نقش واسطه‌ای انگیزش تحصیلی در رابطه بین سرمایه‌های روان‌شناختی و فرسودگی تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته روان‌شناسی تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

2  دانشیار، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

10.22034/jiera.2019.150043.1643

چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین نقش میانجی­گری ابعاد انگیزش تحصیلی در رابطه بین سرمایه روان‌شناختی با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری پژوهش شامل تمام دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای تهران مرکز، تهران شرق و دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی واحد تهران در سال تحصیلی ۹۶-۱۳۹۵ بود که از میان آن‌ها به روش نمونه‌برداری تصادفی چندمرحله­ای ۴۱۰ نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه فرسودگی تحصیلی (برسو، ۱۹۹۷)، مقیاس انگیزش تحصیلی (والرند و همکاران، ۱۹۹۲)، پرسشنامه خوش­بینی (شیر و کارور، 1985)، مقیاس تاب‌آوری (کانر ودیویدسون، 2003) و مقیاس امید بزرگ‌سالان (اِسنایدر و همکاران، 1991) بود. داده‌ها با استفاده از روش الگویابی معادله‌های ساختاری تحلیل شدند. انگیزه تحصیلی درونی و بی­انگیزگی تحصیلی به‌صورت منفی و معنادار اثر سرمایه روان‌شناختی بر فرسودگی تحصیلی را میانجی­گری می­کنند. پیشنهاد می‌شود برای همه دانشجویان سرمایه­های روان‌شناختی و زمینه برای رشد و شکوفایی استعدادها فراهم شود تا افراد انگیزه کافی برای تلاش و تکاپو در راستای رسیدن به هدف داشته باشند.

کلیدواژه‌ها


ارفع بلوچی، ف.، کارشکی، ح.، آهنچیان، م. ر.، ناصریان، ح.، و افشاری­زاده، ای. (1395). ساخت و اعتباریابی مقیاس نیاز پژوهشی معلمان مقطع متوسطه شهر مشهد بر اساس نظریه خودتعیین­گری. رویکردهای نوین آموزشی، 11(24)، 27-44.

آهنگرزاده رضایی، س.، و رسولی، م. (1394). بررسی ویژگی­های روان­سنجی نسخه فارسی مقیاس تاب‌آوری کانر- دیویدسون در نوجوانان مبتلا به سرطان. مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، 13(9)، 439-747.

ایرجی­راد، الف.، و ملک­شاه، ای. (1396). بررسی تأثیر سرمایه روان‌شناختی با میانجی­گری انگیزه پیشرفت بر خلاقیت دانشجویان. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 6(24)، 51-70.

بخشنده باورساد، مریم.، حکیم، اشرف السادات.، عظیمی، نسرین.، لطیفی، سید محمود.، و قالوندی، حسین. (1394). بررسی انگیزه تحصیلی و عوامل مرتبط با آن از دیدگاه دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 7(1)، 35-44.

بشارت، م. ع. (1386). ویژگی­های روان­سنجی فرم فارسی مقیاس تاب‌آوری، گزارش پژوهشی، دانشگاه تهران.

بیانی، ع. الف.، بیانی، ع.، و رجبی، الف. (1395). رابطه فرسودگی تحصیلی، سرمایه روان‌شناختی و امیدواری به اشتغال با سلامت روانی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر: یک تحلیل مسیر. فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت، 5(5)، 40-47.

پولادی ری‌شهری، ر. (۱۳۷۴). ساخت و اعتباریابی مقیاس عوامل استرس­زا در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.

رضایی جندانی، م.، هویدا، ر.، و سماواتیان، ح. (1394). مفهوم توانمندسازی روان‌شناختی و رابطه آن با سرمایه روان‌شناختی معلمان. رویکردهای نوین آموزشی، 10(1)، 67-82.

