پیش ‏بینی خودمهارگری بر اساس هیجان‏خواهی و خودمیان‏ بینی؛ نقش میانجی‏ گرانه‏ ی سبک‏های مقابله ‏ای دانش‏آموزان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور

2 مربی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، قم، ایران

3 کارشناس ارشد، رشته روان‌شناسی، آموزش‌وپرورش، تهران، ایران

4 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

10.22034/jiera.2020.164845.1759

چکیده

هدف از این مطالعه پیش‌بینی خودمهارگری بر اساس مؤلفه‌های هیجان‏ خواهی و خودمیان‏ بینی؛ نقش میانجی‏ گرانه ‏ی سبک‏ های مقابله‏ ای دانش‏ آموزان بود. روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود و از روش آماری مدل ‏یابی معادلات ساختاری استفاده گردید. جامعه آماری این پژوهش 380 نفر از دانش ‏آموزان منطقه 2 تهران در سال 1397 بودند. بر اساس جدول کرجسی و مورگان از بین آن‌ها 181 نفر به روش نمونه ‏گیری تصادفی خوش ه‏ای انتخاب شدند. با استفاده از پرسشنامه خودمهارگری تانجی (2004)، مقیاس هیجان ‏خواهی‏ آرنت (1992)، پرسشنامه خودمیان‏ بینی لاپسلی و همکاران (1996) و پرسشنامه سبک های مقابله‏ ای لازاروس و فولکمن (1988) مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‏ های به‌ دست‌آمده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در سطح معناداری 05/0 و آلفای کرونباخ برای آزمون معادلات ساختاری مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‏ها نشان داد بین خودمهارگری با هیجان‏ خواهی‏، خودمیان‏ بینی و سبک‏ های مقابله‏ ای رابطه چندگانه وجود دارد. ‏بین هیجان‏ خواهی‏ با خودمیان‏ بینی‏ و نقش میانجی ‏گرانه‏ ی سبک مقابله‏ا ی گریز-اجتناب رابطه وجود دارد. تحلیل آماری داده‏ ها بیانگر آن بود که خودمهارگری بالا باعث کاهش معنادار سطح هیجان‏ خواهی، خود میا‏ن ‏بینی و کارآمدی سبک‏ های مقابله ‏ای دانش ‏آموزان می‏شود.

