نقش میانجی ذهن آگاهی در رابطه بین اشتیاق تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان دختر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی ‌تربیتی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان، ایران.

2 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

3 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

10.22034/jiera.2020.174736.1835

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی ذهن‏آگاهی در رابطه بین اشتیاق تحصیلی با سرزندگی تحصیلی بود. بدین منظور در این مقاله از روش توصیفی- همبستگی استفاده شد. جامعه‏ی پژوهش عبارت از کلیه دانش‌آموزان دختر دوره‏ی دوم متوسطه زنجان در سال تحصیلی 97- 1396، به تعداد 4834 بود و 10 مدرسه به روش نمونه‏گیری تصادفی خوشه‏ای چندمرحله‏ای، از 17 مدرسه‏ی دو ناحیه آموزش‌وپرورش، انتخاب و از 40 کلاس، تعداد 400 نمونه به‌صورت تصادفی برگزیده شد. داده‌ها از طریق پرسش‏نامه‏های سرزندگی تحصیلی حسین‏چاری و دهقانی‌زاده (1391)، اشتیاق تحصیلی فردریکز، بلومنفیلد، پاریس (2004) و ذهن‏آگاهی فرایبورک (2006) جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از روش همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر انجام شد. یافته‏های پژوهش حاکی از برازش مدل و تأیید کلیه‏ی فرضیه‏های پژوهش بود. نتایج نشان‏ داد، اشتیاق تحصیلی علاوه بر این‏که به‌صورت مستقیم با سرزندگی تحصیلی رابطه مثبت و معنادار داشت، با 10/=0(bو (05/0>p)، به‌صورت غیرمستقیم نیز از طریق ‏ذهن‏آگاهی با سرزندگی تحصیلی دارای رابطه مثبت و معنادار بود، با 094/0 = bو (01/0p<). با توجه به نقش اشتیاق تحصیلی و ذهن‏آگاهی در سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان توصیه می‏شود برنامه‏های آموزش‌وپرورش به‌گونه‌ای سازمان‌دهی شود که زمینه‏ی ارتقای سرزندگی تحصیلی از طریق اشتیاق تحصیلی و ذهن‏آگاهی فراهم آید.

کلیدواژه‌ها


حسین‏چاری، م.، و دهقانی‏زاده، م. (1391). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوی ارتباطی خانواده، نقش واسطه‏ای خودکارآمدی. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 4(2)، 22-74.

دهقانی‏زاده، م.، حسین‏چاری، م.، مرادی، م.، و سلیمانی‏خشاب، ع. (1393). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوهای ارتباطات خانواده و ساختار کلاس با نقش واسطه‌ای ابعاد خودکارآمدی. روان‌شناسی ‏تربیتی، 10(32)، 1-30.

رستمی، چ.، جهانگیر‏لو، ا.، سهرابی، ا.، و احمدیان، ح. (1395). نقش انعطاف‌پذیری شناختی و ذهن‌آگاهی در پیش‌بینی اهمال‌کاری دانشجویان. مجله‌ علوم پزشکی زانکو دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 17 (53)، 50-60.

سعادت، ت. (1396). نقش واسطه‏ای اشتیاق تحصیلی در تبیین رابطه مهارت‏های ارتباطی و سازگاری دانش‌آموزان دختر دوره اول متوسطه ناحیه 4 شهر شیراز. پایان‏نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت.

سعدی‏پور، ا. (1396). تأثیر آموزش ذهن‏آگاهی بر حافظه‏ کاری و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 5، 18(2)، 91-99.

شب‏افروز، م.، جوادی علمی، ل.، جنگی، س.، و افروز، غ. (1396). نقش سرزندگی تحصیلی و اشتیاق به مدرسه در جلوگیری از مشکلات تحصیلی دانش‌آموزان. چهارمین کنفرانس بین‌المللی نوآوری‌های اخیر در روان‌شناسی، مشاوره و علوم رفتاری.

طهماسب‏زاده شیخلار، د.، شیخی، م.، و عظیم‏پور، ا. (1396). نقش بهزیستی اجتماعی و فرسودگی تحصیلی در پیش‏بینی اشتیاق تحصیلی دانشجویان. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 11(2)، 85-89.

عباسی، م.، اعیادی، نر.، شفیعی، ه.، و پیرانی، ذ. (1394). نقش بهزیستی اجتماعی و سرزندگی تحصیلی در پیش‏بینی اشتیاق تحصیلی دانشجویان پرستاری. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 8(6)، 49-54.

