الگوی ساختاری پیش‌بینی اهمال‌کاری تحصیلی بر اساس سرمایه روان‌شناختی با میانجی‌گری بهزیستی روان‌شناختی، هیجانی و اجتماعی در دانشجویان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران،‌

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر پیش­بینی اهمال‌کاری تحصیلی بر اساس سرمایه روان‌شناختی با میانجی­گری بهزیستی روان‌شناختی، هیجانی و اجتماعی در دانشجویان بود. روش پژوهش توصیفی- همبستگی و جامعه­ی آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی در سال تحصیلی 95-96 بود. چهارصد و بیست شرکت­کننده به روش تصادفی خوشه­ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و مقیاس­های اهمال‌کاری تحصیلی (سواری، 2011)، ﺗﺎب­آوری (کونور و دیویدسون، 2003)، جهت‌گیری زندگی (شییر و کارور، 1992) و امید (اسنایدر و همکاران، 1991) و ﺑﻬﺰﯾﺴﺘﯽ جامع (جوشن­لو، رستمی و نصرت­آبادی، 1385) را که دارای بخش­های هیجانی، روان‌شناختی و اجتماعی بود، تکمیل کردند. داده‌ها با روش مدل­یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته­ها بیانگر این است که همه­ی شاخص‌های برازندگی با داده­های گردآوری‌شده برازش دارند. اثر کل سرمایه روان‌شناختی بر اهمال‌کاری تحصیلی منفی و معنادار و اثر سرمایه روان‌شناختی بر بهزیستی هیجانی، روان‌شناختی و اجتماعی مثبت و معنادار بود. اثر مستقیم بهزیستی روان‌شناختی بر اهمال‌کاری معنادار و همچنین اثر غیرمستقیم سرمایه روان‌شناختی بر اهمال‌کاری به‌واسطه‌ی بهزیستی روان‌شناختی، هیجانی و اجتماعی­ معنادار بود. توصیه می­شود روان­شناسان تربیتی و مشاوران تحصیلی برای کاهش اهمال‌کاری در دانشجویان برنامه آموزشی مناسبی را تدوین کرده و راهکارهای ارتقاء تاب­آوری، خوش­بینی، امید و بهزیستی اجتماعی، روان‌شناختی و هیجانی را به آنان آموزش دهند.

کلیدواژه‌ها


آهنگرزاده رسولی، سهیلا و رسولی، مریم. (1394). بررسی ویژگی­های روان­سنجی نسخه فارسی «مقیاس تاب­آوری کانر- دیویدسون» در نوجوانان مبتلا به سرطان. مجله دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، 9(13)، 739-747.

اندیشمند، ویدا و ابراهیمی، عهدیه. (1395). بررسی اثربخشی آموزش موقعیت کنترل بر هدف‌گذاری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه سیرجان در سال تحصیلی 95. پژوهش در نظام­های آموزشی، 10(35)، 266-279.

بشارت، محمدعلی؛ صالحی، مریم؛ شاه‌محمدی، خدیجه؛ نادعلی، حسین و زبردست، عذرا. (1387). رابطه تاب­آوری و سخت­کوشی با موفقیت ورزشی در مداخلات روانی در ورزشکاران. روان‌شناسی معاصر، 3(2)، 38-49.

بهادری خسروشاهی، جعفر و هاشمی نصرت‌آباد، تورج. (1391). رابطه اضطراب اجتماعی، خوش­بینی و خودکارآمدی با بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان. مجله پزشکی ارومیه، 23(2)، 115-122.

تقی­لو، صادق و لطفی، حمیده. (۱۳۹۵). نقش واسطه­ای امیدواری در رابطه بین چشم‌انداز زمان و آشفتگی روان‌شناختی. مجله اندیشه و رفتار، 10(39)، ۹۵-۱۰۹.

جوشن لو، محسن؛ رستمی، رضا و نصرت‌آبادی، نصرت. (1385). بررسی ساختار عاملی مقیاس بهزیستی جامع. روان­شناسی تحولی، 3(9)، 35-51.

حسینی، زینب­السادات و امیری، حسن. (1394). رابطه بین تاب­آوری با اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهرستان اسلام­آباد غرب. نخستین کنفرانس بین­المللی جامع روان‌شناسی ایران.

خاکپور برازجانی، ساحل و حشمتی جدا، آرزو، (1395). بررسی اثر تعاملی استرس، سلامت روان، اضطراب و افسردگی با اهمال‌کاری تحصیلی. همایش بین­المللی استرس و بیماری­های روانی. تهران، دانشگاه علامه طباطبائی، 21 و 22 اردیبهشت.

