رابطه تعهدسازمانی و رفتار شهروندی سازمانی با انگیزش در کار ( مورد مطالعه دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی ،گروه مدیریت ،واحد کرمان ، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان،ایران

2 استاد یار ،گروه مدیریت ، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی،کرمان،ایران(نویسنده مسئول)

3 استاد یار ،گروه مدیریت ، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی،کرمان،ایران

10.22034/jiera.2020.206849.2126

چکیده

پژوهش با هدف تبیین رابطه بین تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی با انگیزش در کار در بین کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان شامل 15 واحد دانشگاهی و به روش توصیفی – تحلیلی انجام گرفته است. جامعه آماری 2428 نفر از کارکنان واحد های دانشگاهی آزاد اسلامی بوده که تعداد332 نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسش نامه تعهدسازمانی آلن و می یر (1990)، پرسش نامه رفتار شهروندی سازمانی اورگان و فارح (1997) و پرسش نامه محقق ساخته انگیزش در کار می باشند. برای روایی پرسش نامه ها از روش kmo و برای پایایی آن از روش آلفای کرونباخ استفاده گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر استفاده شده است و فرضیه ها از نرم افزار Lissrel و spss21 تحلیل شده است . درخصوص توصیف و تبیین مولفه های متغیر تعهد سازمانی، مولفه های تعهد تکلیفی، تعهد مستمر و تعهد هنجاری با ارزش و بار عاملی بالا تایید گردیدند. در خصوص تبیین مولفه های رفتار شهروندی سازمانی، مولفه های نوع دوستی، وجدان کاری، رفتار مدنی، محافظت از منابع سازمان و آداب اجتماعی با ارزش و بارعاملی بالا مورد تایید ودرخصوص توصیف و تبیین مولفه های متغیر انگیزش، مولفه های ویژگی‌های شغلی، معنویت در کار، هدف گذاری، برابری و وسیله ای با ارزش و بارعاملی بالا مورد تایید قرار گرفتند. نتایج حاصل همچنین نشان داد که بین تعهد سازمانی وانگیزش رابطه مستقیم و معنادار، و بین رفتار شهروندی سازمانی و انگیزش نیز رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


احمدی چگنی، س. نیسی، ع. و ارشدی، ن. (1394). رابطه متغیرهای شخصیتی و سازمانی با انگیزش شغلی، مجله علوم رفتاری، 9(2)، 147-157.
امامی، م. (1387). تعهد سازمانی و عوامل مؤثر بر آن، مجله راهبرد انجمن پردیس قم دانشگاه تهران، 4(1)، 127-144.
انتصار فومنی، غ. (1394). رابطه انگیزش شغلی، دلبستگی شغلی و تعهد سازمانی معلمان با بهره وری مدیران در سازمان آموزش و پرورش استان زنجان، مجله مدیریت بهره وری، 8(32)، 171-190.
بازرگان، ع. (1397). ارزشیابی آموزشی (مفاهیم، الگوها و فرآیند عملیاتی). تهران، انتشارات سمت.
بهادری، م. ک، بابایی، م. و مهرابیان، ف .(1391). به اولویت بندی مؤلفه‏های مؤثر بر انگیزش شغلی درکارکنان یک مرکز نظامی به روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، مجله طب نظامی، 14(4)، 236-243.
بیکی، ف. (1396). بررسی مقایسه‏ای تأثیر انگیزش درونی بر ادراک تعهد سازمانی کارکنان دانشکده‏های پیراپزشکی و بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گلستان در سال تحصیلی، فصلنامه نسیم تندرستی، 12(2)، 26-49.
حاجی بزرگی، ج. و هادیان، ا. (۱۳۹۵). بررسی تأثیر انگیزش بر تعهد سازمانی کارکنان بانک قوامین غرب تهران، کنفرانس بین المللی مدیریت و حسابداری، تهران: موسسه آموزش عالی نیکان.
حسینی، س. میرزایی، م. فاریابی، ر. مختاری اردکان، ا. و شاکر اردکان، م. (1392). عوامل مؤثر در انگیزش شغلی اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی یزد: کاربرد تئوری انگیزش هرزبرگ، مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 13 (12)، 1040- 1050.
خلقی فرد، ص. صالحی، م. فانی، ح. (1393). ارتباط بین انگیزش شغلی و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان ستادی و معاونت‏های دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، مجله ارمغان دانش، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، 19(6)، 553-561.
رمضانی، ا. یحیی زاده فر، م. شیر خدایی، م. (1392). بررسی تأثیر رفتار شهروندی سازمانی بر عملکرد دانشگاه‏ها و مؤسسات آموزش عالی، مورد مطالعه دانشگاه مازندران، فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، 5(2)، 51-75.
