طراحی الگویی برای آموزشهای مبتنی بر وب بر اساس عامل حضور
دوره 10، شماره 35، زمستان 1395، صفحه 35-59
عباس تقی زاده، جواد حاتمی، هاشم فردانش، امید نوروزی
چکیده تا به امروز آموزش مبتنی بر وب روند رو به رشدی را طی نموده است. تعداد بیشماری از دورههای آموزش مبتنی بر وب توسط مؤسسات آموزشی در سرتاسر دنیا ارائه شده است. برغم افزایش چشمگیر دورههای مبتنی بر وب و فراگیرانی که در این دورهها ثبتنام میکنند، نشانههای زیادی مبنی بر اینکه دورههای فوق در برآورده سازی نیازهای فراگیران ناموفق بوده و فراگیران تجارب ناموفقی را از چنین دورههایی به یاد دارند، به چشم میخورد. در این بین نتایج بسیاری از تحقیقات نشان میدهد عامل حضور، عامل مهمی در پیشرفت و موثر بودن همه آموزشها از جمله آموزشهای سنتی و از راه دور بوده و همبستگی بالایی با پیشرفت تحصیلی و رضایت فراگیران دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر باهدف طراحی الگویی برای آموزشهای مبتنی بر وب بر اساس عامل حضور انجام شد. روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه، تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی بود جامعه پژوهش، شامل کلیه منابع و مقالات مرتبط نمایه شده در پایگاههای اطلاعاتی پروکوئیست، اسپرینگر، ساینسدایرکت، امرالد، ابسکو، سیج، اریک، و گوگل اسکولار بود. نمونهبرداری از این منابع با روش نمونهگیری هدفمند انجام گرفت، 39 مقاله و کتاب مطابق معیارهای مورد نظر بررسی شد و دادههای حاصله برای تشکیل چهارچوب پیشنهادی تلفیق گردید.
چالش آموزش علوم انسانی در دانشگاههای ایران: یک مطالعهی کیفی
دوره 10، شماره 32، بهار 1395، صفحه 234-273
جواد حاتمی
چکیده هدف این پژوهش، کشف و شناسایی چالشها و مشکلات موجود در فرایند آموزش رشتههای علوم انسانی در دانشگاههای ایران میباشد. این پژوهش از حیث معرفتشناختی و روششناختی، دارای رویکردی کیفی است. برای جمعآوری دادهها از مصاحبههای عمیق کیفی و تکنیک KII[1] (مصاحبه با افراد مطلع کلیدی) با استادان برجسته و دارای صلاحیت در پانزده رشتهی منتخب حوزهی علوم انسانی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که چالشهای آموزش رشتههای علوم انسانی در ایران عبارتاند از؛ چالشهای محیطی و بومی، چالشهای زبانی، سیاسی، ایدئولوژیک، اجتماعی، چالشهای نهادی و فرهنگی. از دیگر یافتههای پژوهش میتوان به ضعف بنیهی نظری آموزش دانشگاهی و علوم انسانی اشاره کرد. مشکلات عمدهی دیگر عبارتاند از؛ نبود سیستم ارزشیابی دقیق از تدریس استادان و نیز عدم توجه لازم و کافی به رشتههای علوم انسانی در سطح سیاستگذاری، عدم توجه به شرایط بوم شناختی، وابستگی کامل رشتههای علوم انسانی به نهادهای سیاستگذار و نیز سطحینگری به مقولهی تدریس و بالأخره عدم توجه به تفاوتهای فردی
ارائه یک الگوی طراحی تعامل در محیط های یادگیری الکترونیکی مشارکتی با توجه به نقش توانمندی زیبای یشناسی
دوره 8، شماره 26، پاییز 1393، صفحه 47-69
محمود مهر محمدی، جواد حاتمی، محبوبه فناخسرو
چکیده امروزه یادگیری الکترونیکی بعنوان یک تکنولوژی تحول آفرین و ابزاری مهم در فرایند آموزش و فعالیت های آموزشی مطرح م یباشد. در