داورنیا، رضا؛ شاکرمی، محمد و زهراکار، کیانوش. (1393). عوامل پیش­بین بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان. مجله دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 21(3)، 468-481.

ذرراتی، ناهید و خیر، محمد. (1393). پیش­بینی سلامت روان بر اساس ابعاد کمال­گرایی و اهمال­کاری در دانشجویان پزشکی. راهبردهای توسعه در آموزش پزشکی، 1(1)، 1-10.

رحیمیان بوگر، اسحق و اصغرنژاد فرید، علی‌اصغر. (1387). رابطه سرسختی روان‌شناختی و خودتاب­آوری با سلامت روان در جوانان و بزرگ‌سالان بازمانده زلزله شهرستان بم. مجله روان­پزشکی و روان‌شناسی بالینی، 14(1)، 62-70.

ستایشی اظهری، محمد؛ میرنسب، میر محمود و محبی، مینا. (1396). رابطه امیدواری و پیشرفت تحصیلی با نقش میانجی­گری اهمال‌کاری تحصیلی در دانش‌آموزان. نشریه آموزش و ارزشیابی، 10(37)، 125-142.

سلیمانی، اسماعیل و حبیبی، یعقوب. (۱۳۹۳). ارتباط تنظیم هیجان و تاب‌آوری با بهزیستی روان‌شناختی در دانش آموران. مجله روان‌شناسی مدرسه، 3(4)، ۵۱-۷۲.

سواری، کریم. (۱۳۹۰)، ساخت و اعتباریابی آزمون اهمال‌کاری تحصیلی. فصلنامه اندازه­گیری تربیتی، 5(2)، ۹۷-۱۱۰.

شیخی محسن؛ فتح­آبادی جلیل و حیدری محمود (1392). ارتباط اضطراب، خودکارآمدی و کمال­گرایی با اهمال­کاری. روان­شناسی تحولی، 9(35)، 283-295.

صیدی سارویی، محمد؛ فرهند، صدف؛ امینی، مرضیه؛ حسینی، سیده مریم. (1392). رابطه الگوهای ارتباطی خانواده، ویژگی­های شخصیتی با بهزیستی روان‌شناختی با واسطه‌گری تاب­آوری در بیماران ام. اس. مجله روش­ها و مدل­های روان‌شناختی، 3(11)، 17-38.

کجباف، محمدباقر؛ عریضی سامانی، سید حمیدرضا و خدابخشی، مهدی. (1385). هنجاریابی، پایایی و روایی مقیاس خوش­بینی و بررسی رابطه بین خوش‌بینی، خودتسلط­یابی و افسردگی در شهر اصفهان. مطالعات روان­شناختی، 2(1-2)، 51-68.

گل پرور، محسن و میرزایی، زینب. (1395). الگوی ساختاری تأثیر سرمایه روان‌شناختی بر موفقیت مسیر شغلی با توجه به میانجی تعهد و رضایت. پژوهش­نامه روان‌شناسی مثبت، 2(2)، 81-94.

لطفی عظیمی، افسانه؛ افروز، غلامعلی؛ درتاج، فریبرز و نعمت طاووسی، محترم. (1394). نقش مسند مهارگری و خودکارآمدی در پیش­بینی انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان. پژوهش در نظام­های آموزشی، 9(31)، 1-18.

محبی نورالدین وند، محمدحسین؛ شهنی ییلاق، منیجه و پاشاشریفی، حسن. (1393). رابطه سرمایه روان_شناختی (امید، خوش­بینی، تاب­آوری و خودکارآمدی) با هدف­های پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانشجویان سال اول. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 11(13)، 61-79.

موسوی نسب، سید محمد؛ تقوی، سید محمدرضا و محمدی، نوراله (1385). خوش­بینی و ارزیابی استرس: بررسی دو مدل نظری در پیش­بینی سازگاری روان­شناختی. مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمان، 13(2)، 111-120.

هاشمی نصرت­آباد، تورج؛ باباپور، جلیل و بهادری خسروشاهی، جعفر. (1391). نقش سرمایه روان‌شناختی در بهزیستی روانی با توجه به اثرات تعدیلی سرمایه اجتماعی. پایان‌نامه دانشگاه تبریز، کارشناسی ارشد.

Alexander, E. S., & Onwuegbuzie, A. J. (2007). Academic procrastination and the role of hope as a coping strategy. In Personality and Individual Differences 42 (7),  1301–1310. DOI: 10.1016/j.paid.2006.10.008.

Balkis, M. (2013). Academic procrastination, academic life satisfaction and academic achievement: The mediation role of rational beliefs about studying. In Journal of Cognitive and Behavioral Psychotherapies, 15 (1),  57–74.