زیار، س. ممتاز منش، ن. احمدی، س. ابدی، ع. احمدی، ف. (1395). بررسی عوامل مؤثر بر انگیزش شغلی اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بر اساس تئوری دو عاملی هرزبرگ در سال 1394، مجله توسعه‏ی آموزش در علوم پزشکی، 9(23)، 20-30.
عسگریان، م. و باقری، ش. (1391). بررسى انگیزش شغلى اعضاى هیئت علمى معاونت آموزشى ناجا بر اساس نظریه دو عاملى هرزبرگ، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامى، 7(1)، صص 739.
فتاحی، ر. رحیم پور، م. و شیرزاد، س. (1395). نقش عوامل مؤثر بر ایجاد انگیزش شغلی کارنان امور مالیاتی ارومیه، فصلنامه اقتصاد و مالیات، 3(2)، 133-154.
مرادی، م. بابایی، م. و صالحی ساداتی، س. (1394). مدل یابی تأثیر انگیزش شغلی بر رفتارهای شهروندی سازمانی کارکنان ادارات ورزش و جوانان استان چهارمحال و بختیاری، مجله مدیریت ورزشی، 7(3)، 383- 367.
هومن، ح. (1387). مدل یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم افزار لیزرل. تهران: سمت.
Abdülkadir AKTURAN, A and ÇEKMECELIOĞLU, H.G,2016, The Effects of Knowledge Sharing and Organizational Citizenship Behaviors on Creative Behaviors in Educational Institutions, Procedia Social and Behavioral Sciences 235, 342 – 350
Abu Elanain, H. M., (2008). “An investigation of the relationship of openness to expericnce and organizational citizenship behaviours”. Journal of American Academy of Business, Cambridge: 13(1); ABI/INFORM Global P:72.
Ahmadi Chagni, S, Nisea, Seniority, N 1394, The Relationship between Personality and Organizational Behaviors with Job Motivation, Journal of Behavioral Sciences, Vol. 9, No. 2, Pages 147157.
Allen, N.J.,and Meeyer, J.P. (1990). The measurement and antecedents of effective continuance and normative commitment to the organization. Journal of occupational psychology, 63, 1 – 18.
Anthesar Fomenji, Gh., 1394, The relationship between job motivation, occupational attachment and organizational commitment of teachers with productivity of managers in Zanjan province educational organization, Journal of Productivity Management, 2008, pp. 171190
Antonaki, X.E and Trivellas, P, 2014, Psychological Contract Breach and Organizational Commitment in the Greek Banking Sector: The mediation effect of Job satisfaction, Procedia Social and Behavioral Sciences 148, 354 – 361
Asgharian, M. and Bagheri, S., (2012), Investigating the motivation of the faculty members of the NAJO on the basis of Herzberg's two-factor theory, Journal of Management Studies, 7 (1), pp. 739.
Aslam R. (2012). Investigating relationship of OCB with job satisfaction organizational commitment and turnover intensions. Management journal. 1(9), 90-100.
Aysonk, H. L. (1983). Autobiography Sanfarancisvo W.H Freeman
Bessell, I., Dicks, B., Wysocki A., Kepner, K., (2012). Undestanding motivation: an effective tool for managers. Univercity of Florida Institute of Food and Agricultural Sciences. [cited 2004 sep10]. Available from: http://edis.ifas.ufl.edu/pdffiles/HR/HR01700.p
Bickie, F, 1396, A Comparative Study of the Impact of Internal Motivation on Perceived Organizational Commitment among the Departments of Paramedicine and Health Sciences of Golestan University of Medical Sciences in the academic year of 1994, Nasim Trendersti Quarterly Journal.
Carpenter, J. (2008), organizatuinal citizenship and student achievement, journal of cross Disciplinary in perspective Education,1,1,P.5851.
Castro, C. B., Armario, E.M., and Ruiz, D. M. (2004). The Influence of Employee Organizational Citizenship Behavior on Customer Loyalty. International Journal of Service Industry Management,15,1, 2753.
Chatzopoulou, M.,A. Vlachvei and Th. Monovasilis, (2015), Employee’s Motivation and Satisfaction in light of Economic Recession: Evidence of Grevena PrefectureGreece, Procedia Economics and Finance 24,136 – 145
Chicheng, C., Tsai, C., & Chen, M. (2011). The organizational citizenship bahaviors and organizational Commitments of organizational members influences the effects of organizational learning. International Journal of Trade, Economics and finance, 2(1), 6166
Çınar, O., Fatih, K & Aliogullari, Z. D, (2013), The relationship between organizational silence and organizational citizenship behavior: a survey study in the province of Erzurum, Turkey, Procedia Social and Behavioral Sciences 99, 314 – 321.
