موفقیت یا عدم موفقیت تحصیلی: یک مطالعه کیفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مشاوره، دانشکده علوم تربیتی ومشاوره، دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشیار گروه مشاوره دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 استادیار گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران.

چکیده

این ﭘـﮋوﻫﺶ با هدف شناسایی پیشایندهای موّفقیّت و عدم موّفقیّت تحصیلی بر اساس تجارب زیسته دانشجویان موفق و مشروط با روش پژوهش کیفی پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت­کنندگان در پژوهش شامل ۱2 دانشجو با وضعیت تحصیلی مشروط و 8 دانشجو با معدل تحصیلی بالای 17 بود که به­صورت هدفمند انتخاب شدند و اطلاعات آنان از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع‌آوری گردید. مصاحبه­های ضبط‌شده به‌صورت مکتوب درآمده و با روش کلایزی تجزیه‌وتحلیل گردید. از مصاحبه­های دانشجویان موفق مضامین عوامل فردی و عوامل اجتماعی و از مصاحبه­های دانشجویان مشروط مضامین عوامل فردی، مشکلات آموزش، تأثیر انگیزشی منفی همسالان و مشکلات خانواده به دست آمد. هم­چنین در مقایسه گروه‌ها ۱۰ زیر مضمون مشترک شامل عملکرد تحصیلی قبلی، هدفمندی، علاقه به رشته تحصیلی، مهارت­های مطالعه، تلاش، امیدواری، مکان کنترل، سازگاری با شرایط، تأثیر انگیزشی دوستان و شرایط خانواده از تحلیل­ها انتزاع شد که می­تواند در برنامه­های مشاوره تحصیلی موردتوجه مشاوران قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


افضلی، م.، افضلی، ا.، و دلاور، ع. (۱۳۹۳). فرا تحلیلی بر پایان‌نامه‌های انجام‌شده در حوزه افت تحصیلی. فصلنامهاندازه‌گیریتربیتی، ۵ (۱۷)، 23-44.

تمنایی فر، م.، نیازی، م.، و امینی، م. (۱۳۸۶). بررسی مقایسه­ای عوامل مؤثر برافت تحصیلی دانشجویان مشروط و ممتاز. دوماهنامه علمی-پژوهشی دانشور رفتار دانشگاه شاهد، ۱۴ (۲۴)، 39-52.

حق‌دوست، ع.، انصاری، ر.، و چنگیز، ط. (۱۳۹۴). ارتباط ویژگی­های فردی-اجتماعی دانشجویان علوم پزشکی کشور یا افت تحصیلی دانشجویان. مجله گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، ۱۲ (۴)، 570-585.

خزائی، م.، رضایی، م.، و خزائی، ص. (۱۳۸۶). ﺑﺮرﺳﻲ وﻳﮋﮔﻲ­ﻫﺎی ﻓﺮدی و ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻧﺎﻣﻮﻓﻖ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﻣﻮﻓﻖ. مجله ﻋﻠﻤﻲ ﺳﻤﻨﺎن داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ، ۹ (۲)، 87-92.

عرفانی، ن. (۱۳۹۶). نقش واسطه‌ای انگیزش یادگیری در پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس راهبردهای شناختی و فرا شناختی دانش‌آموزان. مجله مطالعات روان‌شناسی تربیتی، ۱۴ (۲۶)، 167-198.

عنبری، ز.، کوهستانی، ح.، و رضایی، ک. (۱۳۸۸). مقایسه دو گروه از دانشجویان ازنظر رویکرد یادگیری و راهبردهای انگیزشی برای یادگیری در دانشگاه علوم پزشکی اراک. طرح پژوهشی سال۱۳۸۸.

فتی، ل.، آذری، ش.، برادران، ح.، و اطلسی، ر. (۱۳۹۲). مرور سیستماتیک بررسی علل افت تحصیلی دانشجویان پزشکی. مجله گام‌هایتوسعهدرآموزشپزشکی مجلهمرکزمطالعاتوتوسعهآموزشپزشکی.۱۰ (۲)، 150-157.