Burnam, A., Komarraju, M., Hamel, R., & Nadler, D. R. (2014). Do adaptive perfectionism and self-determined motivation reduce academic procrastination? In Learning and Individual Differences, 36, 165–172. DOI: 10.1016/j.lindif.2014.10.009.

Carlton, B. S., Goebert, D. A., Miyamoto, R. H., Andrade, N. N., Hishinuma, E. S., Makini, G. K. & et al. (2006). Resilience, family adversity and well-being among Hawaiian and non-Hawaiian adolescents. In The International journal of social psychiatry, 52(4), 291–308. DOI: 10.1177/0020764006065136.

Cassidy, Simon (2016): The Academic Resilience Scale (ARS-30). A New Multidimensional Construct Measure. In Frontiers in psychology, 7, 1787. DOI: 10.3389/fpsyg.2016.01787.

Chapman, D. P., Perry, G. S., & Strine, T. W. (2005). The vital link between chronic disease and depressive disorders. In Prev Chronic Dis, 2(1), A14. Available online at http://www.cdc.gov/pcd/issues/2005/.

Ciarrocchi, J. W., & Deneke, E. (2006). Hope,optimism,pessimism, and spirituality as predictoral of Well-being controlling for personality. Research in the Social Scientific Study of Religion, 16,161-183.

Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). In Depression and anxiety, 18 (2),  76–82. DOI: 10.1002/da.10113.

Conversano, C., Rotondo, A., Lensi, E., Della Vista, O., Arpone, F., & Reda, M. A. (2010). Optimism and its impact on mental and physical well-being. In Clinical practice and epidemiology in mental health: CP & EMH, 6, 25–29. DOI: 10.2174/1745017901006010025.

Durakiewicz, T. (2016). A universal law of procrastination. In Physics Today, 69 (2).,11–12. DOI: 10.1063/PT.3.3064.

Ellis, A., & Knaus, W. J. (2002). Overcoming procrastination (Rev.ed). NY: American Library.

Fernie, B. A., McKenzie, A-M., Nikčević, A. V., Caselli, G., & Spada, M. M. (2016). The Contribution of Metacognitions and Attentional Control to Decisional Procrastination. In J Rat-Emo Cognitive-Behav Ther, 34(1), 1–13. DOI: 10.1007/s10942-015-0222-y.

Ferrari, J. R., & Tice, D. M. (1998). Procrastination as a Self-Handicap for Men and Women. A Task-Avoidance Strategy in a Laboratory Setting. In Journal of Research in Personality, 34(1), 73–83. DOI: 10.1006/jrpe.1999.2261.

Gagnon, J., Dionne, F., & Pychyl, T. A. (2016). Committed action. An initial study on its association to procrastination in academic settings. In Journal of Contextual Behavioral Science, 5 (2), 97–102. DOI: 10.1016/j.jcbs.2016.04.002.

Grunschel, C., Patrzek, J., & Fries, S. (2013). Exploring different types of academic delayers. A latent profile analysis. In Learning and Individual Differences, 23,  225–233. DOI: 10.1016/j.lindif.2012.09.014.

Hinsch, C., & Sheldon, K. M. (2013). The impact of frequent social Internet consumption. Increased procrastination and lower life satisfaction. In J. Consumer Behav, 12(6), 496–505. DOI: 10.1002/cb.1453.

Howell, A. J., & Watson, D. C. (2007). Procrastination: Association with achievement goal and learning Strategies. personality and Individual Differences, 43, 167-178.

Huber, M., Knottnerus, J. A., Green, L., van der Horst, H., Jadad, A. R., Kromhout, D., & Smid, H. (2011). In BMJ, p. 343. Available online at http://savenhshomeopathy.org/wp-content/uploads/2012/09/Huber-Definition-Health-BMJ-21.pdf.

Kathrin, M., Tannir, N. M. & Cohen, L. (2011). Treatment related optimism protectsquality of life in phase II clinical trial for metastatic renal cell carcinoma. Annals of Behavioral Medicine, 42(3), 313-320.

Kessler, R. C., Chiu, W. T., Demler, O., Merikangas, K. R., & Walters, E. E. (2005), Prevalence, severity, and comorbidity of 12-month DSM-IV disorders in the National Comorbidity Survey Replication. In Archives of general psychiatry, 62 (6), 617–627. DOI: 10.1001/archpsyc.62.6.617.

Keyes, C. L. M., & Ryff, C. D. (2003). Somatization and Mental Health: A Comparative study of the idiom of destress hypothesis. Hypothesis Social and Medicine, 57, 1833-1845.

Kim, K. R., & Seo, E. H. (2015), The relationship between procrastination and academic performance. A meta-analysis. In Personality and Individual Differences, 82, 26–33. DOI: 10.1016/j.paid.2015.02.038.

