اصول طراحی فضاهای باز دانشگاهی مبتنی بر سرزندگی خلاق و تعامل اجتماعی از نگاه متخصصان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان

2 دانشیار معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران

3 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی

چکیده

هدف از این پژوهش ارائه اصول برای طراحی فضاهای باز دانشگاهی مبتنی بر افزایش سرزندگی خلاق و تعاملات اجتماعی است. در این پژوهش از روش تحقیق تلفیقی (کیفی کمّی) استفاده شده است. جامعه موردمطالعه متخصصین رشته معماری و شهرسازی بوده و از طریق روش نمونه‌گیری شبکه‌ای (گلوله برفی) و حجم نمونه از طریق اشباع نظری انجام پذیرفته که از عوامل استخراج شده است، به دست آمد. همچنین پس از مصاحبه باز پاسخ با متخصصین از تکنیک کدگذاری باز و محوری استفاده شد و به روش پیمایش اکتشافی دلفی توسط 20 نفر از اعضای هیأت علمی معماری و شهرسازی دانشگاه‌ها در شهر تهران و بعدازآن نتایج از طریق جدول هدف محتوی به پرسشنامه تبدیل شد و طی 2 مرحله، پرسشنامه تکمیل شده است. برای تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده بر اساس تحلیل عامل Q نتایج استخراج و درنهایت تأثیرگذارترین عوامل بر فرآیند سرزندگی خلاق و تعاملات اجتماعی از هر یک از صفات فضایی مشخص شده است. ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ابعاد اجتماعی، کالبدی، طراحی و روان‌شناختی محیط بر فضاهای باز دانشگاهی ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار است.

کلیدواژه‌ها


ادواردز، برایان. (1386). معماری دانشگاه، ترجمه حمیدرضا عظمتی، محمد باقری، تهران: انتشارات هنر و معماری.

پاک‌نژاد، جهانشاه. (1384). راهنمای طراحی فضاهای شهری در ایران، وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت شهرسازی و معماری.

جلالی، رستم. (1391). نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی. نشریه تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 1(4)، 320-310.

دانشپور، سید عبدالهادی و چرخچیان، مریم. (1386). فضای عمومی و عوامل مؤثر بر حیات جمعی، مجله علمی پژوهشی باغ نظر، 4(7)، 28-19.

رعیتی، مهرانه. (1395). تبیین معیارهای طراحانه زمین‌بازی پارک‌های شهری از منظر سرزندگی کودک، رساله‌ی دکترا دانشگاه. علم و صنعت، تهران.

کوکبی، افشین؛ پورجعفر، محمدرضا و تقوایی، علی‌اکبر. (1391). معیارهای ارزیابی کیفیت زندگی شهری در مراکز شهری. مجله هویت شهر، ج1، 13،13-6.

لنگ، جان. (1383). آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، ترجمه علیرضا عینی فر، چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

نوروزیان ملکی، سعید. (1392). معیارهای طراحانه ارتقای سرزندگی محلات مسکونی. (واحد همسایگی بانشاط و سرزنده). رساله­ی دکترا دانشگاه. علم و صنعت، تهران.

Altman, I. (1993). Dialectics, Physical Environments,and Personal Relationships. Communication Monographs, 60, 26-34.

Carmona, M. (1999). Review: Anastasia Loukaitou-Sideris and Tridib Banerjee (1998) Urban Design Downtown - Poetics and Politics of Form, Berkeley, University of California Press. Built Environment, 25(1), 81-82.

Carr, S., Francis, M., Rivlin, L. G. & Stone, A. M. (1992). Public Space, Cambridge University Press. Cambridge.

Dunnet, N., Swanwick, C., & Woolley, H. (2002). Improving Urban Parks, Play Areas and Green Spaces. Dep. Landsc. University of Sheffield.

Gehl architects. (1987), Public Space and Public Life Study, http,//www.gehlarchitects.dk/index.htm -Geoghegan, J. (2002). The value of open spaces in residential land use. land use policy, 19, 91-98.

Hajer, M. & Rijendorp, A. (2001), In Search of the New Public Domain, Analysis and Strategy. Rotterdam, NAi Publishers.

Hoffman, F., & Gardner, R. (1983). Evaluation of uncertainties in environmental radiological assessment models. In J. Till & H. Meyer (Eds.), Radiological assessments, A textbook on environmental dose assessment. Washington DC.

Hsu, D. T., Sanford, B. J., Meyers, K. K., Love, T. M., Hazlett, K. E., Wang, H., ... & Koeppe, R. A. (2013). Response of the μ-opioid system to social rejection and acceptance. Molecular psychiatry, 18(11), 1211-1217.

Lansing, J. B., & Marans, R. W. (1969). Evaluation of neighborhood quality. Journal of the American Institute of Planners, 35(3), 195-199.

Lennard, S. H. C., & Lennard, H. L. (1984). Public life in urban places: social and architectural characteristics conducive to public life in European cities. Gondolier PressImcl Council.

Lennard, S. H. C., & Lennard, H. L. (1993). Public life in urban places: social and architectural characteristics conducive to public life in European cities. Gondolier PressImcl Council.

Leslie, E., Saelens, B., Frank, L., Owen, N., Bauman, A., Coffee, N., & Hugo, G. (2005). Residents’ perceptions of walkability attributes in objectively different neighbourhoods: a pilot study. Health & place, 11(3), 227-236.

Little, B. R. (1983). Personal projects, A rationale and method for investigation. Environment and Behavior, 15, 273-309.

Lyndhurst, B. (2004) Liveability & Sustainable Development, Bad Habits & Hard Choices. London, Final Report for the Office of the Deputy Prime Minister.

Ozguner, H., & Kendle, A. D. (2006). Public attitudes towards naturalistic versus designed landscapes in the city of Sheffield (UK). Landsc. Urban Plan, 74,139-157.

Peet, R. (1985). The Social Origins of Environmental Determinism. Annals of the Association of American Geographers, 75(3), 309-333.

Proshansky, H. M., Fabian, A. K., & Kaminoff, R. (1983). Place-identity: Physical world socialization of the self. Journal of environmental psychology, 3(1), 57-83.

Smith, T., Nelischer, M. & Perkins, N. (1997). Quality of an urban community, a framework for understanding the relationship between quality and physical form. Landscape and Urban Planning, 39, (2-3), pp. 229-241.

Thiel, P. (1997). People, Paths and Purposes, Notations for a Participatmy Envirotecture. Seattle and London, University of Washington Press.

Van-Kamp, I., Leidelmeijer, K., Marsman, G. & de-Hollander, A. (2003) Urban environmental quality and human well-being. Towards a conceptual framework and demarcation of concepts; a literature study. Landscape and Urban Planning, 65, (1-2), pp. 5-18.