عماد، س.، آتش‏پور، س ح.، و ذاکرفر، م. (1396). نقش تعدیلی ذهن‏آگاهی و پذیرش در پیش‏بینی بهزیستی روان‌شناختی بر اساس کمال‏گرایی دانشجویان. پژوهش‏نامه روان‌شناسی مثبت، 2(7)، 49-66.

قاسمی جوبنه، ر.، عرب‏زاده، م.، جلیلی نیکو، س.، محدعلی‏پور، ز.، و محسن‏زاده، ف. (1394). بررسی روایی و پایایی نسخه فارسی فرم کوتاه پرسشنامه ذهن‏آگاهی فرایبورگ. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 14(2)، 137- 150.

میرزایی، ا.، و شعیری، م ر. (1397). بررسی اثربخشی الگوی درمانی کاهش استرس بر اساس ذهن‏آگاهی بر عواطف مثبت و منفی و نشانگان افسردگی. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 61 (1)، 864-867.

یاوری، ه.، درتاج، ف.، و اسدزاده، ح. (1395). بررسی اثربخشی آموزش امید بر سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 10(35)، 21-33.

Abbasi. M., Aayadi. N., Shafiee. H. (2016). Role of Social Well-Being and Academic Vitality in Predicting the Academic Motivation in Nursing Students. Educ Strategy Med Sci. 8 (6):49-54. [In Persian]

Ahmadi, R. (2017). Investigating Structural Relationships of Hardiness of Psychology, Competition, Education, Eagerness and Progression with Educational Burnout of Secondary School Student in Urmia. Master's thesis, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University. [In Persian]

Archambault, I., Janosz, M., Fallu, J. S., & Pagani, L. S. (2009). Student engagement and its relationship with early high school dropout. Journal of adolescence, 32(3), 651-670.

Baker, J. A., Clark, T. P., Maier, K. S., & Viger, S. (2008). The differential influence of instructional context on the academic engagement of students with behavior problems. Teaching and Teacher Education, 24(7), 1876-1883.

Buchheld, N., Grossman, P., & Walach, H. (2001). Measuring mindfulness in insight meditation (Vipassana) and meditation-based psychotherapy: The development of the Freiburg Mindfulness Inventory (FMI). Journal for Meditation and Meditation Research, 1(1), 11-34.

 Comerford, J., Batteson, T., & Tormey, R. (2015). Academic Buoyancy in Second Level Schools: Insights from Ireland. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 197, 98-103.

Dehghanizadeh, M., Hossein Chari, M. (2013). Educational vitality and perception of Family Family, Interactive Self-efficacy. Journal of Educational and Study Studies. 4 (2), 21-47. [In Persian]

Emad. S., Atashpour. H., Zakerfar. M. (2016).Moderating Role of the Mindfulness and Acceptance in Predicting Psychological Well-Being based on Perfectionism in University Students. Positive Psychology Research. 2 (7), 49-66. [In Persian]

Emanuel, A. S., Updegraff, J. A., Kalmbach, D. A., & Ciesla, J. A. (2010). The role of mindfulness facets in affective forecasting. Personality and Individual Differences, 49(7), 815-818.

Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: Potential of the concept, state of the evidence. Review of educational research, 74(1), 59-109.

Garver, M. S., & Mentzer, J. T. (1999). Logistics research methods: employing structural equation modeling to test for construct validity. Journal of business logistics, 20(1), 33-57.

Ghasemi Jobaneh R, Arab Zadeh M, Jalili Nikoo S, Mohammad Alipoor Z, Mohsenzadeh F. (2015). Survey the Validity and Reliability of the Persian Version of Short Form of Freiburg Mindfulness Inventory. JRUMS. 14 (2):137-150. [In Persian]

Greenwoood, J., Horton, D. J. & Utley, S. (2012). Parental influences on achievement motivation and student engagement. In S. L. Christenson, A. L. Reschly, & C. Wylie (Eds.), The handbook of research on student engagement (pp. 315–342). New York: Springer.

Hicks, R. E., & Wu, F. M. Y. (2018). Psychological capital as mediator between adaptive perfectionism and academic procrastination. GSTF Journal of Psychology (JPsych), 2(1), 1-10.

Hoe, S. L. (2008). Issues and procedures in adopting structural equation modeling technique. Journal of applied quantitative methods, 3(1), 76-83.

Hoelter, J. W. (1983). The analysis of covariance structures: Goodness-of-fit indices. Sociological Methods & Research, 11(3), 325-344.