Klassen, R. M., Krawchuk, L. L., & Rajani, S. (2008). Academic procrastination of undergraduates. Low self-efficacy to self-regulate predicts higher levels of procrastination. In Contemporary Educational Psychology, 33(4), 915–931. DOI: 10.1016/j.cedpsych.2007.07.001.

Krypel, M. N., & Henderson-King, D. (2010). Stress, coping styles, and optimism. Are they related to meaning of education in students’ lives? In Social Psychology of Education, 13 (3), 409–424. DOI:10.1007/s11218-010-9132-0.

Larson, M. & Luthans, F. (2006). Potential added value of psychological capital in predicting work attittudes. Journal of leadership &Organizational Studies, 13(2), 45-62.

Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital. Measurment and relationship with performance and satisfacation. In Personnel Psychology, 60(3), 541–572. DOI: 10.1111/j.1744-6570.2007.00083.x.

Milgram, N., Toubiana, Y. (1999). Academic anxiety, academic procrastination, and parental involvement in students and their parents. In British Journal of Educational Psychology, 69 (3), 345–361. DOI: 10.1348/000709999157761.

Ozer, B. U., Demir, A., & Ferrari, J. R. (2009). Exploring academic procrastination among Turkish students. Possible gender differences in prevalence and reasons. In The Journal of Social Psychology, 149(2), 241–257. DOI: 10.3200/SOCP.149.2.241-257.

Rosário, P., Costa, M., Núñez, J. C., González-Pienda, J., Solano, P., & Valle, A. (2009). Academic procrastination: associations with personal, school, and family variables. In The Spanish journal of psychology, 12 (1), 118–127.

Ryff, C. D., Singer, B., Love, G. D. & Essex, M. J. (1998). Resilience in adulthood and later life: Defining features and dynamic processes. In J. Lomranz (Ed.), Handbook of aging and mental health: An integrative approach, 69–96.

Scheier, M. F., & Carver, C. S. (1992). Effects of optimism on psychological and physical well-being. Theoretical overview and empirical update. In Cogn Ther Res, 16 (2), 201–228. DOI: 10.1007/BF01173489.

Schouwenburg, H. (2005). On counseling the procrastinator in academic setting. FEDORA PSYCHE Conference, Groningen, The Nether lands.

Schraw, G., Wadkins, T., & Olafson, L. (2007). Doing the things we do. A grounded theory of academic procrastination. In Journal of Educational Psychology, 99 (1), 12–25. DOI: 10.1037/0022-0663.99.1.12.

Senécal, C., Koestner, R., & Vallerand, R. J. (1995). Self-Regulation and Academic Procrastination. In The Journal of Social Psychology, 135(5), 607–619. DOI: 10.1080/00224545.1995.9712234.

Schumacker, R. E. & Lomax, R. G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling, Lawrence Erlbaum association publishers, Mahwah, New Jersey and London.

Sirois, F. M. & Tosti, N. (2012). Lost in the Moment? An Investigation of Procrastination, Mindfulness, and Well-being. In J Rat-Emo Cognitive-Behav Ther, 30(4), 237–248. DOI: 10.1007/s10942-012-0151-y.

Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. In Psychological Inquiry, 13, 249–257.

Snyder, C. R., & Lopez, S. J. (2007). Positive psychology. The Scientific and Practical. London: SAGE.

Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., & Sigmon, S. T., et al. (1991). The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60, 570-585.

Solomon, L. J., & Rothblum, E. D. (1984). Academic procrastination. Frequency and cognitive-behavioral correlates. In Journal of Counseling Psychology, 31 (4), 503–509. DOI: 10.1037/0022-0167.31.4.503.

Stead, R., Shanahan, M. J., & Neufeld, R. W. J. (2010). I’ll go to therapy, eventually. Procrastination, stress and mental health. In Personality and Individual Differences, 49 (3), 175–180. DOI: 10.1016/j.paid.2010.03.028.

Steel, P. (2007). The nature of procrastination. A meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. In Psychological bulletin, 133(1), 65–94. DOI: 10.1037/0033-2909.133.1.65.

Steel, P., & Klingsieck, K. (2013). Oxford Bibliographies Online Datasets.

Tice, D. M., & Baumeister, R. F. (2016). Longitudinal Study of Procrastination, Performance, Stress, and Health. The Costs and Benefits of Dawdling. In Psychol Sci, 8(6), 454–458. DOI: 10.1111/j.1467-9280.1997.tb00460.x.

Van Eerde, W. (2003). Procrastination at work and time management training. In The Journal of psychology, 137(5),  421–434. DOI: 10.1080/00223980309600625.

Wolff, S. (1995). The concept of resilience. Australian and New Zealand of Psychiatry, 29, 565-574.