پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده بررسی عوامل مؤثر بر ارتقای کیفیت پژوهش‌ها موضوعی نیازمند توجه به ویژه در حوزه علوم انسانی و اجتماعی است. با توجه به متفاوت بودن معیارهای کیفیت پژوهش در حوزه‌های مختلف علمی، هدف پژوهش حاضر شناسایی ارزش‌های غالب و مضامین مرتبط با کیفیت پژوهش در حوزه علوم‌انسانی و اجتماعی است. از این رو، پژوهش حاضر با استفاده از دو روش مرور نظام‌مند ادبیات و تحلیل مضمون انجام شده است. با استفاده از روش مرور نظام‌مند ادبیات، تمامی پژوهش‌های مرتبط در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر بین‌المللی و داخلی بازیابی شده و مورد غربالگری قرار گرفتند؛ سپس، بر اساس منابعِ مرتبطِ گزینش شده، همه معیارها و مضامین اثرگذار بر کیفیت پژوهش شناسایی و استخراج شدند. معیارهای استخراج شده به عنوان کد یا مضمون در سه مرحله کدگذاری شدند. در نتیجه، سه دسته کد شامل مضامین فراگیر، مضامین سازمان‌دهنده و مضامین پایه شکل گرفتند. اعتبارسنجی مضامین نیز از طریق مشارکت و همفکری با متخصصان علوم انسانی واجتماعی محقق گردید. یافته‌های این پژوهش نشان داد که، مضامین فراگیر عبارتند از: زیرساخت پژوهش، جو سازمانی، طرح علمی دقیق، مطلوبیت علمی و مولد بودن پژوهش، نفوذ و اقتدار علمی و تصویرسازی خلاقانه. انتظار می‌رود یافته‌های این پژوهش یاریگر پژوهشگرانی باشد که درصدد انجام پژوهش باکیفیت هستند و از سوی دیگر این یافته‌ها، تسهیل‌گر ارتقا نظام مدیریت پژوهش دانشگاهی به هنگام ارزیابی دقیق پژوهش‌ها به ویژه در حوزه علوم انسانی و اجتماعی باشد.

کلیدواژه‌ها: کیفیت پژوهش دانشگاهی، علوم انسانی و اجتماعی، مرور نظام‌مند ادبیات، تحلیل مضمون

چکیده دانشگاه‏‏های علوم پزشکی به‌عنوان سازمان‏های تأمین‏کننده نیروی انسانی نظام سلامت نیازمند رهبرانی اثر‏بخش به‌منظور ارتقاء جایگاه پزشکی کشور بوده‌اند. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی متون مرتبط با رهبری آکادمیک و تعیین شکاف‏های پژوهشی مرتبط با آن در دانشگاه‏های علوم پزشکی ایران بود. این مطالعه نظام‏مند با بررسی متون مرتبط با رهبری آکادمیک اثر‏بخش در فاصله زمانی سال‏های 2009 تا 2020 در پایگاه‌های داده‌ای اریک، پابمد، اسکوپوس، وب آو ساینس، امرالد، سید، پروکوئست و گوگل اسکالر و با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط برگرفته از سر عنوان‌های موضوعی (مش) انجام گرفت. متون مرتبط انتشاریافته (505 مقاله) بررسی و پس از حذف موارد تکراری تعداد 20 مقاله بر اساس معیار‏های ورود و خروج از مطالعه انتخاب و موردبررسی قرار گرفت. کیفیت مقالات واجد شرایط برای ورود به مطالعه با ابزار مرسکی موردبررسی قرار گرفت. نتایج مطالعه حاضر مؤید آن است که پژوهش‏‏های انجام‌شده در حوزه رهبری آکادمیک در کشورمان عمدتاً مربوط به دانشگاه‏های علوم انسانی است. مطالعات انجام‌شده در زمینه رهبری آکادمیک در دانشگاه‏های علوم پزشکی، بیشتر به بررسی ویژگی‏ رهبران آکادمیک و سبک‏های رهبری پرداخته است. مدیران که عمدتاً پزشک بودند هیچ‌یک از دوره‏های مدیریت و رهبری را نگذرانده‏اند و خود را نیازمند گذراندن این دوره‏ها نمی‏دانند. ازآنجاکه بر اساس یافته‌های این پژوهش تنها یک مطالعه به بررسی چالش‏‏ها و الزامات رهبری آکادمیک اثربخش در دانشگاه‏های علوم پزشکی کشور پرداخته بود انجام مطالعاتی با رویکرد کیفی در زمینه رهبری آکادمیک اثربخش در دانشگاه‏های علوم پزشکی که امکان بررسی عمیق تجارب، عقاید و نگرش رهبران آکادمیک را میسر می‌نماید ضروری بود.