استفاده از استعارههای شناختی در تدریس و تاثیر آن بر درک دانشآموزان: یک مطالعهی مروری نظاممند
دوره 19، شماره 68، بهار 1404، صفحه 37-53
https://doi.org/10.22034/jiera.2025.529205.3335
الهام صادق نیا، صغری ابراهیمی قوام، مهشید پورحسین
چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر استفاده از استعارههای شناختی در فرایند تدریس و نقش آن در ارتقای درک مفاهیم آموزشی توسط دانشآموزان، با روش مرور نظاممند و رویکرد روایتی بر مبنای چارچوب سیلوا انجام شده است. روش: این مطالعه به روش مرور نظاممند و روایتی انجام شد. دادهها با جستجوی هدفمند در پایگاههای Google Scholar، ScienceDirect و نورمگز، بر اساس کلیدواژههای مرتبط با استعارههای شناختی در آموزش، گردآوری شد. جامعه آماری شامل مقالات منتشرشده بین سالهای 2000 تا ۲۰۲۳ بود. پس از غربالگری چندمرحلهای شامل حذف مقالات نامرتبط و تکراری، ۲۲ مقاله منتخب بر اساس معیارهای ورود و همراستایی با اهداف پژوهش انتخاب شدند. تحلیل محتوای کیفی بر اساس رویکرد موضوعی انجام شد تا مضامین اصلی استخراج و مقالات در شش محور موضوعی طبقهبندی شوند: نقش استعارههای شناختی در یادگیری، تأثیر زمینههای فرهنگی، طراحی هدفمند استعارهها، ارتباط با سواد دیجیتال، کاربرد در مفاهیم محاسباتی، و تقویت تفکر خلاق. یافته: نتایج تحلیلها نشان داد که استفاده هدفمند، خلاقانه و متناسب با محتوای درسی از استعارههای شناختی میتواند تأثیر قابلتوجهی در تسهیل فهم مفاهیم پیچیده، افزایش انگیزش یادگیری و تعمیق مشارکت شناختی دانشآموزان داشته باشد. نتیجهگیری: بر این اساس، طراحی آموزشی مبتنی بر استعاره و توانمندسازی معلمان در بهرهگیری از آن، گامی مؤثر در بهبود کیفیت تدریس و یادگیری به شمار میرود.
مدلسازی معادلات ساختاری تنظیم هیجان دانشآموزان مبتنی بر تابآوری تحصیلی، راهبردهای مقابلهای، آگاهی فراشناختی و سخترویی
دوره 18، شماره 66، پاییز 1403، صفحه 5-22
https://doi.org/10.22034/jiera.2024.462689.3176
صغری ابراهیمی قوام، زهرا نیکنام، نازنین محمدی
چکیده تحقیق حاضر باهدف تدوین مدل تنظیم هیجان دانشآموزان بر مبنای رابطة بین تابآوری تحصیلی، راهبردهای مقابله، آگاهی فراشناختی و سخترویی انجام شد. روش پژوهش همبستگی از نوع مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این تحقیق دانشآموزان مقطع متوسطة دوم ساکن شهرستانهای فریدونشهر و بوئین و میاندشت در سال تحصیلی 1400-1401 بودند که 402 نفر نمونه با روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای اندازهگیری در این تحقیق شامل مقیاس تنظیم هیجان گراس و جان، مقیاس تابآوری تحصیلی ساموئلز، مقیاس راهبردهای مقابلهای اندلر و پارکر، مقیاس سخترویی کوباسا و مقیاس آگاهی فراشناختی شراو و دنیسون بود.. تحلیل داده ها با استفاده از نرمافزارهای SPSS-22 و LISREL-8 وبا روشهای آمار توصیفی و برای براورد برازش مدل با استفاده از معادلات ساختاری و تحلیل مسیر انجام شد. یافتهها نشان داد مقدار اثر تابآوری، آگاهی فراشناختی و راهبردهای مقابلهای بر تنظیم هیجان مثبت و معنادار بودند(01/0p>))؛ اما مقدار اثر سخترویی بر تنظیم هیجان معنادار نبود(01/0p>)). همچنین مقدار اثر تابآوری بر آگاهی فراشناختی، راهبردهای مقابلهای و سخترویی معنادار بود (01/0p>))و اثر سخترویی بر راهبردهای مقابلهای معنادار نبود(01/0p>)).
در نتیجه بر اساس یافتههای این تحقیق، میتوان به منظور بهبود تنظیم هیجان و تابآوری دانشآموزان برنامههایی جهت آموزش و تقویت مهارتهای راهبردهای مقابلهای، آگاهی فراشناختی و سخترویی فراهم کرد. همچنین تحقیقات بیشتر برای روشن شدن رابطه ی سخترویی با تنظیم هیجان و راهبردهای مقابله ای پیشنهاد میشود.
