تدوین مدل علّی خردمندی بر اساس فراشناخت، تابآوری و بهزیستی تحصیلی با نقش میانجی هوش هیجانی در دانشآموزان
دوره 20، شماره 74، پاییز 1405، صفحه 1-16
https://doi.org/10.22034/jiera.2026.581649.3498
فریده سادات آقامیری، مژگان سپاه منصور، سوزان امامیپور
چکیده هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین و آزمون یک مدل ساختاری برای تبیین خردمندی در دانشآموزان دوره اول متوسطه، بر اساس نقش فراشناخت، تابآوری و بهزیستی تحصیلی با میانجیگری هوش هیجانی انجام شد.
روش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشآموزان دوره اول متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی 1404-۱۴۰۵ بود که با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای، ۴۰۸ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. دادهها با پرسشنامههای استاندارد خردمندی، هوش هیجانی، فراشناخت، تابآوری و بهزیستی تحصیلی گردآوری و با نرمافزارهای SPSS و AMOS و با استفاده از تحلیل مسیر و روش بوتاسترپ تحلیل شدند.
یافتهها: یافتهها نشان داد مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. تمامی مسیرهای مستقیم از فراشناخت، تابآوری و بهزیستی تحصیلی به هوش هیجانی و خردمندی معنادار بودند. قویترین اثر مستقیم بر خردمندی مربوط به تابآوری (۲۹/۰=β) و سپس بهزیستی تحصیلی (۲۱/۰=β) و فراشناخت (۱۶/۰β=) بود. همچنین، تحلیل بوتاسترپ، نقش میانجی کامل هوش هیجانی را در رابطه بین هر سه متغیر مستقل (فراشناخت، تابآوری و بهزیستی تحصیلی) و متغیر وابسته (خردمندی) تأیید کرد.
نتیجهگیری: درنتیجه، یافتهها مؤید آن است که خردمندی نوجوانان در بافت مدرسه، حاصل تعامل پویای عوامل شناختی سطح بالا (فراشناخت)، ظرفیتهای سازگاری مثبت (تابآوری) و ادراکات هیجانی-شناختی از محیط تحصیل (بهزیستی تحصیلی) است. هوش هیجانی به عنوان یک مکانیسم پردازشی حیاتی، نقش محوری در تبدیل این منابع به قضاوت و بینش خردمندانه ایفا میکند. این نتایج بر ضرورت طراحی و اجرای برنامههای آموزشی یکپارچهنگر در مدارس متوسطه اول میپردازد.