کلیدواژه‌ها


آقایوسفی، ع.، زارع، ح. و پوربافرانی، س. (1393). بررسی رابطه خود میان‏بینی با سازگاری اجتماعی دانشجویان. مجله علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه پیام نور، 3، 152-141.
رضایی، ن.، دلاور، ع. درتاج، ف. سعدی‌پور، ا. و ابراهیمی قوام، . (1395). تأثیر مهارت‏های مقابله‏ای بر خودکنترلی و خودکارآمدی امتناع از رفتارهای پرخطر. فصلنامه انتظام اجتماعی، 8(6)، 1-23.
رفیعی پور، ا.، شفقتی، س.، عابدینی، ع.، و جعفری، ط. (1398). پیش‌بینی اضطراب امتحان بر اساس ابعاد دشواری در تنظیم هیجان در دانش‌آموزان دوره متوسطه اول شهر تهران. نشریه پژوهش در نظام‌های آموزشی، 13(46)، 111-122
رنجبرنوشری، ف. بشرپور، س.، حاجلو، ن. و نریمانی، م. (1397). تاثیر آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان بر خودکنترلی، سبک خوردن و نمایه توده بدنی در دانشجویان. فصلنامه آموزش و بهداشت و ارتقاء ایران، 6(2)، 125-133.
عباسیان، ف.، صادقی، م.، و قدم پور، ع. (1398). اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان ناسازگار. نشریه پژوهش در نظام‌های آموزشی، 13(44)، 71-87.
حافظی، ف. و امیریه، ش. (1394). مقایسه سطح هیجان‏خواهی و خودکنترلی در دانش‏آموزان مدارس عادی و نمونه دولتی، اولین همایش ملی روان‌شناسی و خانواده اهواز.
شیخ دارانی، ه. و مهرابی، ح. (1395). تعیین نقش هیجان‏خواهی‏، خودکنترلی و اطرافیان در گرایش به اعتیاد در نوجوانان دختر، همایش ملی پیشگیری از اعتیاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهین‌شهر.
فاطمی، م. (1395). هوش هیجانی، (چاپ اول). تهران: سارگل.
گلکار، ح.، آزاد فلاح، پ.، و رسول زاده طباطبایی، س. (1390). بررسی تأثیر آموزش مهارت‏های مقابله‏ای بر سلامت عمومی و حرمت خود. مطالعات روان‌شناسی بالینی، 1(2)، 1-24.
محمدی، ح. و موسوی، و. (1394). مقایسه تنظیم هیجان و خودمهارگری در کودکان با و بدون نارسایی توجه-فزون کشی. سلامت روان کودک، 2(2)، 21-33.
محمدی، د.، ترابی، ا. و غرایی، ب. (1387). بررسی تعیین ارتباط سبک‏های مقابله‏ای با هوش هیجانی در دانش‏آموزان مقطع راهنمایی شهر تهران، مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، 14(2)، 176-183.
منصور، م. و دادستان، پ. (1390). روان‌شناسی ژنتیک 2: نظام‌های تحولی از روان تحلیل‏گری تا رفتارشناسی و نظام‌های عینی. تهران: رشد.
موسوی مقدم، ر. هوری، س.، امیدی، ع. و ظهیر‎خواه، ن. (1394). بررسی رابطه هوش معنوی با خودکنترلی و مکانیسم‏های دفاعی در دانش‏آموزان دختر سال سوم متوسطه. مجله علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، 25(1)، 59-64.
نادری، م. (۱۳۸۹). تحلیل وب‌سایت‌های کودکان از دیدگاه نظریه رشد شناختی پیاژه: نیم دوره عملیات عینی. پایان‏نامه کارشناسی ارشد، گروه کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشگاه فردوسی مشهد.
نریمانی، م.، غفاری، م. گنجی، م.، و ابوالقاسمی، ع. (1384). مقایسه خودپایی و هیجان خواهی در ورزشکاران حرفه‏ای و غیرحرفه‏ای. نشریه پژوهش در علوم ورزشی، 3(9)، 137-149.
وادزورث، ب. (1378). روان‌شناسی رشد: تحول شناختی و عاطفی از دیدگاه پیاژه. ترجمه جواد صالحی فدردی، امیر امین یزدی. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
Abasian, F., Sadeghi, M., & Ghadampour, E. (2019). Effect of Training of Self-Regulation Strategies on Academic Self-Efficacy and Academic Adjustment of Maladaptive High School Students. Journal of Reserch in Educational Systems, 13(44), 71-87. [In Persian]
Aghayousafy, A., Zare, H., & Porbafr, S. (2014). A Study of Relationship between Egocentrism and Social Adjustment. Social Cognition, (3), 141-152. [In Persian]
Arnett, J. (1992). Sensation seeking: A new conceptualization and a new scale. Journal of Personality & Individual Difference, 16(2), 289-296.
Berger, F. (2017). Adolescent egocentrism: a comparison among adolescents and adults. Journal of Adolescence, 23, 343-354.
DeRider, T. D., DeBoer, B. J., Baker, A. B. & VanHooft, A. J. (2011). Not doing bad things is not equivalent to doing the right thing: Distinguishing between inhibitory self-control. Pers Individ Dif, 50, 1006-1011.
Elkind, D. (1967). Egocentrism in adolescence. Child Development, 38, 1025-1034.
Fatemi, M. (2016). Emotional Intelligence (Vol. 1). Tehran, Iran: Sargol. [In Persian]
Golkar, H., Azad Fallah, P., & Rasol zadeh Tabatabai, S. K. (2011). The Effect on General Health and Coping Skills and Self Esteem. Clinical Pschology Studies, 1(2), 1-24. [In Persian]
Hafezi, F., & Amirieh, S. (2015). Comparison of the level of sensation seeking and self-control in public school students and government sample. First National Conference on Psychology and Family. Islamic Azad University of Ahvaz. [In Persian]
Hittner, J. B. & Swickert, R. (2013). Sensation seeking and alcohol use: A meta-analytic review. Journal of Addictive Behavior, 31, 13-40.