مدل پیشبینی عملکرد تحصیلی بر اساس مؤلفههای هوش عاطفی، مهارتهای حل مسئله و انگیزش پیشرفت با میانجیگری راهبردهای یادگیری (شناختی و فرا شناختی) در دانشآموزان مدارس هوشمند و عادی
دوره 12، شماره 40، بهار 1397، صفحه 65-90
https://doi.org/10.22034/jiera.2018.61049
اسماعیل سعدی پور، صغری ابراهیمی قوام، نورعلی فرخی، حسن اسدزاده، ناهید ثامتی
چکیده هدف کلی پژوهش حاضر تدوین مدل پیشبینی عملکرد تحصیلی بر اساس مؤلفههای هوش عاطفی، مهارتهای حل مسئله و انگیزش پیشرفت با میانجیگری راهبردهای شناختی و فراشناختی یادگیری در دانشآموزان دختر مدارس هوشمند و عادی بود. روش پژوهش حاضر همبستگی از نوع پیشبینی بوده است. جامعه آماری در پژوهش حاضر تمامی دانشآموزان دختر مقطع متوسطه سال تحصیلی 96-1395 استان تهران بودند که با استفاده از روش نمونهبرداری خوشهای چندمرحلهای 583 دانشآموزان بهعنوان نمونه پژوهشی انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از مقیاس انگیزه پیشرفت هرمانس (1970)؛ فرم کوتاه پرسشنامه حل مسئله اجتماعی تجدیدنظر شده (دیزریلا و نزو و میدو الیوارس، 2002)؛ پرسشنامه راهبردهای یادگیری (کرمی، دلاور، بهرامی و کریمی، 1384)؛ مقیاس هوش عاطفی بار-آن (2000) و پرسشنامه عملکرد تحصیلی درتاج (1383) استفاده شد. برای بررسی فرضیههای پژوهش از روش تحلیل مسیر استفاده شد. تحلیل دادهها به کمک نرمافزار AMOS انجام شد نتایج نشان داد که اثر مستقیم و غیرمستقیم هوش عاطفی و انگیزش پیشرفت بر عملکرد تحصیلی دانشآموزان مدارس هوشمند بهطور معناداری بالاتر از تأثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشآموزان مدارس عادی است. بین اثر مستقیم و غیرمستقیم مهارت حل مسئله بر عملکرد تحصیلی دانشآموزان مدارس هوشمند و عادی تفاوت معناداری مشاهده نشد. یافتههای پژوهش اشارههای کاربردی مفیدی برای سیاستگذاران عرصه آموزشوپرورش دارد.
تأثیر آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر اضطراب امتحان دانش آموزان
دوره 6، شماره 18، پاییز 1391، صفحه 1-15
علی شیخ الاسلامی، فریبرز درتاج، علی دلاور، صغری ابراهمی یقوام
چکیده چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بـر ذهـن آگـاه ی بـر اضـطراب امتحان دانشآموزا ن است. روش پژوهش از نوع آزما شی ی با طرح یپ شآزمـو ن ـ پـس آزمـون بـا گـروه کنترل است. جامع ۀ آماری پژوهش را کلیۀ دانشآموزان پسر مقطـع یپـ شدانشـگاه ی شـهر شـهریار در سالتحص یلی 92-1391 تشکیل یم دادند که از میان آنها با استفاده از روش ریگ نمونه ی تصـادفی سـاده، دانشآموزان ک ی ه نمرات اضطراب امتحان بالایی داشتند (یک انحراف معیار بالاتر از میانگین گروه)، 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جـایگزین شـدند . به گروه آزمایش، 8 جلسه برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاه ی آموزش داده شد. برای جمعآوری ها داده از پرسشنام ۀ اضطراب امتحان اسپیلبرگر استفاده شد. داده ها از طریـق آزمـون آمـاری کواریـانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که فرض یۀ پژوهش مبنـی بـر تـأثیر آمـوزش برنامـ ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاه ی بر اضطراب امتحان دانشآموزان مورد تأییـد قـرار گرفتـه اسـت و دانشآموزان گروه آزمایش نسبت به دانشآموزان گروه کنترل در پسآزمون به طور معناداری اضـطراب امتحان کمتری داشتند. پس یم توان نتیجه گرفت که آموزش برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگـاه ی در کاهش اضطراب امتحان دانشآموزان تأثیر معناداری دارد