اثر بخشی آموزش تفکر مثبت نگر بر تنظیم شناختی هیجان و اهمال کاری در دانش اموزان دختر دوره دوره دوم متوسطه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1  دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران

10.22034/jiera.2020.151988.1676

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش تفکر مثبت نگر بر تنظیم شناختی هیجان و اهمال‌کاری تحصیلی در دانش‏آموزان دختر دوره دوم متوسطه بود. روش پژوهش در این مطالعه؛ نیمه آزمایشی از نوع پیش‏آزمون و پس‏آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه‏ی دانش‏آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی 97-1396 بودند. گروه نمونه، 40 نفر از دانش‏آموزان دختر دوره دوم متوسطه بودند، به شیوه تصادفی ساده انتخاب و در دو گروه (کنترل و مداخله) جایگزین شدند. ابتدا پرسشنامه‏های تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و همکاران، 2001) و اهمال‌کاری (تاکمن، 1991) برای هر دو گروه اجرا شد (پیش‏آزمون). سپس شرکت‏کنندگان گروه مداخله، برنامه آموزش مثبت اندیشی را در قالب 8 جلسه 90 دقیقه‏ای و هفته‏ای یک بار دریافت کردند؛ درحالی‌که گروه کنترل هیچ مداخله‏ی آموزشی دریافت نکردند. پس‌ازاین مرحله دوباره هر دو گروه با پرسش‏نامه‏ی مذکور مورد ارزیابی قرار گرفتند (پس‏آزمون). داده‏های جمع‌آوری‌شده با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره در نرم‏افزار SPSS نسخه 22 تحلیل شد. نتایج نشان داد که اجرای آموزش مثبت اندیشی بر تنظیم شناختی هیجان، تأثیر معناداری دارد. همچنین نتایج نشان داد که اجرای آموزش مثبت اندیشی بر کاهش اهمال‌کاری تحصیلی، تأثیر معناداری دارد.

کلیدواژه‌ها


اسمعیلی، ن.، شکری، ا.، فتح‏آبادی، ج. و حیدری، م. (1394). آزمون روابط ساختاری بین باورهای خودکارآمدی تحصیلی، الگوهای اسنادی، راهبردهای مقابله، هیجان‏های پیشرفت و اهمال‌کاری تحصیلی در دانشجویان. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 9(30)، 63-119.

امین‏آبادی، ز.، دهقانی، م. و خداپناهی، م. (1390). بررسی ساختار عاملی و اعتبار یابی پرسشنامه تنظیم هیجان شناختی، مجله علوم رفتاری، 5(4)، 365-371.

برنز، ج. (1991). روان‌درمانی مثبت نگر: شادکامی، درمان و ارتقاء. ترجمه سید پیمان رحیمی نژاد، معصومه محمدی و آرش رمضانی. (1395). تهران: روان‌شناسی و هنر.

برنز، د. (1993). 10 قدم تا نشاط. ترجمه مهدی قراچه داغی. (1395).تهران: آسیم.

بن‏‏نینک، ف. (۲۰۱۲). رفتاردرمانی مثبت‏نگر: از کاستن درد تا افزایش موفقیت. ترجمه اکرم خمسه. (۱۳۹۴). تهران: ارجمند.

پور رضوی، ص. و حافظیان، م. (1396). اثربخشی آموزش مثبت اندیشی بر سازگاری اجتماعی، هیجانی و تحصیلی دانش‏آموزان. مجله روان‌شناسی مدرسه، 6(1)، 26-48.

تمدنی، م.، حاتمی، م. و هاشمی زرینی، ه. (1389). خودکارآمدی عمومی، اهمال‌کاری تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان. فصلنامه‏ی روان‌شناسی تربیتی، 6(17)، 65-86.

حسنی، ج. و میرآقایی، م. (1391). ارتباط بین راهبردهای تنظیم هیجان شناختی و گرایش به خودکشی. مجله روان‌شناسی سلامت، 7(1)، 61-72.

خدادوست، ز. (1394). بررسی رابطه‏ی سخت رویی و اهمال‌کاری با رضایت شغلی در کارکنان شرکت ایران خودرو تبریز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد پردیس.

خوش ضمیر، ش. و بینش، م. (1394). رابطه‏ی بین راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و خلاقیت هیجانی با بهداشت روانی دانشجویان. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 10(33)، 85-100.

درویشی، و. (1393). لطفاً مهارت‌های زندگی را بیاموزید. تهران: تزکیه.

دهقان‏نژاد، س.، حاج حسینی، م. و اژه‏ای، ج. (1396). اثربخشی آموزش مهارت‌های مثبت اندیشی بر سازگاری اجتماعی و سرمایه روان‌شناختی دختران نوجوان ناسازگار. مجله روان‌شناسی مدرسه، 6(1)، 48-65.

سپهریان آذر، ف. (1390). اهمال‌کاری تحصیلی و عوامل پیش‌بینی کننده آن. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی، 7(4)، 10-26.

شهنی‏ییلاق، م.، مهرابی‏زاده هنرمند، م.، حقیقی، ج. و سلامتی، ع. (1385). بررسی میزان شیوع تعلل و تأثیر آموزش مدیریت زمان و مدیریت رفتار بر کاهش آن در بین نوجوانان شهر اهواز. مجله علوم تربیتی و روان‌شناسی 13(3)، 1-30.

مقدس بیات، م. (1383). هنجاریابی مقیاس اهمال‌کاری تاکمن برای دانشجویان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.