DarteyBaah, K & Amoako.G. K. (2011). Application of Frederick Herzberg’s TwoFactor theory in assessing and understanding employee motivation at work: a Ghanaian Perspective, European Journal of Business and Management, 3,9,P.19.
David, P. Baker, Anrea, M. Amodeo, Kelley, J. Krokos, Anthony, S. & Heidi H. (2010). Assessing teamwork attitudes in healthcare: development of the TeamSTEPPS teamwork attitudes questionnaire. QualSaf Health Care 19: 1 – 4.
Dirican, A & Erdil,O. (2016). An Exploration of Academic Staffs Organizational Citizenship Behavior and Counterproductive Work Behavior in Relation to Demographic Characteristics, Procedia Social and Behavioral Sciences 235, 351 – 360.
Emami, M., 2008, Organizational Commitment and its Effective Factors, Journal of Strategy of the Campus Campus of Qom University, No. 1, Pages 127144.
Erdhiem J, Wang M, Zickar M. (2006). Linking the big five personality constructs to organizational commitment. J Personal Individ Differ;41(5):959–70.
Fareh, J.L. (1997). Impetus for action: a Cultural Analysis of Justice and organizational citizenship behavior in Chinese society, administrative science Quarterly,42, P. 444421.
Farewell, M. K, Babaei, M. and Mehrabian, F (1391), Prioritizing the Effective Components on Job Motivation in Employees of a Military Center by Analytical Hierarchy Process (AHP), Journal of Military Medicine, Vol. 14, No. 4, pp. 236243.
Fattahi, R., Rahimpour, M. and Shirzad, S., 1395, The Role of Factors Influencing the Motivation of Employees of Urmia Tax Affairs, Journal of Economics and Taxation, Volume 3, Number 2 and 3, Serial No. 4, 5, pp. 133154
Gilbert, S. & Lanschinger, H. K. S. & Lieter, M. (2010). The mediating effect of burnout on the relationship between structural empowerment and organizational citizenship behaviours. Journal of Nursing Management. 18(3): 339–348.
Guseva, S, Dombrovskis, V, Capulis, S, (2014). Personality Type and Peculiarities of Teacher's Professional Motivation in the Context of Sustainable, Procedia Social and Behavioral Sciences, (112) 7, 133140.
Haji bozorghi, Jafar and Amir Hadian, 1395, Investigating the Impact of Motivation on Organizational Commitment of Ghavamin Bank of Tehran Employees, International Conference on Management and Accounting, Tehran, Nikan Institute of Higher Education.
Hanaysha, J. (2016). Examining the Effects of Employee Empowerment, Teamwork, and Employee Training on Organizational Commitment, Procedia Social and Behavioral Sciences 229, 298 – 306
Hanaysha,J. (2016). Testing the Effects of Employee Engagement, Work Environment, and Organizational Learning on Organizational Commitment, Procedia Social and Behavioral Sciences 229, 289 – 297
Harwiki, W, (2016)., The Impact of Servant Leadership on Organization Culture, Organizational Commitment, Organizational Citizenship Behaviour (OCB) and Employee Performance in Women Cooperatives, Procedia Social and Behavioral Sciences 219, 31, 283–290.
Hooman, Heydar Ali (1387), Structural Equation Modeling Using LISREL Software, Second Edition, Tehran: Side Publications.
Kalkavan, S And Katrinli, A. (2014). The Effects Of Managerial Coaching Behaviors On The Employees’ Perception Of Job Satisfaction, Organisational Commitment, And Job Performance: Case Study OnInsurance Industry In Turkey, Procedia Social and Behavioral Sciences 150, 1137 – 1147.
Kasaa, M and Hassan,Z, 2015, The Role of Flow between Burnout and Organizational Citizenship Behavior (OCB) among Hotel Employees in Malaysia, Procedia Social and Behavioral Sciences 211, 199 – 206
Khalaghi Fard, S., Salehi, M. and Fani, H., 1393, Relationship between job motivation and organizational citizenship behavior of staff and associate members of Yasouj University of Medical Sciences, Armaghan Danesh Journal, Yasuj University of Medical Sciences, Volume 19, Issue 6, Serial Number 89, pp. 553561
Khoshnevis, H & Tahmasebi, A, (2016). The Motivation System in a Governmental Organization, Procedia Social and Behavioral Sciences 230, 212 – 218.
Kutz, Raymond A. & Donna T. (1990). Work Motivation. American psychologist, 45,2, and An Integrative Model of work Attitudes Human Performance. Vol.3,
Lee, M.T & Raschke, R. L, (2016). Understanding employee motivation and organizational performance: Arguments for a settheoretic approach, Journal of Innovation & Knowledge 1, 162–169
Lochan Dhar, R, (2015), Service quality and the training of employees: The mediating role of organizational commitment, Tourism Management 46, 419e 430.