قدم پور، ع.، رادمهر، پ.، و یوسف وند، ل. (۱۳۹۵). تأثیر آموزش گروهی مبتنی بر نظریه امید اسنایدر بر میزان اشتیاق و سرسختی تحصیلی دانش‌آموزان دختر متوسطه اول. مجله پژوهش‌های تربیتی، ۳۳،1-14.

کوهی نصرآبادی، م.، و نوابی پور، م. (۱۳۹۰). میزان مشروطی دانشجویان دانشگاه کاشان. طرح پژوهشی معاونت طرح و توسعه، مدیریت برنامه‌ریزی و توسعه دانشگاه کاشان.

کوهی نصرآبادی، م.، نوابی پور، م.، گنجی، م.، و صفوی، س. (۱۳۹۲). تبیین نقش عوامل سازمانی در افت تحصیلی دانشجویان و راهکارهای کنترل و کاهش آن (مطالعه موردی: دانشگاه کاشان). مجله مدیریت فرهنگ‌سازمانی، ۱۱ (۳)، 141-168.

محمد پور، ا. (۱۳۸۹). ضد روش منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی ج ۱. تهران: جامعه‌شناسان.

هاشمی، س. ا.، و همتی، ا. (۱۳۸۷). مقایسه میزان به‌کارگیری راهبردهای یادگیری توسط دانشجویان موفق و ناموفق. فصلنامه اندیشه‌های تازه در علوم تربیتی، ۳ (۲)، 133-146.

Afzali, M. Afzali, A., & Delavar, A. (2013). Meta-Analysis of Theses about Academic Failure. Journal of Educational Measurement, 5(17), 23-44. [Persian]

Anbari, Z., Kohestani, H., & Rezaei, K. (2009). The comparison between successful and unsuccessful students in terms of Learning approach and motivated strategies for Learning at Arak university of Medical Sciences. Research pattern of the year2009. http://arakmu.ac.ir.cod10008 [Persian]

Arcand, I. (2013). “I refuse to give up!” A qualitative investigation of the conditions and experience undergone by students on academic probation who participated in academic companioning in a university context (Doctoral dissertation, Université d'Ottawa/University of Ottawa).‏ Retrieved from .https://www.ruor.uottawa.ca/bitstream/10393/23903/5/.

Arce, M. E., Crespo, B., & Miguez-Alvarez, C. (2015). Higher Education Drop-out in Spain--Particular Case of Universities in Galicia. International Education Studies8(5), 247-264.‏

Artino, A. (2009). Think, feel, act: motivational and emotional influences on military students online academic success. Journal comput High Educ, 21, 146- 166.

Astin, A. W. (1999). Student involvement: A developmental theory for higher education. Journal of College Student Development, 40(5): 518-528.

Atay, S., Ruppert, J. J., Gülmez, N., Çırakoğlu, B., & Kılıç, H. (2017). Why Do Students Who Are Eligible to Enter University Fall into Academic Probation and What Possibilities Are There for Effective Interventions?. Psychology, 8(09), 1342-1354. Retrieved from http://file.scirp.org/pdf/PSYCH_2017071911062594

Balduf, M. (2009). Underachievement among college students. Journal of Advanced Academics, 20 (2):274-294.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2012). Motivation, personality, and development within embedded social contexts: An overview of self- determi- nation theory. In R. M. Ryan (Ed.), Oxford handbook of human motivation (pp. 85-107). Oxford, UK: Oxford University Press

Erfani, N. (2018). The Mediating Role of Learning Motivation in Predicting Academic Achievement Based on Cognitive and Metacognitive Strategies of Students, Journal of Educational Psychology,14(26), 167-198. [Persian]