نجاری، م. (1396). رابطه ادراک از والدین، خودکارآمدی و کمال گرایی با اهمال‌کاری در دانشجویان کارشناسی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته مشاوره و راهنمایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.

هاشمی، ل.، لطیفیان، م.، حسین چاری، م. و فولادچنگ، م. (1392). بررسی نقش واسطه‏ای ارزش تکلیف در رابطه بین کمال گرایی مثبت و منفی و اهمال‌کاری تحصیلی. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 7(21)، 19-42.

References

Bonanno, G. A. & Burton, C. L. (2013). Regulatory flexibility. Perspect Psychol Sci, 8(6), 20-515.

Chapell, M. S., Blanding, Z. B., Silverstein, M. E., Takahashi, M., Newman, B., Gubi, A., & Mccann, N. (2005). Test Anxiety and Academic performance in Undergraduate and Graduate students. Journal of Educational psychology, 97(2), 268- 279

Conner, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Conner-Davidson resilience scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18, 76 – 82

Dambrun, M., & Dubuy, A. L. (2014). A positive psychology intervention among long-term unemployed people and its effects on psychological distress and well-being. Journal of Employment Counseling, 51, 75-85.

Erden, S. (2015). Awarness: The effect of group counseling on awareness and acceptance of self and others. Social and Behaviorial, 174, 1465-1473.

Ferrari, J. R. & Diaz-morales, J. F. (2007). Perceptions of self-cncept and self-presentation by procrastinations: further evidence. The Spanish Journal of Psychology, 10, 91-96.

Foska, G. G. M. (2008). Beyond the parent-child dyad: Testing family systems influences on children Emotion Regulation, Doctoral dissertation Philosophy, Marquette University.

Garnefski. N., Kraaij, V., & Spinhoven, P. (2002). Manual for the use of the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire. Leiderdorp, The Netherlands: DATEC.

Garnefski, N, Kriaaj, V & Spinhaven, P. H. (2001) CREQ: manual the use of cognitive emotion regulation questionnaire, 41, 71- 118.

Garnefski, N., & Kraaij, V. (2006). Relationships between cognitive emotion regulation strategies and depressive symptoms: A comparative study of five specific samples. Personality and Individual differences40(8), 1659-1669.

Gross. J. J. & Thompson, R. A. (2007). Emotion regulation: Conceptual founations. In J. J. Gross (Ed), Handbook of emotion regulation.

Howell, A. J. & Watson, D. C. (2007). Procrastination: associations with achievement goal orientation and learning strategies. Personality and Individual Differences, 43 (1), 167- 178.

Kochar, A., Dara, P., & Pragyendu, S. R. T. (2015). Role of self- efficacy and hope in academic Procrastination among undergraduate students. Indian Journal of positive Psychology, 6(4), 376-379.

Kagan, M., Çakir, O., Ilhan, T., & Kandemir, M. (2010). The explanation of the academic pro-crastination behavior of university students with perfectionism, obsessive-compulsive and five factor personality traits. Journal of Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 2121–2125.

López, S. M., Extremera, N., & Rey, L. (2017). E motion-regulation ability, role stress and teachers’ mental health. Occupational Medicine, 1-6.

Muchimba, M., Haberstick, B. C., Corley, R. P., & McQueen, M. B. (2013). Frequency of Alcohol Use in Adolescence as a Marker for Subsequent Sexual Risk Behavior in Adulthood. Journal of Adolescent Health, 53(2), 215-221.

O,Brien, W. K. (2002). Applying the Trans theoretical model to academic procrastination. Unpublished Doctoral Dissertation University of Houston, Houston, U.S.A.

Ozer, B. U., Demir, A. & Ferrari, J. R. (2009). Exploring academic procrastination among Turkish students: possible gender differences in prevalence and reasons. J Soc Psychol, 149(2), 24157.

Schrank, B., Brownel, T., Jakaiti, Z., Larkin, Ch., Pesola, F., Riches, S., & Tylee, A. (2016). Evaluation of a positive psychotherapy group intervention for people with psychosis. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 25 (3), 235-246.

Schäfer, J. O., Naumann, E., Holmes, E. L. Caffier, B. T. & Samson, A. Ch. (2017). Emotion Regulation Strategies in Depressive and Anxiety Symptoms in Youth: A Meta-Analytic Review. Youth Adolescence. https://www. researchgate.net/publication/309102584

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish. New York: Free Frees.

Seligman, M. E. P. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology to realize your potential for lasting fulfillment. New York: Free Press.

Seligman, M. E. P., & Rashid, T. A. C. (2006). Positive psychotherapy. American Psychologists.

Shoshani, A., & Steinmetz, S. (2014). Positive psychology at school: A school-based intervention to promote adolescents’ mental health and well-being. Journal of Happiness Studies15(6), 1289-1311.

Stead, R., Shanahan, M. J. & Neufeld, R. W. J. (2010). I’ll go to therapy, eventually: Procrastination, stress and mental health. Personality and Individual Differences, 49,175-180.

Troy, A. S. (2012). Cognitive reappraisal ability as a protective factor: Resilience to stress across time and context. Doctoral Dissertation of philosophy. University of Denver.

Tuckman, B. W. (1991). The development and concurrent validity of the procrastination scale. Educational and psychological measurement, 51 (2), 473-480

Uliaszek, A. A., Rashid, T., Williams, G. E., & Gulamani, T. (2016). Group therapy for university students. Behaviour Research and Therapy, 77, 78-85.