، از ضرورت‌های این حوزه است. هم‌آفرینی برنامه‌درسی علاوه بر طراحی محتوا، به تعامل بین اساتید و دانشجویان، ساختارهای آموزشی و موانع فردی وابسته بود و اهمیت به‌کارگیری رویکردهای مشارکتی در تدوین برنامه‌های درسی را برجسته ساخت.

چکیده  هدف این پژوهش  مطالعه و بررسی خط­مشی­های احراز شده در برنامه­های سوم تا پنجم توسعه در زمینه آموزش عالی با تاکید بر تأثیر این خط­مشی­ها بر عملکرد وزارت علوم،تحقیقات و فناوری،مشخص نمودن نقاط قوت و ضعف برنامه­ها،عملکرد وزارت علوم و میزان تحقیق هر یک از خط­مشی­ها و اهداف مرتبط باهر یک از سه برنامه و در نهایت ارائه الگویی با توجه به تجربیات پیشین برای  فرایند تحقق اجرای خط مشی برنامه‌های توسعه علم و فناوری برنامه ششم توسعه می­باشد.روش این پژوهش «کیفی» با رویکرد «گراندد تئوری»  است. برای جمع‌آوری داده‌ها از ابزار مصاحبه نیمه ساختار یافته با10 نفر از متخصصان و متولیان و برنامه­ریزان فعال در زمینه آموزش عالی و ساختار دولتی تصمیم­گیرنده در باب خط­مشی­های آموزش عالی و برنامه­های توسعه جمهوری اسلامی استفاده شده است. تجزیه و تحلیل داده­ها با اتخاذ «روش تحلیل تفسیری اشتراوس و کوربین» و انجام فرایند کدگذاری باز و محوری  صورت گرفته و در نتایج تحقیق   بر این نکات تاکید می­شود که "کیفیت مداری در آموزش عالی "به عنوان مقوله محوری اجرای خط مشی برنامه‌های توسعه علم و فناوری بر مبنای شرایط علی " مدیریت راهبردی آموزش عالی" در جامعه محقق می‌شوند. " توسعه متوازن دروندادها و بروندادهای نظام علم و فناوری " شامل پیامدهای تلاش برای اجرای خط مشی برنامه‌های توسعه علم و فناوری با در نظر گرفتن "زیرساخت‌های مالی و انسانی" (به عنوان زمینه الگو) طراحی و تبیین شده و منجر به تحقق پیامدها یا "تحقق خط مشی های علم و فناوری" می‌شوند.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر توسعۀ دانشگاه مجازی در کشور و نیز تعیین وضعیت آیندۀ آن انجام شده است. برای تحقق این هدف، از یکی از روش‌های معتبر مدیریت راهبردی به نام «ماتریس سوات»[1] استفاده شده است. در این تحقیق، سعی شده است، به ارزیابی پدیدۀ نوین و با اهمیت دانشگاه مجازی در کشور از طریق شناخت عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر توسعۀ دانشگاه مجازی پرداخته شود. جامعۀ آماری این پژوهش، کلیۀ دست‌اندرکاران و صاحب‌نظران عرصۀ یادگیری الکترونیکی و دانشگاه مجازی در سراسر کشور است. نمونۀ آماری این پژوهش را 38 نفر از خبرگان حوزۀ مذکور تشکیل داده‌اند. روش پژوهش، از نوع توصیفی ـ پیمایشی است که با استفاده از پرسشنامه انجام شده است. در مجموع، نتایج حکایت از آن دارد که هر یک از چهار فرضیۀ اصلی بیانگر نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدیدهای موجود در کشور در راستای توسعۀ دانشگاه مجازی و تعیین وضعیت آیندۀ این نوع دانشگاه در کشور است.