Fata, L., Azari, Sh., Baradaran, H., & Atlasi, R. (2013). A Systematic Review of the Evaluation of Academic Decline in the Medical Students. Strides in Development Medical Education. 10 (2), 150-157. [Persian]

Ghadampour, E., Radmehr, P., & Yousefvand, L. (2017). The effect of group training based on Snyder hope theory on the academic engagement and hardiness level among first grade high school female students. Journal of Educational research. 3 (33):1-14. [Persian]

Haghdoost, A., Ansari, R., & Changiz, T. (2015). Relationship between Individual and Social Characteristics of Medical Students of Iran and Academic Failure: journal of Strides in Development Medical Education; 12(4), 570-585. [Persian]

Hashemi, S. A., & Hemati, A (2008). The comparison of the use of learning strategies by successful and unsuccessful students. Quarterly of new thoughts in educational sciences.3 (2). [Persian]

Hussain, I., & Sultan, S. (2010). Analysis of procrastination among university students.Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 1897–1904.

Kağan, M., Çakır, O., İlhan, T., & Kandemir, M. (2010). The explanation of the academic procrastination behaviour of university students with perfectionism, obsessive–compulsive and five factor personality traits. Procedia-Social and Behavioral Sciences2(2), 2121-2125.‏

Kelley, K. N. (1996). Causes, reactions, and consequences of academic probation: A theoretical model. NACADA Journal16(1), 28-34.‏

Khan, Y. A., Ahamad, Z., & Kousar, S. (2013). Factors Influencing Academic Failure of University Students. International Journal of Educational Administration and Policy Studies5(5), 79-84.‏

Khazaei M, Rezaei M, Khazaei S. (2008). Survey of personal and educational characteristics in the unsuccessful medical students in comparison with the successful students.Journal of Semnan University of medical sciences, (2), 87-92. [Persian]

Kohi Nasr Abadi,M. Navabipor, M. (2011). Students’ probation level in Kashan University. Research project of deputy of planning and development, management of planning and development of kashan University. [Persian]

Kohi Nasrabadi, M. Navabipor, M. Ganji,M. Safavi, S.M. (2013). The role of organasational factors on the students drop out and its reduction and controle. (case study: Kashan universuty). Organizational Culture Management, 11 (3). [Persian]

Michinov, N., Brunot, S., Le Bohec, O., Juhel, J., & Delaval, M. (2011). Procrastination, participation, and performance in online learning environments. Computers & Education56(1), 243-252.‏

Mohammad pour, A. (2010). Anti-method, logic and design in qualitative methodology. Tehran: Sociologists Publications. [Persian]

Moraru, M. (2014). The counseling educational role in the prevention of the school failure process. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 128, 332-336. available online at www.sciencedirect.com

Renzulli, S. J. (2015). Using learning strategies to improve the academic performance of university students on academic probation. The Journal of the National Academic Advising Association35(1), 29-41.‏

Roman, M. D. (2014). Students’ Failure in Academic Environment. Procedia-Social and Behavioral Sciences114, 170-177.‏

Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological inquiry13(4), 249-275.‏

Stinebrickner, R., & Stinebrickner, T. (2014). Academic performance and college dropout: Using longitudinal expectations data to estimate a learning model. Journal of Labor Economics32(3), 601-644.‏

Tamannaifar M, Niazi M, Amini M. (2007) Factors Influencing Students' Underachievement.  Daneshvar Raftar Journal, 14(24), 35-52. [Persian]

Tinto, V. (1987). Leaving college: Rethinking the causes and cures of student attrition. University of Chicago Press, 5801 S. Ellis Avenue, Chicago, IL 60637. Avilable in http:www. Eric.com

Tinto, V. (2012). Enhancing student success: Taking the classroom success seriously. The International Journal of the First Year in Higher Education, 3(1), 1–8.

York, T. T., Gibson, C., & Rankin, S. (2015). Defining and Measuring Academic Success. Practical Assessment, Research & Evaluation20(5), 1-20.