تجربه دانشجومعلمان از بازخورد آموزشی و پیامدهای آن بر انگیزش و یادگیری
دوره 19، شماره 70، مهر 1404، صفحه 33-47
https://doi.org/10.22034/jiera.2026.570938.3434
صدیقه حیدری
چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، واکاوی بازخورد آموزشی در تجربه زیسته دانشجومعلمان آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان و تبیین پیامدهای آن بر انگیزش و یادگیری آنان بود.
روش: پژوهش با رویکرد کیفی و در چارچوب پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکتکنندگان شامل ۳۴ نفر از دانشجومعلمان ترم پنجم آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان استان خوزستان در نیمسال اول سال تحصیلی 1405-1404 بودند که به روش هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و بهصورت کلمهبهکلمه رونویسی شد. تحلیل دادهها براساس روش هفتمرحلهای کلایزی انجام گرفت. برای افزایش اعتبار و اعتمادپذیری، از بازبینی مشارکتکنندگان، کدگذاری مستقل و قضاوت خبرگان استفاده شد.
یافتهها: یافتهها به شناسایی مجموعهای از مضامین اصلی انجامید که بازخورد آموزشی دانشجومعلمان را بازنمایی نمود. بازخورد مثبت، شامل تشویق کلامی، نقد سازنده، احترام و توجه به تفاوتهای فردی، موجب افزایش انگیزش درونی، مشارکت فعال، یادگیری عمیق و تقویت هویت حرفهای شد. در مقابل، بازخورد منفی یا ناکارآمد، نظیر بیتفاوتی، نقد غیرسازنده، نمرهمحوری و تمرکز بر جنبههای صوری، پیامدهایی همچون کاهش انگیزه، اضطراب، یادگیری سطحی و تضعیف خودپنداره معلمی را به دنبال داشت. همچنین نقش استاد، بستر کلاس و ویژگیهای هیجانی بازخورد، در نحوه دریافت و واکنش دانشجومعلمان نقشی تعیینکننده داشت.
نتیجهگیری:
نتایج نشان داد بازخورد آموزشی بخشی جداییناپذیر از زیستجهان یادگیری دانشجومعلمان است که پیامدهای انگیزشی، یادگیری، هویتی و تربیتی گستردهای ایجاد میکند. از اینرو، طراحی و ارائه بازخورد حمایتی، منصفانه و شخصیسازیشده میتواند زمینهساز یادگیری معنادار، انگیزش پایدار و شکلگیری هویت حرفهای معلمان آینده باشد و نقش مؤثری در بهبود کیفیت تربیت معلم ایفا کند.