حقیقت فرایند تعاملات یادگیری الکترونیکی دنیای ذهنی جدید و گسترده ای را داراست که یادگیری در آن کیفیت و شکل متفاوتی دارد. بر
اساس جامع ترین تعبیری که تاکنون از آموزش الکترونیکی بیان شده است، آموزش الکترونیکی عبارتست از : رویکردی خلاقانه برای انتقال
بینشها، مهارتها و اطلاعاتی که به منظور خاص طراحی شده، فراگیر محور، تعاملی، انعطاف پذیر و قابل گسترش و نوآورانه بوده و با استفاده از
دستاوردهای فناوری دیجیتالی تولید و از طریق زیر ساخت های شبکه و اینترنت انتقال می یابند. این اطلاعات برای هر کس، هر کجا و هر زمان
قابل استفاده بوده و تمام جنب هها و الزامات آموختن و تدریس را در بر م یگیرند(خلیلی ماهانی، عادلی، زند رضوی، 1387 (. بطور کلی قابلیت
مشارکت و تعامل یکی از ویژگیهای مهم ابزارهای اینترنتی و محیط های یادگیری الکترونیکی مشارکتی است که با استفاده از این قابلیت ها
می توان محیط یادگیری غنی و با کیفیت را برای یادگیرنده تدارک دید.) سراجی، عطاران، 1390 ، ص 16 (زمینه مشارکتی سازنده، محور
اساسی ساختار یادگیری الکترون کیی است. محیطهای یادگیری که مشارکت یادگیرندگان را افزایش می دهند، موجب بهبود عملکرد یادگیری
الکترون کیی م یشود زیرا مشارکت موثر به یادگیرندگان امکان درگیری فعالانه در فرایند یادگیری را می دهد )فناخسرو، 1388 ،ص 201 (.
طراحان، محیط های یادگیری الکترونیکی مشارکتی را بر اساس تفسیرهای سازنده گرای خود از چنین محی طهایی طراحی می نمایند و
در اختیار مربیان قرار م یدهند تا آنها را در موقعیت های گوناگون با رویکردهای آموزشی مختلف بکار برند .بنابراین به منظور دستیابی به
بهترین و کاراترین محتوای آموزشی، برای طراحی محتوای آموزش الکترونیکی باید از جهات گوناگونی به موضوع نگریست. در این میان از
عمده مباحث مطرح و مهم در آموزش الکترونیکی، توجه به ساختار و کیفیت محتوای آموزشی است. تیم گریزویک وضع توجه به جنبه ها و
تجربه های شناختی در طراحی محتوای اطلاعات را توسط طراحان وخیم اعلام م یکند و معتقد است آنچه که در طراحی محتواهای اطلاعات
مبتنی بر وب فقدانش کاملاً احساس می شود، توجه به ویژگی های زیبایی شناختی و ترکیب بندی بصری است.) یزدانی، زندی، 1386 ،ص
36 ( متاسفانه در طراحی آموزشی محیط های یادگیری الکترونیکی، به معیارهای زیبایی شناسی یاندازه کافی توجه نشده است. روشن است
که در چنین محی طهایی برای مشارکت تنها به پیش نیازهای تکنولوژیکی، آموزشی و اجتماعی توجه م یشود و نقش پیش نیازهای زیبایی
شناسی نادیده گرفته می شوند. در این مقاله، بر زیبایی شناسی در طراحی محیط های یادگیری الکترونیکی مشارکتی تمرکز می شود که
تحت عنوان محیط های یادگیری مشارکتی پشتیبانی شده توسط کامپیوتر ) CSCL ( بدان اشاره شده است . این مقاله پس از تشریح نقش
انواع توانمندی ها در فعال نمودن و حفظ مشارکت و طراحی تعامل جهت طراحی محیط های یادگیری الکترونیکی مشارکتی، چارچوبی برای
طراحی چنین محیط های مشارکتی ارائه می نماید که علاوه بر سه پیش نیاز، تکنولوژیکی، آموزشی و اجتماعی، مبتنی بر پیش نیاز زیبایی
شناسی است. سپس خلاصه ای از رهنمودهای زیباشناسانه نیز بعنوان رهنمودهایی جهت طراحی بیان شده است.در نهایت، نتیجه گیری
نیز ارائه شده است.