Lapsley, D. K., Flannery, D. J., Gotlschlich, H. & Raney, M. (1996). Sources of risk and resilience in adolescent mental health, poster session presented at the sixth biennial meeting of the society for research on adolescence. Boston. MA.
Lazarus, R. S. & Folkman, S. (1988). Stress, appraisal and coping. New York, Springer; 1-11.
Levine, F., & Friedman, H. S. (2002). Nonverbal display of emotion in public and private: Self-monitoring, personality, and expressive cues. Journal of Personality and Social Psychology, 61, 766-775
Longshore, D., Chang, E., & Messina, N. (2005). Self-control and social bonds: A combined control perspective on juvenile offending. Journal of Quantitative Criminology, 21, 419-437.
Longshore, D., Chang, E., & Messina, N. (2005). Self-control and social bonds: A combined control perspective on juvenile offending. Journal of Quantitative Criminology, 21, 419-437.
Mansor, M., & Dadsetan, P. (2011). Genetic psychology 2: The psychological evolution from birth to aging. Tehran: Roshd. [In Persian]
Mohammadi, H., & Mosavi, V. (2015). Comparison of Emotional Regulation and Self-Control in Children with and without Attention. Journal of child Mental Health, 2(2), 21-33. [In Persian]
Mohammadi, S. D., Torabi, S. E., & Gharaei, B. (2008). The Relationship between Coping Styles and Emotional Intelligence in Students. Journal of Pschology and Clinical Pschology, 14(2), 176-183. [In Persian]
Musavimoghadam, S. R., Hori, S., Omidi, A., & Zahirikhah, N. (2015). Evaluation of relationship between intellectual intelligence and self-control, and defense mechanisms in the third year of secondary school girls. Medical Science Jornal of Islamic Azad University, 25(1), 59-64. [In Persian]
Naderi, M., & Pari Rokh, M. (2010). Overview of Pediatric Web Site Analysis from Piaget's Cognitive Theory (Objective Half Period). Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian]
Narimani, M., Ghafari, M., Ganji, M., & Abolghasemi, A. (2005). Comparison of self-esteem and emotion-seeking in professional and non-professional athletes. Research in Sport Science, 3(9), 137-149. [In Persian]
Penley, J. A. J. (2012). Associations among the big five, emotional responses, and coping with acute stress. Personality and Individual Differences, 32, 1215-1228.
Ranjbar Noushari, F., Basharpoor, S., Hajlo, N., & Narimani, M. (2018). The Effect of Emotion Regulation Skills’ Training on Self-Control, Eating Styles and Body Mass Index in Overweight Students. Iranian Journal of Health Education and Health Promotion, 6(2), 125-133. [In Persian]
Reza'ea, N., Delavar, A., Dortaj, F., Sadi Por, E., & Ebrahimi Ghevam, S. (2016). The Effect of Coping Skills on Self-Control and Self-efficacy of Refusing High Risk Behaviors (Study of Protective Factors of Adolescent Risk Behaviors). Quarterly Entezam-E-Ejtemaei, 8(6), 1-23. [In Persian]
Rafiepoor, A., Shafaqati, S., Abedini, A., & Jafari, T. (2019). Prediction of Test Anxiety Based on Difficulties in Emotion Regulation in High School Students in Tehran. Journal of Research in Educational Systems, 13(46), 111-122. [In Persian]
Shaikh Darani, H., & Mehrabi, H. A. (2016). Determining the Role of Sensation Seeking, Self-Control, and People in the Tendency to Addiction in Female Adolescents. National Conference on Addiction Prevention. Shahin Shahr: Islamic Azad University of Shahin Shahr Branch. [In Persian]
Spangler, G. & Rihaezer, K. (2016). Biobehavioral organization in sesurly and insecurely attached infant. Child development, 64, 1439-1450.
Tangney, J. P. Baumeister, R. F. & Boone, A. L. (2013). High self-control predicts good adjustment, less pathology, better grades, and interpersonal success. J Pers, 72(2), 271–324.
Vohs, D. V., Baumeister, F. R., Schmeichel, B. J., Jean, M. T., Noelle, M. N, & Dianne, M. T. (2010). Making choices impairs subsequent self-control: A limited-resource account of decision making, self-regulation and active Initiative. Personality Processes and Individual Difference, 45, 883-898.
Wadsworth, B. (1999). Growth Psychology: A Transformational and Emotional Transition from Messenger's Case. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian]
Wikstrom, P. & Treiber, K. (2014). The role of self-control in crime causation. European Journal of Criminology, 4, 237-267.
Zuckerman, M. (2012). The Sensation Seeking and Risky Behavior. Washington DC: American Psychological Association.