روحی، ق.، آسایش، ح.، بطحایی، الف.، شعوری بیدگلی، ع. ر.، بادله، م. ت.، و رحمانی، ح. (1392). ارتباط خود کارآمدی و انگیزه تحصیلی در بین گروهی از دانشجویان علوم پزشکی. فصلنامه مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی یزد، 8(1)، 45-51.

زرع گر، م.، ابراهیمی­پور، ح.، شعبانی، ی.، و هوشمند، ای. (1396). بررسی ارتباط انگیزش و فرسودگی تحصیلی در دانشجویان دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجله راهبردهای توسعه در آموزش پزشکی، 4(1)، 40-50.

زمانی، م.، و طالع­پسند، س. (1396). تأثیر مداخلات چندبعدی انگیزشی- رفتاری بر انگیزه پیشرفت، عملکرد و انگیزه تحصیلی دانش آموزان دختر پایه هفتم. رویکردهای نوین آموزشی، 12(25)، 92-109.

سلطانی، ز.، صادق محبوب، س.، قاسمی جوبنه، ر.، و یوسفی، ن. (1395). نقش سرمایه روان‌شناختی در فرسودگی تحصیلی دانشجویان. دوماهنامه علمی- پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 9(2)، 156-162.

صیف، م. ح.، رستگار، الف.، و ارشادی، ر. (1396). بررسی رابطه کمال‌گرایی با فرسودگی به واسطه درگیری تحصیلی. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 9(2)، 34-43.

قدم­پور، ع.، فرهادی، ع.، و نقی بیرانوند، ف. (۱۳۹۵). تعیین رابطه بین فرسودگی تحصیلی با اشتیاق و عملکرد تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۸ (۲)، 60-68.

کجباف، م. ب.، عریضی سامانی، ح. ر.، و خدابخشی، م. (1385). هنجاریابی، پایایی، و روایی مقیاس خوش­بینی و بررسی رابطه بین خوش­بینی، خود تسلط یابی، و افسردگی در شهر اصفهان. مطالعات روان‌شناختی، 2(2-1)، 51-68.

گرشاسبی، الف.، خرسند، ای.، و تقی­زاده، ع. (1397). تأثیر آموزش مهارت‌های خودتنظیمی بر انگیزش پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانشجویان پرستاری در درس زبان انگلیسی. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 10(1)، 1-9.

لطفی عظیمی، الف.، افروز، غ. ع.، درتاج، ف.، و نعمت طاوسی، م. (1394). نقش مسند مهارگری و خودکارآمدی در پیش­بینی انگیزش تحصیلی دانش­آموزان. پژوهش در نظام­های آموزشی، 9(31)، 1-18.

مرادی، ک.، واعظی، مظفرالدین.، ف، محمد.، و میرزایی، م. (1393). رابطه خوش‌بینی تحصیلی با پیشرفت تحصیلی در بین دانش‌آموزان مدارس متوسطه پسرانه مناطق 6 و 9 شهر تهران. علوم تربیتی و روان­شناسی، 2(5)، 69-80.

ناصری، ف.، و کارشکی، ح. (1396). نقش میانجی­گرایانه بی­انگیزگی در رابطه باورهای انگیزشی، پیشرفت تحصیلی و فرسودگی تحصیلی. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 17(79)، 163-174.

نعامی، ع. ز. (۱۳۸۸). رابطه بین کیفیت تجارب یادگیری با فرسودگی تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز. مطالعات روان‌شناختی، ۵ (۳)، ۱۳۴-۱۱۷.

ویسانی، م.، غلام‌علی لواسانی، م.، و اژه‌ای، ج. (۱۳۹۱). نقش اهداف پیشرفت، انگیزش تحصیلی و راهبردهای یادگیری بر اضطراب آمار: آزمون مدل علی. مجله روان‌شناسی، ۱۶ (۲)، 142-160.

