پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده پژوهش حاضر با هدف آسیب‏شناسی نظام آموزش‏های فنی حرفه‏ای بر اساس مدل تعالی سازمانی EFQM انجام شد. روش پژوهش ازلحاظ هدف، بنیادی- کاربردی، ازنظر نوع داده آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) و ازلحاظ نحوه گردآوری داده توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری در بخش کیفی خبرگان دانشگاهی و مسئولین سازمان آموزش فنی‏و‏حرفه‏ای کشور و در بخش کمّی کلیه کارکنان شاغل در سازمان فنی‏و‏حرفه‏ای شهر تهران به تعداد 1235 نفر بود. حجم نمونه در بخش کیفی با اشباع نظری 15 نفر به‏صورت نمونه‏گیری غیر تصادفی هدفمند و در بخش کمّی بر اساس جدول مورگان 295 نفر به‏صورت تصادفی طبقه‏ای برآورد شد. ابزار گردآوری داده‏ها، در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمّی، پرسشنامه محقق‏ساخته بود. روایی پرسشنامه با استفاده از روایی صوری، محتوایی و روایی سازه موردبررسی قرار گرفت. همچنین پایایی پرسشنامه از طریق ضریب آلفای کرونباخ و ضریب پایایی ترکیبی محاسبه شد. برای محاسبه پایایی بخش کیفی نیز از روش پایایی بین دو کدگذار و باز آزمون استفاده شد. برای تجزیه‏وتحلیل داده‏ها در بخش کیفی از روش گراندد تئوری و کدگذاری بهره گرفته شد. در بخش کمی نیز داده‏های حاصل از پرسشنامه در دو بخش توصیفی و استنباطی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد مؤلفه‏های تعالی سازمانی با رویکرد EFQM در نظام آموزش‏های فنی حرفه‏ای در بعد نتایج شامل اثربخشی کارکنان، اثربخشی عملکرد، اثربخشی ذی‏نفعان و ارزش‌آفرینی برای جامعه و در بعد توانمندسازی شامل راهبردهای آموزشی و یادگیری، رهبری و مدیریت، شایستگی کارکنان، فرایندها و مدیریت اثربخش بود. همچنین یافته‏ها نشان داد وضعیت آموزش‏های فنی‏و‏حرفه‏ای مناسب است اما تا حد مطلوب فاصله زیادی وجود دارد.