پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف از پژوهش حاضر، طراحی الگویی تلفیقی مبتنی بر «فلسفه برای کودکان» (P4C) و «دانش پداگوژی محتوا» (PCK) برای ارتقای کیفیت آموزش در دوره ابتدایی ایران است. این دو رویکرد، به‌ترتیب بر پرورش تفکر انتقادی و مراقبتی در بستر گفت‌وگوی فلسفی، و بر توانایی معلم در پیوند دادن محتوای درسی با روش تدریس تأکید دارند. مسئله اصلی، فقدان چارچوب‌های بومی و تلفیقی در آموزش ابتدایی برای توسعه همزمان مهارت‌های شناختی، اخلاقی و مفهومی دانش‌آموزان است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و کاربردی است و با رویکرد «پژوهش مبتنی بر طراحی» (Design-Based Research) انجام شده است. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد، بررسی نظریه‌ها، و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از خبرگان حوزه تعلیم و تربیت گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شد. بر اساس یافته‌ها، الگویی در شش مؤلفه اصلی شامل اهداف، محتوا، راهبرد تدریس، نقش معلم، نقش دانش‌آموز و ارزشیابی طراحی و با نظر خبرگان اعتبارسنجی شد. نتایج نشان داد که الگوی پیشنهادی می‌تواند زمینه‌ساز ترکیب آموزش محتوایی و پرورش تفکر در کلاس درس باشد و با ایجاد فضای گفت‌وگومحور، یادگیری معنادار و مشارکت فعال دانش‌آموزان را تقویت کند. این الگو قابلیت بومی‌سازی و اجرای گسترده در دروس مفهومی دوره ابتدایی را دارد و می‌تواند به‌عنوان راهنمایی عملی برای معلمان، طراحان برنامه درسی و دوره‌های تربیت معلم به کار رود.