References

Ahangarzadeh Rezaei S., & Rasoli, M. (2015). Psychometric properties of the persian version of "Conner-Davidson Resilience Scale"in adolescents with cancer. Journal of Urmia Nursing and Midwifery Faculty, 13(9), 739-747. [In Persian]

Arfaa Baluchi, F., Kareshk, H., Ahanchian, M. R., Naserian, H., & Afsharizadeh, A. (2016). Construct and validate the scale of research needs for Mashhad City high school teachers based on Self -determination Theory. New Educational Approaches  11(2), 27-44. [In Persian]

Bakhshandeh Bavarsad, M., Hakim, A. S., Azimi, N., Latifi, M., & Ghalvandi, H. (2015). Nursing Students Viewpoints about Educational Motivation and its Related Factors in Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences. Research in Medical Education, 7(1), 35-44. [In Persian]

Ball, S. A. (2005). Personality traits, problems, and disorders: Clinical applications to substance use disorders. Journal of Research in Personality, 39(1), 84-102.

Bayani, A. A., Bayani, A., & Rajabi, A. (2016). The relationship between psychological capital, hope for employment and academic burnout with mental health among students of Islamic Azad University-Azadshahr Branch: A Path Analysis. Journal of Health Promotion Management, 5(5), 40-47. [In Persian]

Besharat, M. A. (2008). Psychometric Properties of Resilience Persian-Scale Form. Research Report, University of Tehran. [In Persian]

Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136–162). Newbury Park, CA: Sage.

Connor, K. M., & Davidson, J. R. (2003). Development of a new resilience scale: the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression Anxiety, 18(2), 76-82.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2015). Self-Determination Theory. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 2nd ed. Oxford: Elsevier.

Garshasbi, A., khorsand, E., & Taghizadeh, A. (2018). The effect of self- regulation skills training on academic achievement motivation and academic performance of nursing students in English lesson. Research in Medical Education, 10(1), 9-1. [In Persian]

Ghadampour, E., Farhadi, A., & Naghibeiranvand, F. (2016). The relationship among academic burnout, academic engagement and performance of students of Lorestan University of Medical Sciences. Research in Medical Education, 8(2), 60-68. [In Persian]

Guadagnoli, E., & Velicer, W. F. (1998). Relation to sample size to the stability of component patterns. Psychological Bulletin, 103(2), 265-275.

Howard, M. C. (2017). The empirical distinction of core self-evaluations and psychological capital and the identification of negative core self-evaluations and negative psychological capital. Personality and Individual Differences, 114, 108-118.

Irajirad, A., & Malekzadeh, E. (2017). The effect of psychological capita Mediation by motivation on Students' Creativity, 6(24), 51-70.[In Persian]

Kajbaf, M. B., Arizi Samani, H. R., & Khodabakhshi, M. (2006). Standardization, reliability,and validity of Optimism Scale in Esfehan city. Journal of Psychological Studies, 2(1), 51-68. [In Persian]

Lin, S.-H., & Huang, Y.-C. (2014). Life stress and academic burnout. Active Learning in Higher Education, 15(1), 77-90.

Litalien, D., Morin, A. J. S., Gagné, M., Vallerand, R. J., Losier, G. F., & Ryan, R. M. (2017). Evidence of a continuum structure of academic self-determination: A two-study test using a bifactor-ESEM representation of academic motivation. Contemporary Educational Psychology, 51, 67-82.

Lotfi Azimi, A., Afrooz, Gh. A., Dortaj, F., & Nemat Tavoosi, M. (2016). The role of control and self-efficacy in predicting student's academic motivation. jiera, 9(31), 1-18. [In Persian]

Moradi, K., Vaezi, M., Farzaneh, M., & Mirzaei, M. (2014). Relationship between academic optimism and academic achievement in boys high schools students of districts 6, 9 in Tehran city. Research in School and Virtual Learning, 2(5), 69-80. [In Persian]

