پژوهش در نظام‌های آموزشی

چکیده هدف: انتخاب مدیران به‌گونه‌ای که بتوانند رسالت‌ها‌ و مأموریت‌های نظام‌های آموزشی را محقق نماید، یکی از مسئله‌ها و چالش‌های جدی و استراتژیک آموزش‌وپرورش است. ازاین‌رو، شناخت عوامل مؤثر و دخیل در انتخاب مدیران مدارس به دلیل شایسته‌‏گزینی و شایسته‏‌گماری آن‏ها ضرورت دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‏‌بندی عوامل مؤثر بر انتخاب مدیران مدارس انجام گرفت.
روش: این پژوهش از نوع پژوهش‏‌های آمیخته بود که در سال 1402 با استفاده از روش فراترکیب و تحلیل مضمون انجام گرفت. ازنظر هدف، کاربردی - توسعه‌‏ای و ازنظر روش توصیفی – پیمایشی بوده است. در مرحله اول با جستجو در پایگاه‌‏های مختلف علمی تعداد 357 منبع اولیه در بازه زمانی 2000 تا 2023 که به کلیدواژه‌های پژوهش اشاره شده بود، استخراج گردید. سپس با در نظر گرفتن معیارهای موردنظر تعداد 34 مقاله و 7 نفر خبره با استفاده از روش نمونه‏‌گیری هدفمند معیار انتخاب گردید. روایی داده‏‌ها با بهره‌‏گیری از آزمون کاپا 79 درصد به دست آمد. در ادامه با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون و نرم‏افزار مکس کیودا، منابع منتخب مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.
یافته‌‏ها: یافته‏‌ها نشان از 93 مضمون پایه، 78 مضمون سازمان‏‌دهنده و 13 مضمون فراگیر (صلاحیت‌‏‏ها؛ مهارت‏‏‌ها؛ رهبری؛ بومی‏‌گرایی؛ ذی‌نفعان؛ قدرت؛ مدیریت مشارکتی؛ تجربه؛ حرفه‏‏‌گرایی؛ معنویت‏‎گرایی؛ تعهد سازمانی؛ پاسخگویی؛ شبکه‏‌سازی) دارد. به‌منظور اولویت‏‌بندی عوامل ازنظر درجه اهمیت، با بهره‌‏گیری از نظرات 7 نفر از خبرگان دانشگاه شهید چمران اهواز و اداره کل آموزش‌وپرورش استان خوزستان و با استفاده از نرم‌افزار SPSS (رتبه‏‌بندی فریدمن) عوامل یادشده رتبه‏‌بندی شدند.
نتیجه‌‏گیری: نتایج نشان داد عوامل "شبکه‏‌سازی" "صلاحیت و شایستگی محوری" و "ذینفعان" به ترتیب از بیش‏ترین درجه اهمیت برخوردارند؛ بنابراین برنامه‏‌ریزان و سیاست‏‌گذاران آموزش‌وپرورش بایستی در انتخاب و انتصاب مدیران مدارس علاوه بر عوامل دیگر به سه عامل دارای اهمیت توجه ویژه‏‌ای داشته باشند.