Magdalena, S.M. (2014). The Effects of organizational citizenship behavior in the academic environment. Procedia Social and Behavioral Sciences; 127: 73842
Meyer, j. p., Sunley, D. J., Herscovitch, L, To Polny Tsky, L. (2002). Affective, continence, and normative commitment to the organization: a metaanalysis of antecedents, correlates and cones quinces, journal of vocational behavior, 61, 2025.
Moradi, M. R, Babaei, M, and Salehi Sadatti, S. Q, 1394, Modeling the effect of job motivation on organizational citizenship behaviors of employees of sport and youth departments of Chaharmahal va Bakhtiari province, Sport Management Magazine, Volume 7, Issue 3, Pages 383 367.
Moradi, M. R, Babaei, M, Salehi Sadatti, S. Q 1394, Modeling the effect of job motivation on organizational citizenship behaviors of employees of sport and youth departments of Chaharmahal va Bakhtiari province, Sports management, Volume 7, Issue 3, Pages 367383
Ortega, M.S & Rocío GálvezGarcía, R.G, (2017). Motivations and decisive factors in women's entrepreneurship. A gender perspective in education and professional guidance, Procedia Social and Behavioral Sciences 237, 1265 – 1271.
Paşaoğlu, D, (2015). Analysis of the Relationship Between Human Resources Management Practices and Organizational Commitment from a Strategic Perspective: Findings from the Banking Industry, Procedia Social and Behavioral Sciences 207, 315 – 324
Pinder, C. (2001). Work Motivation in Organizational Behavior, Upper Suddle River, N. J: PrenticeHall.
Porter., L. W., steers, (1974), Motivation and Management, J.W. McGuire (Ed), Contemporary management: Issue and viewpoint, Englewood cliffs, N. J., Prentice Hall.
Rabiatul, W. A. & Agus, B. P. (2012). The Relationship between Soft TQM and Organizational Citizenship Behavior: A Case of Islamic Banks in Indonesia. International Review of Sciences and Humanities. 2 (2): 213226.
Ramezani A, Yahyazadefar M. and Shir Khodaei, M., 1392, The Effect of Organizational Citizenship Behavior on the Performance of Universities and Higher Education Institutions, Case Study of Mazandaran University, Quarterly Journal of Iranian Higher Education Institutions, Vol. 5, No. 2, Pages 5175.
Raudeliūnienė, J & Kavaliauskienė, L. M, 2014, Analysis of factors motivating human resources in public sector, Procedia Social and Behavioral Sciences 110, 719 – 726.
Serim, H., Demirbağ,O and Uğur Yozgat,U., (2014), T he effects of employees’ perceptions of competency models on employability outcomes and organizational citizenship behavior andthe moderating role ofsocial exchange in this effect, Procedia Social and Behavioral Sciences 150, 1101 – 1110
Urichuk, Bob, (2009), Employee motivation – Dose it improve performance, productivity, keep then motivated and loyal, career buildersclub.com
Vetráková, M and Mazúchová,D, 2016, Draft of Management Model of Work Motivation in Hotels, Procedia Social and Behavioral Sciences 230, 422 – 429
Yih Goh, C and Marimuthu, M, 2016, The Path towards Healthcare Sustainability: The Role of OrganisationalCommitment, Procedia Social and Behavioral Sciences 224, 587 – 592
YILDIRIM,O, 2014, The Impact of Organizational Communication on Organizational Citizenship Behavior: Research Findings, Procedia Social and Behavioral Sciences 150, 1095 – 1100
Yozgata, U and Güngörmez, D, 2015, The Mediating Role of SocialIntegration on the Effect of Proactive Socialization Tactics Applied by Newcomers on Their Organizational Commitment, Procedia Social and Behavioral Sciences 207, 462 – 471
Zainabadi and colleagues (2008), Organizational Citizenship Behavior, Teachers, Analyzing on Nature, Methodology of Research, Presentations and Postings, Educational Innovation Schedule, No.28, Seventh, Winter, 2008.
Zeinabadi, H, 2010, Job satisfaction and organizational commitment as antecedents of Organizational Citizenship Behavior (OCB) of teachers, Procedia Social and Behavioral Sciences 5, 998–1003
Ziar, S., Momtaz Manesh, N, Ahmadi, S., Ebadi, A., and Ahmadi, F, 1395, The Study of the Factors Affecting the Job Motivation of Faculty Members of Shahid Beheshti University of Medical Sciences Based on the Herzberg Two-Factor Theory in 1394, Journal Development of Education in Medical Sciences, Volume 9, Issue 23, Pages 2030.