Naami, A. Z. (2009). Relationship between quality of learning experiences and academic burnout of postgraduate students of Shahid Chamran University of Ahvaz. Quarterly Journal of Psychological Studies, 5(3), 117-134. [In Persian]

Naseri, F., & Kareshki, H. (2017). The mediating role of demotivation in the correlation of motivational beliefs, academic achievement and academic burnout. Iranian Journal of Medical Education, 17(0), 163-174. [In Persian]

Pooladi Reyshahri, R. (1996). Construction and Validation of the Stress Factors Scale in Students of Shahid Chamran University of Ahvaz. Master thesis, Shahid Chamran University of Ahvaz. [In Persian]

Rezaei, M., Hoveida, R., & Samavatian, H. (2015). Concept of psychological empowerment and its relationship with psychological capital among teachers. New Educational Approaches  10(1), 67-82. [In Persian]

Roohi, G., Asayesh, H., Bathai, S. A., Shouri Bidgoli, A. R., Badeleh, M. T., & Rahmani, H. (2013). The relationship between self-efficacy and academic motivation among students of medical sciences. Journal of Medical Education and Development, 8(1), 45-51. [In Persian]

Seibert, G. S., May, R. W., Fitzgerald, M. C., & Fincham, F. D. (2016). Understanding school burnout: Does self-control matter? Learning and Individual Differences, 49, 120-127.

Seif, M., Rastgar, A., & Ershaddi, R. (2017). The Relationship between perfectionism with burnout through academic engagement. Research in Medical Education, 9(2), 43-34. [In Persian]

Shehni-Yailagh, M., Kianpour Ghahfarkhi, F. Maktabi, G. H., Neasi, A., & Samavi A. (2012). Reliability and validity of the Hope Scale in the Iranian Students. J. Life Sci. Biomed, 2(4), 125-128.

Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., Sigmon, S. T., Yoshinobu, L., Gibb, J. Langelle, C., & Harney, P. (1991). The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570-585.

Soltani, Z., Sadegh Mahboob, S., Ghsemi jobaneh, R., & Yoosefi, N. (2016). Role of psychological capital in academic burnout of Students. Bimonthly of Education Strategies in Medical Sciences, 9(2), 156-162. [In Persian]

Taylor, G., Jungert, T., Mageau, G. A., Schattke, K., Dedic, H., Rosenfield, S., & Koestner, R. (2014). A self-determination theory approach to predicting school achievement over time: the unique role of intrinsic motivation. Contemporary Educational Psychology, 39(4), 342-358.

Timo, J., Sami, Y., Anthony, W., & Jarmo, L. (2016). Perceived physical competence towards physical activity, and motivation and enjoyment in physical education as longitudinal predictors of adolescents’ self-reported physical activity. Journal of Science and Medicine in Sport, 19(9), 750-754.

Tong, E. M. W. (2015). Hope and Hopelessness. In J. D. Wright (Ed.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition) (pp. 197-201). Oxford: Elsevier.

Vallerand, R. J., Pelletier, L. G., Blais, M. R., Briere, N. M., Senecal, C., & Vallieres, E. F. (1992). The Academic Motivation Scale: A Measure of Intrinsic, Extrinsic, and motivation in Education. Educational and Psychological Measurement, 52(4), 1003-1017.

Weisani, M., Gholamali Lavasani, M., & Ejei, J. (2012). The effect of achievment goals on statistic anxiety through academic motivation and statistic learning. Journal of Psychology, 16(2), 142-160. [In Persian]

Zamani, M., & Talepasand, S. (2017). The effect of multidimensional motivational- behavioral interventions on achievement motivation, academic performance and motivation of 7th grade students. New Educational Approaches  12(1), 92-109. [In Persian]

Zaregar, M., Ebrahimipour, H., Shaabani, Y., & Hooshmand, E. (2017). The relationship between motivation and academic burnout among students of health school, Mashhad University of Medical Sciences. Development Strategies in Medical Education, 4(1), 40-50. [In Persian]