Hosseinchari, M, Dehghani Zadeh, M. (2013). Journal of Education Teaching and Learning,4(2),22-74. [In Persian].

Kabat-Zinn, J. (2002). Commentary on Majumdar et al.: Mindfulness meditation for health. The Journal of Alternative & Complementary Medicine, 8(6), 731-735.

Kabat‐Zinn, J. (2003). Mindfulness‐based interventions in context: past, present, and future. Clinical psychology: Science and practice, 10(2), 144-156.

Kabat-Zinn, J., & Hanh, T. N. (2009). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Delta.

Kline, R. B. (2010). Promise and pitfalls of structural equation modeling in gifted research, 147-169.

Lee, J., & Shute, V. J. (2010). Personal and social-contextual factors in K–12 academic performance: An integrative perspective on student lerning. Educational psychologist, 45(3), 185-202.

Martin, A. J. and Marsh, H. W. (2006). Academic buoyancy and its psychological and educational correlates: A construct validity approach. Psychology in the Schools, 43(3), 267-282.

Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2008). Academic buoyancy: Towards an understanding of students' everyday academic resilience. Journal of school psychology, 46(1), 53-83.

Martin, A. J., Colmar, S. H., Davey, L. A., & Marsh, H. W. (2010). Longitudinal modelling of academic buoyancy and motivation: Do the 5Cs hold up over time? British Journal of Educational Psychology, 80(3), 473-496.

Miller, S., Connolly, P., & Maguire, L. K. (2013). Wellbeing, academic buoyancy and educational achievement in primary school students. International Journal of Educational Research, 62, 239-248.

Mirzaee. E., Shairi. M. R. (2018). Evaluation of effectiveness of mindfulness-based stress reduction model on Positive and Negative Affects and Depression syndrome. Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences. 61, (1) 864-876. [In Persian]

Reeve, D. K., Greeson, J. M., Brainard, G. C. & Rosenzweig, S. (2004). Mindfulness-based stress reduction and health-related quality of life in a heterogeneous patient population. General Hospital Psychiatry, 23, 183–192.

Robinson, C., & Snipes, K. (2009). Hope, optimism and self-efficacy: A system of competence and control enhancing African American college student academic well-being. Multiple Linear Regression Viewpoints, 35(2), 16-26.

Rostami. C., jahangerlu. A., ahmadian. H., Sohrabi. A. (2016). The role of cognitive flexibility and mindfulness in predicting student Procrastination. Zanko J Med Sci. 17 (53): 50-61. [In Persian]

Saadat. T. (2017). Mediating role of academic eagerness in explaining the relationship between communication skills and adaptability of high school girl students in district 4 of Shiraz. Master's Degree, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Marvdasht. [In Persian]

Saadipour, A. (2017). Effects of Mindfulness on Students' Working Memory and Academic Engagement, Research in school and virtual learning. 5,18 (2) 91-99. [In Persian]

Sauer, S., Walach, H., Offenbächer, M., Lynch, S., & Kohls, N. (2011). Measuring mindfulness: a Rasch analysis of the Freiburg mindfulness inventory. Religions, 2(4), 693-706.

Segal, Z. V., Teasdale, J. D., Williams, J. M., & Gemar, M. C. (2002). The mindfulness‐based cognitive therapy adherence scale: Inter‐rater reliability, adherence to protocol and treatment distinctiveness. Clinical Psychology & Psychotherapy, 9(2), 131-138.

Segal, Z. V., Williams, J. M. G., & Teasdale, J. D. (2007). Mindfulness-based cognitive therapy for depression. New York: Guilford.

Shab Afrooz. M., Javadi ealmi. L., Jangi. S., Afrouz. G. (2017). The role of academic vibrancy and the eagerness of the school in preventing students' educational problems. Fourth International Conference on Innovations in Psychology, Counseling and Behavioral Sciences. [In Persian]

Tahmasebzadeh. D., Sheikhi. M., Azimpoor. E. (2018).The Role of Social Well-Being and Academic Burnout in Predicting Students' Academic Eagerness. Educ Strategy Med Sci. 11 (2):83-90. [In Persian]

Walach, H., Buchheld, N., Buttenmüller, V., Kleinknecht, N., & Schmidt, S. (2006). Measuring mindfulness—the Freiburg mindfulness inventory (FMI). Personality and individual differences, 40(8), 1543-1555.

Yavari. H., Dortaj. F., Asadzadeh. H. (2017). Effectiveness of Hope Education on Academic Liveliness of Secondary School Students. Quarterly Journal of Research in Educational Systems. 10, (35) 21-34. [In Persian]